Điều trị bằng y học cổ truyền có độ an toàn rất cao

VHO - Tại buổi làm việc với Đảng uỷ Bộ Y tế và các cơ quan về công tác y học cổ truyền Việt Nam mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh việc phát huy mạnh mẽ vai trò của y học cổ truyền trong phòng bệnh, đưa y học cổ truyền thực sự về với cộng đồng; chuẩn hóa các mô hình chăm sóc sức khỏe không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt…

 Trao đổi về vấn đề này, ThS.BS Trần Danh Phương, Trưởng Khoa Y học cổ truyền - Dinh dưỡng (Bệnh viện Thể thao Việt Nam) cho biết:

- Chấn thương là điều khó tránh khỏi trong sinh hoạt hàng ngày, đặc biệt là trong hoạt động thể dục thể thao. Bên cạnh y học hiện đại, y học cổ truyền ngày càng khẳng định được vị thế và vai trò quan trọng trong việc điều trị, phục hồi chức năng cho cả vận động viên chuyên nghiệp lẫn người dân đại chúng. Trong y học cổ truyền, các chấn thương về cơ, gân, xương khớp đều có thể điều trị được, nhưng tùy thuộc vào mức độ tổn thương.

Ví dụ, các chấn thương xương như gãy xương có di lệch, gãy xương hở, rách da chảy máu thì bắt buộc phải can thiệp ngoại khoa. Tuy nhiên, trong những trường hợp đụng dập cơ, tổn thương điểm bám gân, dây chằng, hoặc gãy rạn xương không di lệch, cùng các bệnh lý về khớp (chấn thương dây chằng, bao khớp không rách da chảy máu), chúng ta hoàn toàn có thể điều trị bằng y học cổ truyền. Y học cổ truyền có rất nhiều phương pháp và bài thuốc để điều trị các dạng chấn thương này.

Ví dụ như môn Pickleball hiện đang rất phổ biến, người chơi thường gặp tình trạng đau vùng cột sống thắt lưng. Cơn đau này chủ yếu do tổn thương cơ, dây chằng và các điểm bám cơ xung quanh cột sống chứ không có tổn thương lớn về xương hay khớp. Vì thế bệnh nhân có thể điều trị bằng phương pháp Đông y dùng thuốc hoặc không dùng thuốc. Ngoài ra, có thể kết hợp đắp thuốc tại chỗ để tăng cường hiệu quả…

Những chấn thương này thường xảy ra ở những đối tượng nào, thưa ông?

- Chấn thương trong tai nạn và sinh hoạt có thể xảy ra với bất kỳ ai. Riêng trong thể thao, chấn thương thường gặp ở các vận động viên chuyên và không chuyên thi đấu đối kháng trực tiếp hoặc những bộ môn có cường độ vận động cao như bóng đá, điền kinh cự ly dài. Điển hình nhất là các môn võ thuật và vật rất hay xảy ra chấn thương.

Bệnh viện thường xuyên tiếp nhận điều trị cả hai đối tượng này. Về phía vận động viên, hầu hết các đội tuyển quốc gia như điền kinh, đua thuyền, bóng đá... khi gặp chấn thương đều qua Bệnh viện khám và điều trị. Bên cạnh đó, số lượng người dân chơi thể thao bị chấn thương vào viện cũng rất nhiều. Chúng tôi kết hợp điều trị Đông - Tây y cho các trường hợp chấn thương nặng như tổn thương khớp vai, khớp gối, sau phẫu thuật sẽ được điều trị phục hồi. Tùy từng giai đoạn, mức độ chấn thương và thời gian phục hồi, bệnh viện sẽ có phác đồ cụ thể, phối hợp linh hoạt giữa Tây y và Đông y.

Theo ông, y học cổ truyền có ưu thế gì so với y học hiện đại trong điều trị chấn thương?

- So với y học hiện đại, điều trị bằng y học cổ truyền có độ an toàn rất cao. Trừ những trường hợp có chỉ định phẫu thuật ngoại khoa, việc dùng thuốc thảo dược Đông y mang lại hiệu quả tích cực. Trong dân gian có nhiều bài thuốc đắp, ngâm, dùng ngoài kết hợp thuốc uống đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trên lâm sàng, giúp bệnh nhân phục hồi rất tốt.

Đơn giản nhất là các loại thảo dược trong dân gian có tác dụng điều trị chấn thương xương khớp như cây dây đau xương, ngải cứu, lá lốt, trầu không... Tuy nhiên, các dược liệu này phải được phối hợp, lập thành bài thuốc cụ thể mới phát huy tối đa hiệu quả điều trị. Khi người bệnh đến viện, chúng tôi phải phân loại thành hai hướng điều trị: Ngoại khoa hay nội khoa. Với điều trị ngoại khoa, những trường hợp gãy xương có di lệch hoặc gãy xương hở bắt buộc phải mổ để phục hồi. Nếu điều trị nội khoa, chúng tôi phối hợp nhiều phương pháp. Thứ nhất là nội khoa Tây y (dùng thuốc chống viêm, giảm đau, chống phù nề). Thứ hai là vật lý trị liệu và phục hồi chức năng (chạy máy sóng siêu âm, điện phân, từ trường để chống viêm, phục hồi tại chỗ). Thứ ba là y học cổ truyền (dùng thuốc thảo dược hoặc châm cứu, xoa bóp bấm huyệt).

Trong bối cảnh phong trào thể dục thể thao và nhu cầu bảo vệ sức khỏe của người dân ngày càng tăng cao, ông đánh giá thế nào về tiềm năng của y học cổ truyền trong tương lai?

- Xu hướng chung của y học thế giới hiện nay là quay về với các chế phẩm từ thảo dược tự nhiên. Nếu chúng ta phát triển đồng bộ hệ thống y học cổ truyền, kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp không dùng thuốc và các bài thuốc thảo dược được nghiên cứu, điều chế, chứng minh qua thực tiễn lâm sàng, hiệu quả điều trị chấn thương trong tương lai sẽ rất lớn.

Bên cạnh vai trò điều trị chấn thương, y học cổ truyền còn đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao thể trạng cho người dân cũng như vận động viên. Kho tàng dược liệu của chúng ta có những nhóm thuốc bổ khí, bổ huyết, bổ dương rất quý, điển hình như nhân sâm, một vị thuốc bổ khí kinh điển. Khi ứng dụng các chế phẩm từ loại thảo dược này cho vận động viên, Đông y không chỉ hỗ trợ phục hồi sau chấn thương mà còn giúp tăng cường sức mạnh, gia tăng thể lực và tối ưu hóa thành tích thi đấu. Tiềm năng của dược liệu Việt là vô cùng lớn, vấn đề là chúng ta phải biết cách khai thác và ứng dụng khoa học vào thực tiễn.