Điểm nhấn cho không gian đô thị “đáng sống”

VHO - Nhà văn Thạch Lam từng viết: “Người Hà Nội vốn có cái thú đi chơi thanh thản, cái nhàn tản của những tâm hồn biết thưởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên và nhịp sống chậm rãi”. Sự gửi gắm ấy đã, đang dần hiện thực khi hàng loạt công viên tiến hành “hạ rào”, chỉnh trang để mở ra không gian xanh với người dân.

 Nhưng điều quan trọng hơn, với việc tổ chức lại hệ thống công viên như thế, Hà Nội đang từng bước tạo nên điểm nhấn cho không gian đô thị vừa cổ kính, sang trọng và vừa “đáng sống”.

Từng bước mở rộng không gian xanh đô thị

Theo Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu nâng diện tích cây xanh bình quân lên khoảng 10-11m²/người, hướng tới hình ảnh một đô thị xanh, bền vững và đáng sống. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh việc xây dựng thêm các công viên, vườn hoa mới, thành phố cũng từng bước điều chỉnh cách thức tổ chức không gian tại nhiều công viên hiện hữu, trong đó có chủ trương tháo dỡ hàng rào bao quanh nhiều khu vực. Đến nay, nhiều công viên đã được hạ rào như công viên Thống Nhất, công viên Nghĩa Đô, công viên Indira Gandhi, công viên Bách Thảo…

Cuối tháng 1.2026, theo kế hoạch cải tạo không gian xanh của thành phố, tiếng máy khoan, cắt bắt đầu vang lên tại công viên Bách Thảo (phường Ba Đình, Hà Nội). Từng mảng rào sắt cao hơn 2,6m đã hoen rỉ theo thời gian, dần được tháo dỡ. Khi những thanh sắt nặng nề được gỡ bỏ, công viên trăm tuổi như khoác lên mình một diện mạo mới, từ vỉa hè đường Hoàng Hoa Thám, người đi bộ giờ đây có thể dễ dàng bước thẳng vào không gian rợp bóng cây cổ thụ mà không còn bất kỳ rào cản nào.

Sự thay đổi này nhanh chóng thu hút đông đảo người dân và du khách. Nhiều người đi ngang qua cũng tiện ghé vào tản bộ, nghỉ chân dưới tán cây. Thậm chí không ít du khách nước ngoài khi đi dạo quanh khu vực Hoàng Hoa Thám cũng tò mò bước vào tham quan, khiến không gian công viên trở nên cởi mở và sinh động hơn.

Với bà Mai Dung (70 tuổi, phường Ba Đình, Hà Nội) và bà Lê Thu Hương (70 tuổi, phường Ba Đình, Hà Nội), công viên Bách Thảo không chỉ là một “lá phổi xanh” của thành phố mà còn là nơi lưu giữ cả một bầu trời ký ức. Bà Dung chia sẻ: “Ngày xưa chúng tôi học ở Trường Chu Văn An. Thỉnh thoảng cũng nghịch ngợm lắm, trốn học chạy vào đây chơi. Hồi ấy công viên giống như một thế giới riêng, xung quanh có hàng rào, có cổng vào, rất tách biệt với bên ngoài. Giờ đây, việc tháo dỡ hàng rào tại công viên giống như một “tấm vé trở về”, đưa những người từng gắn bó với nơi này quay lại không gian quen thuộc, nhưng trong một cảm giác tự do và khoáng đạt hơn”.

Còn bà Hương bày tỏ sự ủng hộ với diện mạo mới của công viên. Bà cho biết: “Tôi thấy bỏ hàng rào là rất hợp lý. Việc tồn tại các hàng rào đôi khi tạo cảm giác tách biệt, khiến công viên giống như một không gian khép kín, trong khi bản chất của công viên đô thị là phục vụ công cộng, khuyến khích người dân tham gia các hoạt động ngoài trời và gắn kết với cảnh quan xung quanh”.

Nhiều người dân cho rằng, việc “hạ rào” các công viên đang góp phần tạo nên một diện mạo đô thị văn minh và thân thiện hơn. Không còn những tấm vé vào cổng hay những hàng rào sắt khép kín, công viên giờ đây trở thành không gian mở, nơi bất kỳ ai cũng có thể dừng chân, tản bộ và tận hưởng màu xanh của thành phố. Khi những thanh sắt thô cứng dần lùi vào quá khứ, một cách tiếp cận mới với không gian xanh cũng được mở ra. Đây cũng là mong mỏi của nhiều thế hệ người Hà Nội: Một đô thị xanh, nơi con người gần gũi với thiên nhiên.

