Người cao tuổi suy hô hấp vì chủ quan với ho nhẹ, đau đầu…

VHO - Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đang tiếp nhận nhiều trường hợp mắc cúm B diễn biến nặng. Trong đó, phần lớn các ca bệnh là người cao tuổi hoặc có bệnh lý nền, với điểm chung là triệu chứng ban đầu âm thầm nhưng nhanh chóng tiến triển suy hô hấp.

Đáng chú ý, nhiều trường hợp khởi phát chỉ với các biểu hiện như mệt mỏi, đau đầu, sốt hoặc ho nhẹ, song sau đó nhanh chóng chuyển nặng, gây viêm phổi, suy hô hấp, thậm chí phải hỗ trợ thở máy.

 Bệnh nhân T.T.N (77 tuổi) nhập viện sau 4 ngày mệt mỏi, đau đầu, buồn nôn. Do không đo thân nhiệt, gia đình cho rằng bà chỉ bị cảm thông thường. Khi vào viện, bệnh nhân đã suy hô hấp, phải thở oxy qua gọng kính 2–3 lít/phút, SpO₂ duy trì 94–95%.

Xét nghiệm xác định cúm B dương tính. Bệnh nhân đã có viêm phổi và tiền sử tăng huyết áp. Theo các bác sĩ, tuổi cao và bệnh nền làm giảm dự trữ chức năng hô hấp cũng như khả năng đáp ứng của cơ thể, khiến nguy cơ diễn biến nặng tăng cao.

Trường hợp khác là bệnh nhân N.H.H (60 tuổi, Hải Dương), có tiền sử đái tháo đường 6 năm và viêm gan B 7 năm. Bệnh khởi phát khoảng 9 ngày trước nhập viện với triệu chứng sốt, mệt mỏi. Bệnh nhân được chẩn đoán cúm B và điều trị kháng virus tại cơ sở y tế tư nhân trong 7 ngày, sau đó hết sốt. Tuy nhiên, 3 ngày gần đây, tình trạng mệt tăng, khó thở xuất hiện trở lại kèm sốt. Chụp phổi tại cơ sở y tế ghi nhận tổn thương nặng, bệnh nhân được chuyển lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Tại đây, bệnh nhân được đánh giá tình trạng viêm phổi tiến triển trên nền cúm B.

Nặng nhất trong nhóm là bệnh nhân H.N.T (65 tuổi, Hà Nội), có tiền sử COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) nhiều năm và từng nhiều lần nhập viện vì đợt cấp. Trong đợt bệnh này, bệnh nhân khởi phát với sốt cao liên tục 39–40°C, ho đờm và khó thở tăng dần. Khi nhập viện, bệnh nhân suy hô hấp nặng, phải thở oxy lưu lượng cao, sau đó chuyển sang thở máy không xâm nhập nhưng không cải thiện, buộc phải đặt nội khí quản thở máy. Theo đánh giá chuyên môn, trong bối cảnh cúm B trên nền bệnh phổi mạn tính, tình trạng này gợi ý biến chứng bội nhiễm nấm xâm lấn – một biến chứng nặng, thường gặp ở bệnh nhân có bệnh hô hấp mạn hoặc suy giảm miễn dịch.

Ths.BSNT Phạm Thanh Bằng – Khoa Cấp cứu cho biết, cúm B là bệnh nhiễm virus đường hô hấp với các triệu chứng thường gặp như sốt, mệt mỏi, đau nhức cơ thể, ho, sổ mũi… Nhiều trường hợp có thể tự khỏi. Tuy nhiên, ở người cao tuổi hoặc có bệnh lý nền, bệnh có thể nhanh chóng tiến triển thành viêm phổi, suy hô hấp hoặc bội nhiễm.

Theo bác sĩ Bằng, điều đáng lo ngại là cúm B dễ bị chủ quan do biểu hiện ban đầu không đặc hiệu. Nhiều bệnh nhân chỉ đến viện khi đã xuất hiện khó thở hoặc tình trạng toàn thân xấu đi rõ rệt, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn. Đặc biệt, ở những người mắc COPD, đái tháo đường, bệnh gan, suy thận…, cúm B có thể là yếu tố khởi phát chuỗi diễn biến nặng, bao gồm cả bội nhiễm vi khuẩn và nấm xâm lấn.

Các chuyên gia khuyến cáo, người dân – đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh lý nền – khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, mệt, ho, đau nhức hoặc khó thở trong 1–2 ngày cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám. Không nên tự ý dùng thuốc kéo dài tại nhà, kể cả thuốc kháng virus, vì bệnh vẫn có thể diễn biến nặng nếu không được theo dõi y tế đầy đủ.

Khi trong gia đình có người có biểu hiện ho, sốt, sổ mũi, cần chủ động xét nghiệm, đồng thời áp dụng các biện pháp phòng lây nhiễm. Tiêm vắcxin cúm định kỳ là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế diễn biến nặng.

Thông tin từ bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho hay, thời gian qua nhu cầu người tiêm vắcxin cúm đã tăng cao, bao gồm tiêm lần đầu và tiêm mũi nhắc định kỳ hằng năm.

Bệnh cúm thường có biểu hiện sốt cao, ho, sổ mũi hoặc nghẹt mũi, đau đầu, đau họng, nhức cơ, mệt mỏi… Nhiều người nghĩ cúm chỉ là bệnh thông thường nên chủ quan hoặc tự mua thuốc uống không có sự chỉ định kê toa của bác sĩ khiến tình trạng trở nặng.

Cúm có thể dẫn đến tình trạng nguy hiểm như viêm phế quản, viêm phổi, viêm cơ tim, viêm màng não, suy hô hấp, thậm chí tử vong. Trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền là những nhóm nguy cơ cao mắc và bị biến chứng do cúm. Phụ nữ mang thai mắc cúm có thể dẫn đến dị tật thai nhi, sảy thai, sinh non…

Bác sĩ Chính cho biết, hiện Việt Nam có vắcxin cúm tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn. Trẻ dưới 9 tuổi chưa từng tiêm vắcxin cần tiêm 2 mũi, cách nhau 1 tháng, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi.

Phụ nữ mang thai có thể tiêm ở bất kỳ thời điểm nào, tốt nhất từ 3 tháng giữa trở đi, vừa bảo vệ mẹ vừa truyền kháng thể cho bé. Kháng thể sau tiêm giảm dần theo thời gian, trong khi virus cúm liên tục biến đổi cấu trúc kháng nguyên nên vắcxin cần được tiêm nhắc lại hằng năm một mũi để củng cố miễn dịch và cập nhật phòng chủng cúm lưu hành mới nhất.