Lỗ hổng nào sau cánh cửa bếp?

VHO - Chỉ trong hơn một ngày, số công nhân có biểu hiện nghi ngộ độc tại Công ty Dệt may Scavi Huế tăng từ vài chục lên 174 người. Nguyên nhân cuối cùng còn chờ xét nghiệm, nhưng sự việc một lần nữa phơi bày mức độ rủi ro của những bếp ăn mỗi ngày phục vụ hàng nghìn suất: một mắt xích không an toàn có thể khiến hàng trăm người cùng trả giá.

Con số tăng sau từng giờ

Khoảng 10 giờ ngày 11.9, nhiều công nhân đang làm việc tại Công ty Dệt may Scavi Huế, phường Phong Điền, bắt đầu xuất hiện các biểu hiện bất thường như sốt, đau bụng, buồn nôn, nôn và đi ngoài. Khi số người có triệu chứng tiếp tục tăng, doanh nghiệp phối hợp đưa họ tới các cơ sở y tế.

Gần 15 giờ, Bệnh viện Trung ương Huế cơ sở 2 đã tiếp nhận 47 trường hợp. Đến buổi tối, con số tăng lên hơn 100. Sáng hôm sau, các ca mới tiếp tục được ghi nhận. Đến chiều 12.9, tổng cộng 174 công nhân phải tới cơ sở y tế để thăm khám, theo dõi và điều trị.

Trong số này, 155 người được tiếp nhận tại Bệnh viện Trung ương Huế cơ sở 2, 19 người tại Trung tâm Y tế Phong Điền. Chẩn đoán ban đầu là viêm dạ dày – ruột cấp, nghi ngộ độc thực phẩm. Một trường hợp từng được chuyển tới khoa hồi sức tích cực, những người có biểu hiện nhẹ đã được cho về theo dõi, sức khỏe phần lớn bệnh nhân dần hồi phục.

Cơ quan chuyên môn đang rà soát các bữa ăn ngày 10 và 11.9, đồng thời lấy mẫu thức ăn lưu, bệnh phẩm, nước uống và các yếu tố môi trường để xét nghiệm. Đến thời điểm thông tin được công bố, chưa có món ăn hay nguyên liệu nào được xác định là nguyên nhân.

Bởi vậy, mọi suy đoán quy trách nhiệm cho một món ăn cụ thể lúc này đều vội vàng. Nhưng 174 người cùng xuất hiện triệu chứng đã đủ để yêu cầu một cuộc điều tra đi đến tận cùng chuỗi cung ứng, thay vì chỉ xử lý phần nổi của sự cố.

Công nhân không được chọn bữa ăn

Một khách hàng bước vào quán ăn có thể xem thực đơn, lựa chọn món hoặc rời đi nếu cảm thấy không an tâm. Công nhân tại nhà máy gần như không có quyền lựa chọn tương tự. Bữa ăn giữa ca được cung cấp theo hợp đồng giữa doanh nghiệp và đơn vị dịch vụ, người trực tiếp sử dụng chỉ tiếp nhận những gì đã được chuẩn bị.

Sự phụ thuộc ấy đòi hỏi trách nhiệm cao hơn từ cả doanh nghiệp sử dụng lao động lẫn nhà thầu cung cấp suất ăn. Bữa ăn không đơn thuần là một khoản phúc lợi hay phép tính chi phí. Nó liên quan trực tiếp đến sức khỏe, năng suất và sự an toàn của hàng nghìn con người.

Bếp ăn tập thể vận hành theo quy mô công nghiệp. Thực phẩm được mua với số lượng lớn, sơ chế, chế biến, chia suất và phục vụ trong những khung giờ chặt chẽ. Một nguyên liệu không rõ nguồn gốc, một khâu bảo quản sai nhiệt độ, dụng cụ không sạch hoặc thức ăn để quá lâu trước khi sử dụng đều có thể tạo ra hậu quả trên diện rộng.

Vì vậy, kiểm soát không thể chỉ là xem giấy chứng nhận còn hiệu lực hay kiểm tra căn bếp vào một thời điểm đã được báo trước. Cần theo dõi thực chất từ nguồn nguyên liệu, điều kiện vận chuyển, kho lạnh, quy trình sơ chế đến nhiệt độ thức ăn khi đặt lên bàn. Kiểm thực ba bước và lưu mẫu phải là hoạt động có giá trị truy vết, không phải thủ tục để hoàn thiện hồ sơ.

Một câu hỏi cũng cần được đặt ra: Người lao động có được biết đơn vị nào cung cấp bữa ăn, tiêu chuẩn hợp đồng ra sao và kết quả kiểm tra gần nhất thế nào? Khi họ là người sử dụng cuối cùng và chịu rủi ro trực tiếp, quyền được biết không thể đứng ngoài quy trình giám sát.

Tạm dừng bếp ăn chưa thể là dấu chấm hết

Sau sự việc, bếp ăn tập thể tại Scavi Huế và hoạt động cung cấp suất ăn của đơn vị liên quan đã bị tạm dừng cho tới khi xác định nguyên nhân. Đây là biện pháp cần thiết để ngăn nguy cơ tiếp diễn, nhưng chưa thể được xem là kết quả cuối cùng.

Cục An toàn thực phẩm yêu cầu truy xuất nguồn nguyên liệu, xét nghiệm mẫu thực phẩm và bệnh phẩm, xử lý vi phạm nếu có, đồng thời công khai kết quả. Hai chữ “công khai” đặc biệt quan trọng, bởi người lao động và xã hội cần biết sự cố bắt đầu từ đâu, trách nhiệm thuộc về ai và điều kiện nào phải được khắc phục trước khi bếp hoạt động trở lại.

Một vụ nghi ngộ độc tập thể không nên khép lại khi bệnh nhân xuất viện. Hồ sơ lựa chọn nhà cung cấp, kết quả kiểm tra trước đó, tiêu chuẩn nghiệm thu suất ăn và trách nhiệm giám sát hằng ngày đều cần được xem xét. Nếu chỉ đình chỉ tạm thời rồi thay tên một đơn vị cung cấp, lỗ hổng của hệ thống vẫn còn nguyên.

Sự việc tại Huế cũng là lời cảnh báo cho các khu công nghiệp, trường học, bệnh viện và cơ sở có bếp ăn đông người trên cả nước. Đừng chờ đến khi hàng chục người đau bụng, nôn ói hoặc phải nhập viện mới mở cuộc kiểm tra. Sự an toàn phải được kiểm soát trong từng bữa ăn bình thường, vào những ngày chưa xảy ra sự cố.

Một bữa cơm giữa ca vốn để người lao động có thêm sức làm việc. Nó không thể trở thành một cuộc đánh cược mà người ăn không biết mình đang được bảo vệ bằng tiêu chuẩn nào.