Hàng xóm không ký giáp ranh, hồ sơ sổ hồng không thể cứ thế nằm chờ

VHO - Một vụ kiện tại Hưng Yên được thông tin ngày 13.10 cho thấy thiếu chữ ký của hộ liền kề không đương nhiên là lý do để dừng giải quyết hồ sơ. Tuy nhiên, tiếp tục xử lý hồ sơ cũng không đồng nghĩa người dân tự động được cấp giấy chứng nhận.

Sau khi một phần đất bị thu hồi làm đường, vợ chồng ông L. làm thủ tục đăng ký biến động đối với diện tích còn lại. Hồ sơ chưa được giải quyết vì hộ bên cạnh không thống nhất ranh giới.

Vụ việc sau đó được đưa ra tòa. Theo bản án hành chính sơ thẩm ngày 29.6.2026, được báo chí phản ánh ngày 13.10, TAND khu vực 5, tỉnh Hưng Yên xác định hành vi không tiếp tục giải quyết hồ sơ là trái pháp luật, buộc chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thực hiện nhiệm vụ theo đúng trình tự, thủ tục và thời hạn.

Thiếu chữ ký không thay thế được việc xác minh

Trong vụ án này, tòa xem xét cả tình trạng pháp lý của thửa đất tại thời điểm tiếp nhận hồ sơ và những công việc cơ quan đăng ký chưa thực hiện. Đáng chú ý, đơn vị chưa lập bản mô tả ranh giới, mốc giới để chuyển chính quyền cấp xã thông báo, niêm yết và tiếp tục các bước theo quy định.

Phán quyết được phản ánh là yêu cầu tiếp tục giải quyết hồ sơ, không phải quyết định cấp ngay sổ hồng hoặc xác định mọi ý kiến của hộ liền kề đều không có giá trị.

Sự khác biệt này rất quan trọng. Nếu chỉ nhớ câu “hàng xóm không ký vẫn được cấp sổ”, người làm thủ tục dễ hiểu rằng có thể bỏ qua việc xác định ranh giới. Trong khi đó, điều cần bảo đảm là hồ sơ được xử lý bằng đúng trình tự, với căn cứ cụ thể cho từng tình huống.

Có quy trình cho trường hợp người liền kề không ký

Trong hướng dẫn trả lời người dân, Bộ Nông nghiệp và Môi trường dẫn điểm c khoản 3 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT. Với trường hợp hộ liền kề vắng mặt hoặc không tham gia xác định ranh giới và ranh giới không có tranh chấp, đơn vị đo đạc cùng các bên liên quan lập bản mô tả, chuyển UBND cấp xã để thông báo, công khai.

Sau 15 ngày từ khi thông báo, niêm yết mà người liên quan không có mặt ký; hoặc sau 10 ngày từ khi nhận bản mô tả mà không ký, đồng thời không có văn bản thể hiện tranh chấp ranh giới, đơn vị đo đạc phối hợp UBND cấp xã lập biên bản, ghi rõ tình trạng hoặc lý do không ký để thực hiện bước đo đạc tiếp theo.

Các mốc trên áp dụng cho bước xác định ranh giới trong điều kiện được nêu, không phải lời hứa rằng sau 10 hoặc 15 ngày người dân sẽ nhận giấy chứng nhận. Hồ sơ còn phải đáp ứng những điều kiện và thủ tục tương ứng.

Với người đang bị yêu cầu chờ chữ ký hàng xóm, việc đầu tiên nên làm là đề nghị cơ quan tiếp nhận xác định rõ hồ sơ đang thiếu gì, lý do chưa tiếp tục xử lý và bước tiếp theo thuộc trách nhiệm của đơn vị nào. Cần giữ phiếu tiếp nhận, giấy hẹn, văn bản yêu cầu bổ sung hoặc trả hồ sơ để đối chiếu.

Cũng cần phân biệt hộ liền kề vắng mặt, không hợp tác với trường hợp có tranh chấp thực sự cần giải quyết. Không thể dùng cùng một câu trả lời cho tất cả những tình huống ấy.

Giá trị thực tiễn của vụ kiện ở Hưng Yên nằm ở yêu cầu cơ quan xử lý phải làm đầy đủ phần việc của mình. Khi pháp luật đã có cách giải quyết một trở ngại thủ tục, người dân cần được hướng dẫn đi tiếp theo cách đó, thay vì chỉ được yêu cầu quay về tìm thêm một chữ ký.