Mùa đông càng ấm càng gia tăng ô nhiễm nguồn nước uống

VHO - Mùa đông ngày càng ấm lên do biến đổi khí hậu đang làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, đặc biệt ở các khu vực nông nghiệp tại Mỹ.

Chất lượng nước ngày càng trầm trọng

Khi mức độ ô nhiễm trở nên nghiêm trọng hơn tại các con sông cung cấp nước uống cho thành phố lớn nhất bang Lowa (Mỹ), chính quyền thành phố Des Moines phải chi khoảng 16.000USD mỗi ngày để vận hành một hệ thống đặc biệt nhằm lọc bỏ nitrat nguy hiểm.

Tình trạng này đã trở thành thực tế quen thuộc tại bang Lowa (nơi phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp) và biến đổi khí hậu đang khiến vấn đề chất lượng nước ngày càng trầm trọng hơn.

Nguồn nitrat chủ yếu đến từ phân bón và thuốc trừ sâu, thấm vào đất rồi chảy vào các nguồn nước như sông Raccoon và sông Des Moines. Thông thường, đây không phải là vấn đề trong mùa đông, nhưng năm nay, thủ phủ của bang Lowa buộc phải lọc nước ngay trong tháng 1 và tháng 2.

Đây là lần thứ hai điều này xảy ra trong hơn 30 năm. Nhiều khả năng sẽ khiến hóa đơn nước tăng cao đối với người dân tại bang có một số nguồn nước dễ bị ô nhiễm nitrat nhất nước Mỹ.

Các chuyên gia cảnh báo điều kiện thời tiết, bao gồm mùa đông ấm lên, là nguyên nhân khiến vấn đề này trở nên tốn kém và dự báo sẽ còn gia tăng tại các khu vực nông nghiệp.

“Với các đợt ô nhiễm nitrat trong mùa đông, chúng ta có nhiều khả năng sẽ thấy hiện tượng này trong tương lai. Liệu nó có xảy ra hàng năm không? Không. Nhưng các yếu tố cần thiết đã có, khiến hiện tượng này có thể xuất hiện thường xuyên hơn”, ông Justin Glisan, nhà khí hậu học của bang Iowa (Mỹ), nhận định.

Vì sao mùa đông ấm lại gây ô nhiễm nước gia tăng?

Theo các nhà khoa học, phân bón và thuốc trừ sâu mà nông dân sử dụng để lại nitơ và phốt pho trong đất. Khi mưa hoặc tuyết tan, các hóa chất này bị cuốn vào nguồn nước uống, gây nguy hiểm.

Việc hấp thụ quá nhiều nitrat có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe như ung thư hoặc hội chứng “trẻ tím tái” (blue baby syndrome), tức tình trạng thiếu oxy trong máu ở trẻ sơ sinh.

Khi Trái Đất ấm lên do biến đổi khí hậu, mặt đất ở nhiều nơi không còn đóng băng ổn định như trước, trong khi tuyết thường tan nhanh hơn hoặc rơi xuống dưới dạng mưa trên nền đất đã tan băng.

Tất cả những yếu tố này khiến số ngày trong mùa đông có nồng độ nitrat có thể đạt mức nguy hại gia tăng.

Các nhà khoa học cho biết một trong những hệ quả của việc Trái Đất ấm lên là các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên hơn, bao gồm hạn hán và những đợt mưa lớn dữ dội từ bầu khí quyển hiện chứa nhiều hơi ẩm hơn so với trước đây.

Tình trạng khô hạn kéo dài xen kẽ với các đợt mưa lớn sẽ khiến lượng nước khổng lồ di chuyển qua lớp đất, cuốn theo các hóa chất nông nghiệp như nitơ.

Dù một số cơn bão mùa đông năm nay mang đến lượng tuyết lớn, nhưng tuyết không tồn tại lâu trên mặt đất.

Thay vào đó, lớp tuyết đã giúp cách nhiệt cho đất ở một số khu vực, ngăn không cho đất đóng băng quá sâu. Khi thời tiết ấm lên nhanh chóng, tuyết tan, tiếp theo là mưa lớn, đã thấm xuống đất và cuối cùng chảy vào các dòng sông, suối.

Ở những nơi mặt đất không còn đóng băng ổn định, các chất dinh dưỡng không còn được “giữ chặt” trong lớp băng đất như trước.

“Ở khu vực trung tâm và phía nam bang Illinois, chúng tôi từ lâu đã phải đối mặt với quá trình đóng băng. Tan băng diễn ra ngắn hạn, lặp đi lặp lại. Nhưng hiện nay, hiện tượng này đang lan dần lên các khu vực phía bắc”, ông Trent Ford, nhà khí hậu học của bang Illinois, cho biết.

Trong khi đó, Giáo sư Samuel Sandoval Solis tại Đại học California - Davis và cũng là chuyên gia về quản lý tài nguyên nước, cho rằng ô nhiễm nitrat là một vấn đề nghiêm trọng đối với người dân thu nhập thấp và cư dân nông thôn trên khắp nước Mỹ.

Việc thường xuyên kiểm tra nước giếng và xử lý lọc nước đúng cách tại hộ gia đình có thể tốn hàng trăm USD mỗi năm.

Các cộng đồng nhỏ, nơi hệ thống xử lý nước chưa được trang bị để loại bỏ nitrat, cũng sẽ phải đối mặt với những quyết định tốn kém.

Trong nhiều năm qua, các bang ở Mỹ đã phải vật lộn với tình trạng ô nhiễm nitrat, nhưng mùa đông ấm lên đang khiến vấn đề này trở nên khó kiểm soát hơn.