Phát hiện di vật có nét khắc “Phạm Tạo”, “Thoa” trong mộ liệt sĩ tại Quảng Ngãi

VHO - Trong quá trình khai quật, lấy mẫu ADN tại các nghĩa trang liệt sĩ ở Quảng Ngãi, lực lượng chức năng phát hiện nhiều di vật cá nhân quý giá, trong đó có cây bút khắc tên “Phạm Tạo” và bình tông còn dấu chữ “THOA”, mở thêm manh mối xác định danh tính liệt sĩ.

Những dấu vết còn lại sau chiến tranh

Tại phần mộ số 1, hàng 13, khu N, Nghĩa trang Liệt sĩ Núi Thiên Bút (phường Cẩm Thành), Đội lấy mẫu số 2 phát hiện một cây bút máy bơm mực màu đỏ sẫm. Điều đặc biệt, trên thân bút còn khắc bằng tay cái tên “Phạm Tạo”.

Cùng với cây bút, lực lượng làm nhiệm vụ còn tìm thấy một ví da, một số di vật cá nhân và mẫu sinh phẩm đạt yêu cầu phục vụ giám định ADN.

Theo Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi, những di vật cá nhân được phát hiện trong các phần mộ là nguồn thông tin quan trọng, giúp bổ trợ quá trình đối chiếu, xác minh danh tính liệt sĩ.

Riêng cây bút mang tên “Phạm Tạo” có thể mở thêm một hướng tìm kiếm nếu xác định được người sở hữu hoặc tìm thấy nhân chứng, đồng đội từng biết người có tên này.

Một cây bút nhỏ bé, nằm lại trong lòng đất qua nhiều năm, nhưng những dòng chữ khắc trên thân bút có thể giúp kết nối quá khứ với hiện tại. Đó cũng là lý do từng di vật được cán bộ làm nhiệm vụ cẩn trọng ghi nhận, thu thập và bảo quản, tránh thất lạc hoặc nhầm lẫn.

Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi đề nghị các nhân chứng, đồng đội, cựu chiến binh và những người từng công tác, chiến đấu cung cấp thông tin liên quan đến cây bút cũng như các di vật được phát hiện.

Thông tin có thể cung cấp qua số điện thoại 0397.007.500.

Chiếc bình tông mang dấu chữ “THOA”

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ngọc Hồi, xã Bờ Y, Đội lấy mẫu số 8 cũng phát hiện nhiều di vật trong quá trình lấy mẫu sinh phẩm tại mộ số 2, hàng 5, lô D9.

Một chiếc bình tông bằng nhôm đã bị oxy hóa nhưng trên thân vẫn còn dấu chữ có thể nhận diện là “THOA”. Đây có thể là tên, biệt danh hoặc ký hiệu gắn với người đã hy sinh.

Trên chiếc bình tông còn ghi nhận một số vị trí bị thủng, có khả năng liên quan đến mảnh đạn hoặc tác động trong chiến tranh.

Ngoài bình tông, lực lượng làm nhiệm vụ còn thu thập được 2 cúc áo quân phục, một dây thắt lưng, một tấm tăng nilon đã mục, một túi vải kích thước khoảng 20 x 30cm đã hư hỏng, một đôi dép cao su và một hộp dầu Sao Vàng.

Đặc biệt, trong phần hài cốt còn lưu dấu tích một răng hàm nhỏ, 2 răng bọc kim loại và một đoạn xương cánh tay. Những đặc điểm này được ghi nhận để bổ sung vào hồ sơ, phục vụ đối chiếu với thông tin từ thân nhân, nhân chứng và các tài liệu liên quan, đồng thời hỗ trợ quá trình xác minh bằng ADN.

Ngay sau khi phát hiện, cán bộ lấy mẫu đã ghi nhận vị trí, thu thập và bảo quản riêng từng di vật, đồng thời đối chiếu với hồ sơ nhằm hạn chế nhầm lẫn. Các hiện vật được xem là nguồn thông tin bổ trợ quan trọng bên cạnh mẫu sinh phẩm ADN và hồ sơ quy tập.

Mỗi mẫu ADN, thêm một cơ hội gọi tên

Sau 7 ngày triển khai tại Nghĩa trang Liệt sĩ Núi Thiên Bút, Đội lấy mẫu số 2 đã khai quật 162 phần mộ, thu nhận 158 mẫu sinh phẩm đạt yêu cầu phục vụ giám định ADN.

Nghĩa trang hiện có hơn 326 phần mộ, trong đó 237 mộ chưa xác định được danh tính. Việc khai quật, lấy mẫu được thực hiện trong khuôn khổ “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ngọc Hồi, tính đến ngày 24.8, lực lượng chức năng đã khai quật 651 phần mộ và thu thập 432 mẫu sinh phẩm để phục vụ giám định ADN.

Đến ngày 25.8, các lực lượng trên địa bàn tỉnh đã khai quật hơn 8.500 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính, thu gần 6.000 mẫu sinh phẩm. Trong số này, 3.348 mẫu đã được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội (Bộ Quốc phòng) để giám định ADN.

Các đơn vị đang phấn đấu hoàn thành công tác lấy mẫu trong tháng 9.2026.

Phía sau những con số ấy là hành trình tìm kiếm đầy ý nghĩa, nơi mỗi mẫu sinh phẩm, mỗi thông tin từ hồ sơ và mỗi di vật được tìm thấy đều có thể góp thêm một mảnh ghép vào câu chuyện của một người lính đã nằm lại sau chiến tranh.

Với cây bút khắc tên “Phạm Tạo”, dấu chữ “THOA” trên chiếc bình tông hay những chiếc cúc áo, dây thắt lưng, đôi dép cao su..., những vật dụng tưởng như bình thường ấy đang trở thành những “nhân chứng” đặc biệt của thời gian.