Nghiên cứu của Đại học Michigan: Tại sao những đứa trẻ thích bày bừa, phòng lộn xộn lại thông minh hơn?

VHO - Đừng ép con dọn phòng quá sạch vì đôi khi căn phòng "lộn xộn" lại là lò luyện của những ý tưởng đột phá của trẻ đấy.

Trong nếp sống của người Việt, sự ngăn nắp thường được đánh giá là tiêu chuẩn của một đứa trẻ ngoan và có kỷ luật. Hầu hết cha mẹ đều cảm thấy stress khi thấy con cái bày bừa sách vở, màu vẽ, đồ chơi khắp sàn nhà, khắp phòng ngủ. 

Tuy nhiên, nghiên cứu về môi trường làm việc và tư duy sáng tạo của Đại học Michigan đã chứng minh rằng một môi trường quá ngăn nắp thường vô tình khuyến khích sự tuân thủ và cảm giác an toàn. Khi mọi thứ đều nằm đúng vị trí quy định, não bộ trẻ có xu hướng đi theo những lối mòn có sẵn và ít khi nảy sinh các ý tưởng mang tính đột phá.

Ngược lại, một không gian "lộn xộn" có chủ đích - nơi các vật dụng được bày biện ngẫu hứng lại kích thích não bộ kết nối các ý tưởng rời rạc thành những giải pháp mới. Trong sự hỗn loạn đó, trẻ buộc phải tìm ra những mối liên hệ không ngờ tới giữa các đồ vật, từ đó mở rộng biên độ tưởng tượng. Những bộ não vĩ đại nhất thế giới như Albert Einstein hay Steve Jobs vốn nổi tiếng với những bàn làm việc cực kỳ bừa bộn, bởi với họ, đó không phải là sự lộn xộn, mà là sự hiện diện của những khả năng vô tận.

Tại sao sự lộn xộn lại giúp trẻ thông minh hơn? 

Các nhà nghiên cứu giải thích rằng không gian "mở", hiểu nôm na là không bị đóng khung bởi sự ngăn nắp cực đoan giúp trẻ rèn luyện khả năng thích nghi. Những đứa trẻ lớn lên trong không gian này thường không ngại thay đổi và có xu hướng dám thử nghiệm những điều mới mẻ. Chúng không bị ám ảnh bởi việc phải giữ mọi thứ hoàn hảo, điều này giúp chúng giảm bớt nỗi sợ thất bại - rào cản lớn nhất của sự sáng tạo.

Việc "bày bừa" đồ chơi thực chất là một quá trình xây dựng thế giới riêng của trẻ. Khi một chiếc vỏ hộp carton nằm cạnh những khối lego và bút màu, trong mắt trẻ, đó có thể là một thành phố tương lai. Sự lộn xộn cho phép trẻ được tự do thử sai và kết hợp các chất liệu khác nhau một cách không giới hạn. Đây chính là tố chất của những nhà đổi mới, những người sẵn sàng phá vỡ các quy tắc cũ để kiến tạo nên những giá trị khác biệt cho xã hội.

Ở nhiều nước Á Đông trong đó có Việt Nam, chúng ta thường có thói quen rèn con vào nền nếp từ rất sớm. Việc con bày biện đồ chơi ra sàn nhà thường bị coi là sự luộm thuộm hoặc thiếu kỷ luật. Nhiều bậc phụ huynh dành hàng giờ đồng hồ để bắt con dọn dẹp ngay lập tức sau khi chơi, mà không nhận ra rằng mình đang cắt ngang luồng tư duy và sự hưng phấn của trẻ.

Sự ám ảnh về vẻ bề ngoài của căn nhà đôi khi khiến chúng ta vô tình ưu tiên sự "sạch sẽ" hơn là sự "phát triển". Một căn phòng sạch bong, không một vết bẩn hay đồ chơi lạc chỗ có thể khiến khách đến chơi khen ngợi, nhưng nó lại là một môi trường "vô trùng" về mặt cảm hứng. Điều này giải thích tại sao nhiều đứa trẻ học rất giỏi theo sách vở nhưng lại loay hoay khi phải đối mặt với những bài toán thực tế cần sự sáng tạo và linh hoạt.

Làm sao để "bừa" một cách khoa học?

Đương nhiên, nghiên cứu này không cổ xúy cho việc để căn nhà trở nên bẩn thỉu hay thiếu vệ sinh mà nhấn mạnh vào việc tôn trọng không gian sáng tạo của trẻ. Thay vì mắng mỏ, cha mẹ hãy áp dụng những giải pháp sau để cân bằng giữa sự ngăn nắp và tính đột phá:

- Thiết lập "vùng sáng tạo": Hãy dành riêng một góc trong nhà, có thể là một tấm thảm hoặc một căn phòng nhỏ... để trẻ được phép bày biện mọi thứ theo ý thích mà không cần phải dọn dẹp ngay. Đây là khu vực "bất khả xâm phạm" đối với các quy tắc ngăn nắp thông thường.

- Dọn dẹp theo chu kỳ, không phải ngay lập tức: Hãy để trẻ được sống trong sự hỗn loạn của mình suốt cả ngày và chỉ cùng con dọn dẹp vào cuối ngày hoặc cuối tuần. Điều này giúp trẻ hoàn thành trọn vẹn các ý tưởng đang dang dở.

- Thay đổi cách nhìn nhận: Thay vì nhìn thấy một đống đồ chơi bừa bãi, hãy tập nhìn thấy những dự án đang thành hình. Hãy hỏi con về "ý nghĩa" của sự sắp đặt đó, bạn sẽ ngạc nhiên trước trí tưởng tượng phong phú của con mình.

Hãy nhớ rằng, một căn phòng hơi lộn xộn có thể là cái giá rất nhỏ để đổi lấy một bộ não đầy ắp những ý tưởng đột phá. Chừa đường lui cho sự ngẫu hứng và chấp nhận một chút "hỗn loạn" chính là cách bạn tạo điều kiện tốt nhất để con mình không chỉ là một đứa trẻ ngoan, mà còn là một cá nhân xuất chúng, sẵn sàng chinh phục thế giới bằng những tư duy khác biệt.