Năm học mới: Từ kỳ vọng đến những chuyển biến thực chất

VHO - Năm học 2026 - 2027 chính thức bắt đầu với nhiều thay đổi trong quản trị, tổ chức mạng lưới trường lớp, chính sách đối với người học và yêu cầu đổi mới phương thức dạy học.

Chủ đề năm học 2026 - 2027 được xác định là “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Đây cũng là định hướng xuyên suốt trong các nhiệm vụ mà Bộ GD&ĐT đặt ra cho các địa phương, cơ sở giáo dục.

Tại Hội nghị tổng kết năm học 2025 - 2026, triển khai nhiệm vụ năm học 2026 - 2027 diễn ra cuối tháng 8 vừa qua, Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng cho biết, năm học 2025 - 2026 là năm học đầu tiên triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong bối cảnh đó, các nhiệm vụ năm học cơ bản được hoàn thành, nhiều chính sách mới được ban hành, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Các chính sách về miễn học phí, miễn phí sách giáo khoa, hỗ trợ bữa ăn, học bổng, tín dụng, tăng phụ cấp ưu đãi đối với nhà giáo, mở rộng tự chủ đối với cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp từng bước tạo tác động trực tiếp đến người học và đội ngũ nhà giáo.

Một thay đổi lớn khác nằm ở việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục. Theo Bộ GD&ĐT, số cơ sở giáo dục dự kiến giảm từ 37.515 xuống còn 18.575, tương ứng giảm 50,5%. Việc sắp xếp đồng thời tạo điều kiện bố trí lại đội ngũ, dự kiến giảm 32.625 hiệu trưởng, hiệu phó và 11.041 nhân viên.

Nhiều cán bộ quản lý được bố trí trở lại giảng dạy. Số biên chế giáo viên dự kiến bổ sung cho năm học 2026 - 2027 cũng giảm từ 104.516 xuống còn 43.267 giáo viên.

Cùng với đó, chủ trương xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền được triển khai quyết liệt. Đến ngày 30.8.2026, hơn 100 trường thuộc giai đoạn 1 đã hoàn thành các hạng mục công trình cơ bản, đủ điều kiện đưa học sinh vào học và phục vụ khai giảng năm học mới ngày 5.9.2026.

Năm học 2026 - 2027, toàn ngành tập trung vào 7 nhóm nhiệm vụ gồm đổi mới mạnh mẽ quản trị giáo dục; xử lý các điểm nghẽn về đội ngũ và cơ sở vật chất; nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, phổ thông, kỷ cương và an toàn trường học; đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo; tăng tốc phát triển nhân lực kỹ năng nghề cao; hiện đại hóa giáo dục đại học, phát triển nhân lực trình độ cao; nâng cao hiệu quả hợp tác và hội nhập quốc tế.

Điểm đáng chú ý là yêu cầu thay đổi cách đánh giá kết quả. Nếu trước đây việc triển khai nhiệm vụ thường được nhìn qua số lượng công việc đã hoàn thành, năm học mới đặt trọng tâm vào kết quả thực tế: người học có tiến bộ hay không, nhà giáo có điều kiện làm việc tốt hơn hay không, nhà trường vận hành hiệu quả đến đâu và chất lượng nguồn nhân lực được nâng lên như thế nào.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết năm học 2025 - 2026 và triển khai nhiệm vụ năm học 2026 - 2027, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho rằng, đột phá về giáo dục và đào tạo đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là sự quan tâm thích đáng của lãnh đạo địa phương, nhất là các Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố.

Đề cập cụ thể 8 kết quả nổi bật của ngành Giáo dục trong năm học 2025 - 2026, Thủ tướng cũng chỉ rõ những thách thức, tồn tại, hạn chế cần khắc phục ngay trong năm học mới 2026 - 2027 và thời gian tới.

Về định hướng chủ đạo trong năm học mới, Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, năm học 2026 - 2027 phải là năm chuyển trạng thái: Từ tập trung xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện có hiệu quả; từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ kiểm đếm công việc sang đo lường kết quả; từ đổi mới bên ngoài sang đổi mới thực chất từ bên trong mỗi nhà trường, mỗi lớp học, mỗi người thầy, mỗi người học và từ bên trong toàn ngành giáo dục.

Theo Thủ tướng, đột phá giáo dục và đào tạo đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là trách nhiệm của các địa phương. Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu quan tâm thường xuyên, định kỳ làm việc với ngành Giáo dục để kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc. UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng giáo dục và đào tạo trên địa bàn.

Trước thềm năm học mới, Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu các sở GD&ĐT, cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp tập trung vào nhiều nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến đời sống, môi trường học tập và sự phát triển của học sinh, sinh viên.

Giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống tiếp tục được chú trọng, gắn với xây dựng văn hóa học đường và thực hiện nghiêm Bộ quy tắc ứng xử. Các cơ sở giáo dục được yêu cầu bồi đắp lòng yêu nước, khát vọng cống hiến, trách nhiệm công dân và ý thức chấp hành pháp luật cho người học. Vai trò nêu gương của cán bộ quản lý, nhà giáo được đặt ra như một yếu tố quan trọng để tạo ảnh hưởng tích cực trong môi trường giáo dục.

Công tác phòng, chống bạo lực học đường cũng được yêu cầu chuyển mạnh sang phòng ngừa và can thiệp sớm. Thay vì chỉ tập trung xử lý sau khi vụ việc xảy ra, nhà trường phải chủ động nắm bắt diễn biến tâm lý, tình hình lớp học, phát hiện mâu thuẫn từ sớm để có biện pháp hóa giải.

Năm học 2026 - 2027 cũng đánh dấu những thay đổi trong tổ chức hệ thống giáo dục. Đáng chú ý, bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của NXB Giáo dục Việt Nam được chọn làm bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học này.

Việc thống nhất sách giáo khoa được triển khai trong bối cảnh ngành Giáo dục tiếp tục sắp xếp mạng lưới trường lớp, đội ngũ và cơ sở vật chất. Các thay đổi này đặt ra yêu cầu tổ chức thực hiện đồng bộ, tránh gây xáo trộn hoạt động dạy và học, đồng thời bảo đảm quyền lợi của học sinh, giáo viên.

Một điểm nhấn khác là Lễ khai giảng năm học 2026 - 2027 tiếp tục được tổ chức đồng loạt trên toàn quốc vào sáng 5.9.2026. Cùng thời điểm, các trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền đủ điều kiện sẽ tổ chức lễ khánh thành, bàn giao và đưa công trình vào sử dụng.

Có thể nói, năm học 2026 - 2027 được đặt trong một giai đoạn ngành Giáo dục chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện những chính sách đã được xây dựng. Từ mạng lưới trường lớp, đội ngũ, cơ sở vật chất đến chuyển đổi số, an toàn trường học và chính sách hỗ trợ người học, yêu cầu chung là giảm hình thức, tăng hiệu quả.

Với quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, Đảng, Nhà nước và toàn xã hội luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho giáo dục và đào tạo. Năm học mới 2026 - 2027 đặt ra yêu cầu rất cao là phải tạo đột phá, thay đổi thực chất trong giáo dục và đào tạo. Mục tiêu cuối cùng là người học tốt hơn, người thầy tốt hơn, nhà trường tốt hơn và nguồn nhân lực của đất nước tốt hơn.