Greenland đối mặt mối đe dọa từ biến đổi khí hậu

VHO - Khí hậu Bắc Cực đang thay đổi nhanh chóng khiến Greenland đối mặt nhiều thách thức khi khu vực này ấm lên nhanh hơn bất kỳ nơi nào khác trên hành tinh, chủ yếu do việc đốt nhiên liệu hóa thạch như dầu mỏ, khí đốt và than đá.

Điều đó cũng sẽ tác động đến ngành thủy sản - lĩnh vực chiếm phần lớn nền kinh tế Greenland. Đánh bắt cá chiếm tới 95% kim ngạch xuất khẩu của Greenland, với nhiều sản phẩm được xuất sang thị trường lớn nhất là Trung Quốc, cùng với Mỹ, Nhật Bản và châu Âu.

Những ngư dân đánh bắt trên băng truyền thống đang chứng kiến sự thay đổi rõ rệt nhất trong cách họ mưu sinh. Khi lớp băng biển ngày càng mỏng đi hoặc tan sớm, ngư dân không còn dựa vào những tuyến đường và ngư trường quen thuộc như trước, buộc phải thích nghi với điều kiện ngày càng khó lường.

“Cha tôi từng đánh bắt cá trên lớp băng biển dày tới một mét rưỡi”, ông Karl Sandgreen nhớ lại. Ông hiện là người đứng đầu Trung tâm Icefjord - cơ sở nghiên cứu và ghi nhận những tác động của biến đổi khí hậu trong khu vực - đặt tại thị trấn Ilulissat.

Theo ông Sandgreen, lớp băng biển đó bắt đầu biến mất từ khoảng năm 1997. Những ngư dân từng khoan lỗ trên băng để thả câu phải chuyển sang đánh bắt bằng thuyền thay thế. 

Việc sử dụng thuyền giúp họ tiếp cận phạm vi rộng hơn, nhưng cũng kéo theo chi phí cao hơn và lượng khí thải lớn hơn, gây ra tình trạng ấm lên toàn cầu thêm trầm trọng.

Nghề cá đã định hình các cộng đồng tại Greenland. Bến cảng - nơi ngư dân trở về bán hải sản - luôn là trung tâm của mỗi thị trấn hay làng chài.

Trước khi ra khơi, một số ngư dân nhận các thùng đựng từ những công ty thủy sản trên đảo để đóng gói sản phẩm. Hải sản sau đó được cẩu từ thuyền lên nhà máy chế biến.

Ông Toke Binzer, Giám đốc điều hành Royal Greenland bày tỏ ngày càng lo ngại về một tương lai mà băng biển suy giảm nghiêm trọng.

Điều này có thể buộc các ngư dân truyền thống phải rời bỏ hình thức đánh bắt trên băng, chuyển tới những cộng đồng lớn hơn và gia nhập đội ngũ đánh bắt thương mại quy mô lớn.

Thách thức hiện nay là làm thế nào để hỗ trợ các ngư dân truyền thống trong bối cảnh có những thời điểm “băng quá dày để đi thuyền, nhưng lại quá mỏng để có thể ra đánh bắt trên mặt băng. Sự khó lường đó đã gây ra một vấn đề rất lớn”, ông Binzer nói.

Theo ông Royal, Greenland hiện đã cho ngư dân vay tiền để mua thuyền và sẽ hoàn trả khoản vay này bằng tiền thu được từ việc bán hải sản đánh bắt được.

Nếu tất cả ngư dân đều chuyển sang đánh bắt bằng thuyền, điều đó có thể mang lại lợi ích kinh tế nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ đánh bắt quá mức, theo ông Boris Worm, chuyên gia về đa dạng sinh học biển tại Đại học Dalhousie (Canada).

Tại Greenland, đã xuất hiện dấu hiệu khai thác quá mức ở khu vực gần bờ khi cá bơn (halibut) ngày càng nhỏ hơn. Đây là dấu hiệu điển hình của tình trạng đánh bắt quá mức: những con cá lớn bị khai thác trước, để lại các cá thể nhỏ và non hơn.

Vấn đề này có thể trở nên nghiêm trọng hơn khi băng biển rút đi, khiến nguồn cá dễ tiếp cận hơn. 

Riêng tại thủ đô Nuuk, vào mùa hè có hơn 1.000 chiếc thuyền neo đậu trong cảng tại một vùng lãnh thổ có tổng dân số chỉ hơn 50.000 người.