Cải tạo, nâng cấp công viên

Không chỉ dỡ bỏ hàng rào, nhiều công viên tại Hà Nội còn được chỉnh trang, nâng cấp để phù hợp hơn với nhu cầu sử dụng của người dân. Bên cạnh việc cải thiện cảnh quan, các hạng mục mới được bổ sung nhằm nâng cao chất lượng không gian sinh hoạt cộng đồng. Nhiều khu tập thể dục ngoài trời được lắp đặt thêm thiết bị hiện đại, phục vụ nhu cầu rèn luyện sức khỏe của người dân ở nhiều độ tuổi.

Tại công viên Bách Thảo, ngay sau khi hạ rào, các bậc thềm được xây mới từ nhiều phía, giúp người dân dễ dàng tiếp cận không gian xanh từ các tuyến phố xung quanh.

Trong khi đó, công viên Nghĩa Đô (phường Nghĩa Đô, Hà Nội) cũng khoác lên diện mạo khang trang và hiện đại hơn với cầu đi bộ, khu vui chơi trẻ em, thiết bị thể dục ngoài trời và mặt hồ được chỉnh trang đồng bộ. Lan can, ghế đá và các điểm ngắm cảnh được cải tạo, tạo thêm không gian để người dân nghỉ ngơi, thư giãn và tận hưởng bầu không khí trong lành.

Đáng chú ý, khu vui chơi trẻ em trở thành một trong những hạng mục thu hút nhiều sự quan tâm. Các thiết bị như cầu trượt, xích đu, nhà liên hoàn… được sơn màu tươi sáng, đặt trên nền cao su và thảm cỏ nhân tạo nhằm hạn chế trơn trượt, bảo đảm an toàn cho trẻ nhỏ.

Em Nguyễn Thái Anh (12 tuổi, phường Nghĩa Đô, Hà Nội) cho biết, trường của em nằm gần công viên Nghĩa Đô. Mỗi khi tan học, trong lúc chờ mẹ đến đón, em thường ghé vào công viên đi dạo, hít thở không khí trong lành và chơi đùa cùng bạn bè.

Thái Anh bày tỏ: “Sau khi được chỉnh trang, cảnh quan công viên trở nên sạch sẽ, khang trang hơn trước, với nhiều khu vực vui chơi và không gian thoáng đãng. Em thấy công viên đẹp hơn nên rất thích vào đây. Không chỉ em mà nhiều bạn khác cũng thường ghé vào tham quan, vui chơi sau giờ học”.

Trước đó, tại công viên Thống Nhất (phường Hai Bà Trưng, Hà Nội), hơn 2.000m hàng rào bao quanh đã được tháo dỡ, tạo sự kết nối trực tiếp giữa không gian xanh của công viên với các tuyến phố lân cận và khu vực đi bộ trung tâm Hà Nội. Song song với việc mở rào, thành phố cũng triển khai cải tạo vỉa hè, chỉnh sửa các lối ra vào, lắp hệ thống chiếu sáng trang trí tại cổng chính và bổ sung camera giám sát dọc khu vực công viên. Mô hình công viên mở nhanh chóng phát huy hiệu quả khi lượng người ghé thăm tăng lên rõ rệt.

Ngoài người dân tập thể dục, nhiều bạn trẻ và du khách quốc tế cũng đến tham quan, chụp ảnh. Thay cho rào sắt, ranh giới công viên được tạo bằng thảm hoa và cây xanh, vừa tạo cảnh quan mềm mại, vừa hạn chế phương tiện cơ giới đi vào.

Có thể thấy, việc “hạ rào”, cải tạo, nâng cấp công viên trong khu vực nội đô là rất cần thiết, nhất là khi tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh và mật độ xây dựng ngày càng dày đặc. Với Hà Nội, việc hạ rào các công viên có thể được xem như một bước chuyển nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn: Trả lại cho người dân quyền tiếp cận gần gũi hơn với màu xanh của đô thị.