Đổi mới tư duy về người cao tuổi, chủ động thích ứng với già hóa dân số

VHO - Ngày 1.10, tại Hải Phòng, Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam phối hợp Bộ Y tế và UBND TP. Hải Phòng tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2026.

Dự Lễ phát động có: Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về người cao tuổi Việt Nam Phạm Thị Thanh Trà; Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình.

Về phía TP. Hải Phòng, dự buổi lễ có Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng Lê Ngọc Châu; các Phó Bí thư Thành ủy: Lê Văn Hiệu, Chủ tịch HĐND TP. Hải Phòng; Phạm Văn Lập, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Hải Phòng; các Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy; lãnh đạo HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Hải Phòng và gần 500 đại biểu là người cao tuổi tiêu biểu. 

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Hội Người cao tuổi (NCT) Việt Nam Nguyễn Thanh Bình cho biết: Từ năm 2015, tháng 10 hàng năm được lựa chọn là “Tháng hành động vì NCT Việt Nam”. Qua các năm, hoạt động này ngày càng đi vào chiều sâu, huy động nhiều nguồn lực chăm lo, bảo vệ và phát huy vai trò NCT.

Riêng năm 2025, các địa phương đã tổ chức nhiều hoạt động thiết thực, trong đó có khám, tư vấn sức khỏe cho khoảng 2 triệu NCT, trao hàng trăm nghìn suất quà cho những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn. Chương trình nhân đạo cùng ứng dụng “Mắt sáng cho NCT” được triển khai, góp phần mở rộng các hoạt động chăm sóc sức khỏe cho NCT.

Phát động Tháng hành động vì NCT Việt Nam năm 2026, ông Nguyễn Thanh Bình đề nghị các cấp Hội tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; chăm sóc tốt hơn và tạo điều kiện để NCT phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, uy tín và trách nhiệm đối với cộng đồng. Các cấp Hội cần chủ động tham mưu chính sách ứng phó với già hóa dân số, phát triển “kinh tế bạc”; cán bộ Hội phải gần gũi, lắng nghe và làm những việc thiết thực vì NCT.

Phát biểu chỉ đạo, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh: NCT không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách chăm sóc mà quan trọng hơn là “vốn quý”, là chủ thể và nguồn lực nội sinh quan trọng của đất nước.

Theo Phó Thủ tướng, già hóa dân số đang trở thành xu thế toàn cầu, không chỉ là vấn đề của NCT mà liên quan tới mỗi gia đình, cộng đồng và tương lai đất nước. Vì vậy, Việt Nam cần chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động chuẩn bị và thích ứng; từ chăm sóc đơn thuần sang chăm sóc toàn diện; từ cách tiếp cận NCT chủ yếu là đối tượng thụ hưởng sang vừa bảo vệ, chăm sóc, vừa tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục đóng góp.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng, chủ đề Tháng hành động năm 2026 đặt ra yêu cầu chăm sóc NCT phải toàn diện hơn, liên kết hơn, chủ động hơn và gần với cuộc sống hơn.

Chăm sóc tích hợp không chỉ dừng ở chăm sóc sức khỏe mà còn bao gồm đời sống tinh thần, an sinh xã hội, sự an toàn, nhu cầu giao tiếp, văn hóa, thể thao, phục hồi chức năng và khả năng tham gia xã hội của NCT. Đây cũng không phải trách nhiệm riêng của một ngành, một cấp hay một tổ chức mà là trách nhiệm chung của gia đình, Nhà nước, cộng đồng và toàn xã hội.

Phó Thủ tướng đề nghị các cấp, các ngành cần đặc biệt quan tâm NCT nghèo, cô đơn, khuyết tật, không nơi nương tựa, người cao tuổi ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các trường hợp khó khăn. Tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý sức khỏe, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn; chủ động phòng ngừa, xử lý các hành vi bạo lực, ngược đãi, xâm hại, lừa đảo, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của NCT.

Một yêu cầu quan trọng khác là tạo môi trường để NCT tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và uy tín để tham gia phù hợp vào các hoạt động kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng cộng đồng.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh vai trò của gia đình và cộng đồng trong chăm sóc NCT; đồng thời yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật, phát triển mạng lưới dịch vụ chăm sóc, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, huy động nguồn lực xã hội, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Đối với Hải Phòng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị thành phố tiếp tục phát huy tinh thần tiên phong, xây dựng và nhân rộng các mô hình chăm sóc người cao tuổi văn minh, hiện đại, tạo môi trường để NCT được sống khỏe, sống vui, sống an toàn và tiếp tục cống hiến cho thành phố.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu khẳng định, thành phố luôn nhận thức sâu sắc rằng những thành quả hôm nay được xây đắp từ công sức, trí tuệ và sự hy sinh của nhiều thế hệ đi trước. Vì vậy, cùng với phát triển kinh tế, Hải Phòng xác định an sinh xã hội là nền tảng và động lực của phát triển bền vững.

Hải Phòng hiện có hơn 713.000 NCT, chiếm khoảng 15% dân số. Toàn thành phố có hơn 25.000 NCT tham gia công tác Đảng, chính quyền, MTTQ và các đoàn thể; trên 9.500 hội viên đạt danh hiệu làm kinh tế giỏi, gần 4.700 người đang là chủ doanh nghiệp, chủ trang trại, cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Thành phố đã triển khai nhiều chính sách chăm lo NCT, trong đó nâng mức hưu trí xã hội lên 700.000 đồng/tháng đối với một số nhóm khó khăn; hỗ trợ 100% kinh phí mua bảo hiểm y tế cho người từ đủ 60 đến dưới 75 tuổi thuộc diện chính sách của thành phố; tổ chức khám sức khỏe, sàng lọc bệnh tật và lập hồ sơ quản lý sức khỏe.

Giai đoạn 2021-2026, Hải Phòng dành hơn 141 tỉ đồng thăm, tặng quà và hơn 251 tỉ đồng tổ chức chúc thọ, mừng thọ NCT. 

Bí thư Thành ủy Hải Phòng khẳng định: Trước tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh, công tác NCT cần chuyển mạnh từ tư duy “chăm sóc” sang “chủ động thích ứng và phát huy”, xây dựng hệ thống chăm sóc toàn diện, tích hợp, liên tục và bền vững.

Tại Hội nghị, Ban Tổ chức đã tặng quà NCT tiêu biểu, đồng thời vinh danh các tổ chức, cá nhân có đóng góp cho sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò NCT.