Ra mắt Quỹ Phòng bệnh: Kế thừa, mở rộng nguồn lực phòng ngừa bệnh tật

VHO - Quỹ Phòng bệnh được thành lập nhằm tăng cường nguồn lực cho công tác chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và nâng cao sức khỏe người dân. Quỹ tập trung vào các lĩnh vực như phòng, chống tác hại thuốc lá, bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần, dinh dưỡng...

Chiều ngày 20.8 tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức Lễ ra mắt Quỹ Phòng bệnh. Quỹ Phòng bệnh được thành lập theo Quyết định số 1979/QĐ-BYT ngày 1.7.2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế.

Theo Quyết định 2535/QĐ-BYT ngày 8.8.2026 phê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ Phòng bệnh, Quỹ Phòng bệnh trực thuộc Bộ Y tế, có tên giao dịch quốc tế là Vietnam Diseases Prevention Fund (VNDPF).

Ban lãnh đạo Quỹ có 1 Giám đốc và 3 Phó Giám đốc. TS.BS Trần Khánh Thu được Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan điều động, bổ nhiệm giữ chức vụ Giám đốc Quỹ Phòng bệnh; 3 Phó Giám đốc là ThS Phan Thị Hải; BSCK2. Trần Thanh Tùng và TS. Thái Hoài Nam.

Phát biểu tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, việc thành lập Quỹ Phòng bệnh là một bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm tăng cường nguồn lực cho công tác phòng bệnh.

Đầu tư cho phòng bệnh chính là đầu tư cho sức khỏe và tương lai của mỗi người dân. Chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, kiểm soát các yếu tố nguy cơ sẽ góp phần giảm bệnh tật, giảm chi phí điều trị và giảm gánh nặng cho người dân và hệ thống y tế.

Để Quỹ Phòng bệnh hoạt động hiệu quả ngay từ những ngày đầu, Bộ trưởng Đào Hồng Lan đề nghị Ban Lãnh đạo Quỹ tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm.

Trong đó, cần tránh tư tưởng hoạt động dàn trải, hình thức; cần lựa chọn những nhiệm vụ, chương trình, hoạt động phòng bệnh có tính cấp thiết, có tác động rộng và có khả năng đo lường kết quả. Qua đó từng bước xây dựng những mô hình hiệu quả để tổng kết, đánh giá và nhân rộng.

Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động của Quỹ. Quỹ cần hướng tới phương thức quản trị hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu và kết quả. Việc phân bổ, quản lý và đánh giá nguồn lực cần từng bước được thực hiện trên cơ sở bằng chứng, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo.

Theo TS.BS Trần Khánh Thu, Giám đốc Quỹ Phòng bệnh, việc thành lập Quỹ Phòng bệnh không chỉ là sự đổi tên hay chuyển đổi tổ chức từ Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá sang Quỹ Phòng bệnh, mà là sự chuyển từ một cơ chế tài chính tập trung vào một yếu tố nguy cơ sang một cơ chế tài chính phục vụ mục tiêu chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm, giảm yếu tố nguy cơ và nâng cao sức khỏe người dân. Có thể khái quát bước chuyển mình này bằng ba từ: Kế thừa - mở rộng - phát triển.

Một cơ sở thực tiễn quan trọng cho việc thành lập Quỹ Phòng bệnh là hết sức cấp thiết; đó là khoảng trống nguồn lực dành cho phòng bệnh trong nhiều năm qua. Mặc dù, theo quy định phải dành ít nhất 30% ngân sách y tế cho công tác y tế dự phòng; nhưng trên thực tế nhiều địa phương vẫn chưa đạt được; chưa tương xứng với tầm quan trọng của công tác này.

Trong khi đó, Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9.9.2025 của Bộ Chính trị một lần nữa đã yêu cầu cần phải chuyển mạnh từ tư duy khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh và Luật Phòng bệnh xác định nguyên tắc phòng bệnh chủ động là chính, người dân là chủ thể trung tâm. Chính vì vậy, việc thành lập một cơ chế tài chính chuyên biệt, linh hoạt cho phòng bệnh vì vậy là một bước đi hết sức kịp thời và đúng đắn.

Bà Trần Khánh Thu nhấn mạnh, trong những năm gần đây, mô hình bệnh tật của Việt Nam đã thay đổi.

Theo Tổng điều tra Dinh dưỡng 2019 - 2020 của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tỉ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ 5 - 19 tuổi tăng hơn gấp đôi trong một thập kỷ, Việt Nam đang có tốc độ tăng nhanh nhất trên thế giới; tuổi thọ trung bình cả nước năm 2024 đạt khoảng 74,7 tuổi nhưng mỗi người trung bình có khoảng 10 năm sống với bệnh tật. Xu hướng này làm gia tăng nhu cầu dự phòng, quản lý bệnh mạn tính và dinh dưỡng cho người cao tuổi…

Nói về định hướng chiến lược trong giai đoạn tới, Giám đốc Quỹ Phòng bệnh cho hay, Quỹ tiếp tục coi phòng, chống tác hại của thuốc lá là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài, phù hợp mục tiêu của Chiến lược quốc gia đến năm 2030 (giảm tỉ lệ hút thuốc ở nam giới xuống dưới 36%); bảo đảm các chương trình chuyển tiếp của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá không gián đoạn.

Đồng thời, Quỹ sẽ lựa chọn ưu tiên theo 4 nhóm tiêu chí: Giảm gánh nặng bệnh tật; thu hẹp quy mô và mức độ dễ tổn thương của đối tượng; cung cấp các bằng chứng về hiệu quả; chi phí - hiệu quả.

Cụ thể, hoạt động của Quỹ Phòng bệnh tập trung cho các nhóm hoạt động chính như phòng, chống tác hại của thuốc lá; khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí; phòng, chống bệnh không lây nhiễm; phòng, chống rối loạn tâm thần; thực hiện dinh dưỡng trong phòng bệnh; nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng bệnh, hợp tác quốc tế về phòng bệnh…