Một bữa cơm bình thường

VHO - Có những bữa cơm người ta nhớ bởi ngon. Có những bữa cơm nhớ bởi người ngồi cùng đã đi xa. Cũng có những bữa cơm, chưa kịp biết trẻ ăn có no hay không, người lớn đã phải ngồi lại để kiểm tra, xác minh, báo cáo và rút kinh nghiệm. Nghĩ cũng lạ, một việc quen thuộc đến mức mỗi gia đình vẫn làm hằng ngày, khi được tổ chức thành quy trình, phân công người phụ trách, có hợp đồng và giám sát, đôi khi lại trở nên phức tạp đến thế.

Mấy ngày qua, hình ảnh khay cơm bán trú với ít muối lạc và hai miếng thịt viên tại Trường Tiểu học Lập Thạch 1, Phú Thọ, khiến nhiều người băn khoăn. Theo thông tin VOV đăng ngày 17.10, kết quả xác minh bước đầu xác định bức ảnh được chia sẻ ngày 15.10 chụp suất ăn từ ngày 16.9, việc làm rõ phản ánh vẫn đang tiếp tục. Bữa cơm đã qua một tháng, nỗi băn khoăn của phụ huynh thì mới nguyên. Còn phía sau khay cơm ấy có chuyện gì, cần kiểm tra cho tường tận, chứ nhìn ảnh rồi “kết án” thì e cũng dễ oan người.

Tuy nhiên, sự thận trọng ấy cũng không khiến những câu hỏi của phụ huynh trở nên thừa thãi. Báo Nhân Dân tối 16.10 thông tin, nhà trường thừa nhận thiếu sót trong việc chuẩn bị suất ăn, hiệu trưởng nhận trách nhiệm chưa giám sát chặt chẽ do bận nhiều việc. Trường đã yêu cầu chấn chỉnh và hủy hợp đồng với cơ sở cung cấp thực phẩm không đáp ứng yêu cầu. Việc nhận trách nhiệm và sửa chữa là cần thiết. Nhưng đọc đến lý do bận nhiều việc, vẫn thấy có điều gì vướng lại: trong lịch làm việc của người lớn, bữa trưa của trẻ được xếp ở thứ tự nào?

Người lớn có thể lùi một cuộc họp, chuyển một buổi làm việc, gia hạn một bản báo cáo. Cái bụng của một đứa trẻ thì khó thương lượng như vậy. Nó không hiểu lãnh đạo đang bận, bộ phận phụ trách còn chờ phối hợp hay nhà cung cấp vừa có một chút trục trặc. Đến bữa, nó cần ăn. Nhu cầu ấy có phần thiếu linh hoạt, nhưng biết làm sao, trẻ con vốn chưa được tập huấn để thích nghi với sự chậm trễ của người lớn.

Điều khiến câu chuyện có thêm một nỗi băn khoăn là thông tin Dân trí ghi nhận từ phụ huynh: suất ăn ngày 16.10 đã khác rõ so với hình ảnh bị phản ánh, trong khi mức tiền đóng không thay đổi. Hai thực đơn của hai ngày chưa đủ chứng minh có sai phạm tài chính, càng không thể thay cho kiểm tra chuyên môn. Dẫu vậy, sự khác biệt ấy đáng được giải thích thấu đáo, để phụ huynh hiểu con mình được phục vụ theo tiêu chuẩn nào.

Từ câu chuyện này, nghĩ rộng ra một thói quen đáng lo: chúng ta đôi khi phải đợi một việc trở nên ồn ào mới dành cho nó sự chăm chút cần có. Nếu sự tận tâm chỉ xuất hiện khi có người chụp ảnh, khi báo chí đặt câu hỏi, thì vô tình chiếc điện thoại đã được giao thêm nhiệm vụ giám sát thay cho những người vốn được phân công. Phụ huynh gửi con đến trường rồi lại phải thu xếp đến xem con ăn; một bữa trưa thành đối tượng theo dõi, đối chiếu. Chăm con, xem ra, còn phải biết làm… nghiệp vụ.

Cũng xin công bằng với những người đang lo từng bữa ăn học đường. Cân đối tiền chợ, bảo đảm dinh dưỡng, an toàn, khẩu vị cho đông trẻ là công việc nhiều áp lực. Một suất ăn giá thấp không thể được đòi hỏi như mâm cỗ. Nếu mức thu chưa phù hợp, cần tính toán, trao đổi công khai với phụ huynh để tìm phương án khả thi. Điều khó chấp nhận là để khó khăn trở thành một vùng mờ, nơi ai cũng có lý do của mình, còn đứa trẻ chỉ biết nhận phần cơm được chia.

Hồ sơ, hợp đồng, sổ kiểm thực đều cần. Nhưng giấy tờ đầy đủ chưa trả lời hết câu hỏi trẻ được ăn ra sao. Thực đơn có món gì là một chuyện; món ấy đến từng khay với lượng bao nhiêu, chất lượng thế nào lại cần người kiểm tra thực tế. Có lẽ người phụ trách nên thử ngồi xuống cùng trẻ, nhìn phần ăn bằng con mắt của cha mẹ trước khi nhìn bằng con mắt của người duyệt bảng kê. Tờ giấy có thể chờ chữ ký, cơm canh thì nguội rất nhanh.

Trường học dạy trẻ trung thực, trách nhiệm, biết yêu thương và chia sẻ. Những bài học ấy được trẻ tiếp nhận cả trong cách người lớn chuẩn bị bữa trưa. Một lời giải thích rõ ràng, một thiếu sót được sửa đến nơi đến chốn cũng là giáo dục. Và sự chu đáo vào ngày chẳng có ai đến kiểm tra có lẽ còn đáng tin hơn nhiều lời cam kết sau một cuộc họp. Trẻ chưa biết đọc biên bản rút kinh nghiệm, nhưng đủ nhạy cảm để nhận ra mình có được chăm sóc tử tế hay không.

Rồi dư luận sẽ chuyển sang câu chuyện khác. Máy ảnh cất đi, đoàn kiểm tra ra về, những người có trách nhiệm trở lại với lịch làm việc bận rộn. Đến trưa, trẻ vẫn ngồi xuống trước khay cơm của mình. Điều cần được giữ lại chính là sự chu đáo ở thời điểm ấy. Một bữa ăn vừa với tiền cha mẹ đóng, phù hợp nhu cầu của trẻ, được chuẩn bị bằng trách nhiệm bình thường. Để có một bữa cơm bình thường như vậy, nhẽ cứ phải chờ dư luận lên tiếng sao?