Nắng nóng 3 năm liên tiếp tẩy trắng một nửa rạn san hô toàn cầu

VHO - Nghiên cứu quốc tế công bố ngày 10.2 khẳng định, giai đoạn 2014-2017 chứng kiến hơn một nửa số rạn san hô trên thế giới bị tẩy trắng. Đây là sự kiện tẩy trắng nghiêm trọng và lan rộng nhất từng được ghi nhận, và tình hình tiếp tục xấu đi.

Phát hiện gây sốc từ ba năm nắng nóng cực đoan

Một nhóm các nhà khoa học quốc tế đã phân tích dữ liệu từ hơn 15.000 cuộc khảo sát rạn san hô toàn cầu kết hợp với đo lường căng thẳng nhiệt từ vệ tinh.

Kết quả cho thấy một con số đáng báo động: 51% rạn san hô trên toàn thế giới đã phải hứng chịu tình trạng tẩy trắng ở mức trung bình đến nặng trong giai đoạn ba năm liên tiếp từ 2014 đến 2017.

Thậm chí, 15% trong số đó ghi nhận mức độ san hô chết hàng loạt đáng kể. Giai đoạn này được giới khoa học gọi là “Sự kiện tẩy trắng toàn cầu lần thứ ba”.

Điều đáng lo ngại là sự kiện này đã kéo dài tới ba năm, trong khi hai lần tẩy trắng toàn cầu trước đó vào năm 1998 và 2010 chỉ kéo dài một năm. Điều này cho thấy tác động của biến đổi khí hậu lên các đại dương đang ngày càng gia tăng về tần suất, quy mô và mức độ nghiêm trọng.

“Cái chết trắng” của san hô và mối lo từ đại dương ấm lên

San hô thực chất là một loài động vật biển, tồn tại dựa vào mối quan hệ cộng sinh mật thiết với một loại tảo nhỏ sống trong các mô của chúng. Tảo cung cấp dinh dưỡng cho san hô nhờ quang hợp, đổi lại san hô cho tảo một nơi trú ẩn.

Tuy nhiên, khi nhiệt độ nước biển tăng cao bất thường, san hô bị căng thẳng và sẽ đẩy những “người bạn” tảo ra ngoài. Hành động này khiến chúng mất đi nguồn dinh dưỡng chính và dần chuyển sang màu trắng xám của bộ xương đá vôi bên trong, đó chính là hiện tượng “tẩy trắng”. 

San hô bị tẩy trắng không đồng nghĩa với cái chết ngay lập tức, nhưng chúng trở nên cực kỳ yếu ớt, dễ mắc bệnh và có thể chết dần nếu nhiệt độ không sớm trở lại mức bình thường.

Nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Nature Communications cảnh báo: “Tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu đối với các rạn san hô đang tăng tốc, và gần như chắc chắn rằng sự nóng lên liên tục sẽ gây ra suy thoái trên diện rộng, không thể đảo ngược”.

Không có thời gian để phục hồi trước ngưỡng nguy hiểm mới

Nhà khoa học Sean Connolly từ Viện Nghiên cứu Nhiệt đới Smithsonian, một trong các tác giả nghiên cứu, cho biết thêm một tin xấu: “Các rạn san hô hiện đang đối mặt với sự kiện tẩy trắng lần thứ tư còn nghiêm trọng hơn, bắt đầu từ đầu năm 2023”. Điều này đồng nghĩa với việc san hô gần như không có đủ thời gian để hồi phục hoàn toàn trước khi đón nhận một đợt căng thẳng nhiệt mới.

Giáo sư Scott Heron tại Đại học James Cook (Australia) bày tỏ quan ngại sâu sắc về điều này. Các rạn san hô đang bị đẩy vào tình thế “bị động” khi chu kỳ tẩy trắng diễn ra quá dày đặc. Giới khoa học toàn cầu đã nhiều lần cảnh báo rằng phần lớn san hô sẽ biến mất nếu nhiệt độ trái đất tăng 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Đáng chú ý, Cơ quan giám sát khí hậu châu Âu Copernicus đã nhận định năm 2024 có thể là năm dương lịch đầu tiên vượt qua ngưỡng ấm lên 1,5 độ C này. Điều đó đặt các rạn san hô, “những khu rừng mưa nhiệt đới của đại dương” và là nơi cư trú của hàng triệu loài sinh vật, trước một tương lai vô cùng mong manh.