Quy hoạch hai đập dâng sông Hồng - sông Đuống đoạn qua Hà Nội

VHO - Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình đến năm 2030, tầm nhìn 2050 vừa được phê duyệt đã định hướng xây dựng hai đập dâng trên sông Hồng và sông Đuống đoạn qua Hà Nội. Đây là giải pháp hạ tầng thủy lợi quy mô lớn nhằm điều tiết dòng chảy mùa cạn, nâng mực nước, bảo đảm cấp nước, cải thiện môi trường và mở rộng không gian cảnh quan đô thị ven sông.

Hai đập Xuân Quan - Long Tửu trong quy hoạch thủy lợi chiến lược

Theo quyết định phê duyệt của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hai công trình đập dâng Xuân Quan trên sông Hồng và Long Tửu trên sông Đuống được đưa vào danh mục nghiên cứu đầu tư mới trong Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình.

Mục tiêu trọng tâm là điều tiết và dâng mực nước sông Hồng trong mùa cạn, khắc phục tình trạng hạ thấp dòng chảy ảnh hưởng đến khả năng lấy nước của các hệ thống thủy lợi lớn như Bắc Hưng Hải, Bắc Đuống, sông Nhuệ. Khi vận hành, hệ thống đập dâng được kỳ vọng giúp chủ động hơn trong cấp nước sản xuất nông nghiệp, đồng thời cải thiện chất lượng nguồn nước trên diện rộng.

Quy hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030 bảo đảm cấp nước tưới chủ động cho khoảng 740.000 ha lúa hai vụ tại trung du và đồng bằng Bắc Bộ, với tần suất bảo đảm từ 75–90% tùy khu vực.

Giải pháp “hồi sinh” hệ thống sông nội đô Hà Nội

Một trong những định hướng quan trọng là tận dụng nguồn nước điều tiết từ sông Hồng để bổ sung cho các sông nội đô và vùng phụ cận đang bị suy giảm dòng chảy và ô nhiễm.

Việc dâng mực nước mùa cạn được kỳ vọng giúp cải thiện cấp nước cho các hệ thống sông như Tô Lịch, Nhuệ, Đáy, Ngũ Huyện Khê…, từng bước khôi phục dòng chảy, giảm ô nhiễm và cải thiện hệ sinh thái thủy vực đô thị.

Bên cạnh đó, giải pháp vận hành liên hồ chứa thượng nguồn kết hợp công trình hạ du tiếp tục được xác định là yếu tố then chốt trong giai đoạn trước mắt, nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu sử dụng nước gia tăng nhanh tại vùng đồng bằng.

Đa mục tiêu: chống lũ, chống mặn và phát triển không gian ven sông

Quy hoạch không chỉ tập trung vào cấp nước mà còn tích hợp nhiệm vụ phòng chống lũ với tần suất từ 0,2% đến 5% cho các đô thị lớn như Hà Nội và nhiều tỉnh trung du, miền núi phía Bắc. Đồng thời, hệ thống công trình được thiết kế nhằm hỗ trợ kiểm soát xâm nhập mặn tại khu vực hạ lưu sông Hồng - Thái Bình.

Trong tầm nhìn dài hạn, việc điều tiết mực nước ổn định quanh năm còn mở ra khả năng phát triển không gian đô thị và cảnh quan ven sông, tạo điều kiện hình thành các trục không gian công cộng và khai thác du lịch sinh thái tại Hà Nội.

Tổng nhu cầu vốn thực hiện quy hoạch khoảng 148.900 tỷ đồng, trong đó giai đoạn đến năm 2030 khoảng 60.800 tỷ đồng, còn lại bố trí sau năm 2030, từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác.

Quy hoạch cũng hướng tới thích ứng biến đổi khí hậu, kiểm soát ô nhiễm và chủ động các kịch bản cực đoan về nguồn nước trong tương lai.