Đề xuất thi lớp 10 hai môn: Phụ huynh mừng bớt học thêm, học sinh lo mất lợi thế

VHO - Khả năng kỳ thi lớp 10 chỉ còn Toán và Ngữ văn đang đặt các gia đình trước những tính toán khác nhau. Có người mong giảm một môn ôn luyện, có học sinh lại lo mất tiếng Anh, môn từng được kỳ vọng giúp nâng tổng điểm.

Một phụ huynh ở TP.HCM tính rằng nếu phương án hai môn được thông qua, gia đình có thể giảm ba buổi đưa đón con học thêm tiếng Anh mỗi tuần.

Trong khi đó, một số học sinh đã chuẩn bị cả ba môn từ trước lại băn khoăn vì môn mình học tốt nhất có thể không còn được tính trong kỳ thi tuyển sinh. Những phản hồi được ghi nhận ngày 26.9 cho thấy giảm số môn chưa tạo ra cùng một cảm giác nhẹ nhõm cho tất cả. 

Điều các gia đình cần xác định trước tiên là trạng thái của thông tin: đến sáng 27.9, phương án này vẫn nằm trong dự thảo đang lấy ý kiến. Chưa thể từ đó kết luận kỳ thi lớp 10 năm 2027 trên cả nước đã chính thức bỏ môn thứ ba.

Bộ GD&ĐT gửi Công văn 6426/BGDĐT-GDPT đề nghị góp ý dự thảo quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp, với thời hạn phản hồi trước ngày 30.9. Theo phương án được nêu, tuyển sinh lớp 10 có thể thực hiện bằng xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp. Nếu thi tuyển, học sinh thi Toán và Ngữ văn, người đăng ký trường chuyên thi thêm môn chuyên. 

Bớt một môn, áp lực chuyển về đâu?

Với gia đình đang phải cân đối học phí, thời gian đưa đón và lịch nghỉ của con, giảm một môn thi có thể mang lại lợi ích cụ thể. Khối lượng ôn luyện phục vụ kỳ thi được thu hẹp; học sinh có thể dành thêm thời gian củng cố các phần kiến thức còn yếu.

Nhưng số môn thi và mức cạnh tranh là hai vấn đề khác nhau. Nếu số chỗ học ở trường được nhiều gia đình lựa chọn không tăng, việc giảm môn không tự động làm giảm số người cùng cạnh tranh cho những chỗ học đó. Kết quả tuyển chọn khi ấy có thể phụ thuộc tập trung hơn vào hai bài thi còn lại.

Đây là cơ sở để hiểu lo lắng của học sinh có thế mạnh ngoại ngữ. Các em không chỉ tiếc một môn đã đầu tư thời gian mà còn đứng trước khả năng phải thay đổi cách phân bổ công sức giữa các môn.

Phản hồi của phụ huynh, giáo viên và học sinh tại TP.HCM cũng cho thấy những băn khoăn về việc dồn áp lực điểm số vào Toán, Ngữ văn và động lực học tiếng Anh sau thay đổi. Đây là các ý kiến được phỏng vấn, không phải kết quả khảo sát đại diện cho toàn bộ học sinh. 

Vì thế, muốn đánh giá khả năng giảm áp lực, cần nhìn thêm cấu trúc đề, cách tính điểm, chỉ tiêu và phương thức tuyển sinh. Chỉ đếm số môn dễ bỏ qua phần căng thẳng thực sự nằm ở cơ hội vào trường phù hợp.

Thay đổi còn nằm ở điều kiện tổ chức thi

Một nội dung ít được chú ý hơn trong dự thảo là điều kiện áp dụng thi tuyển. Phương án này chỉ được quyết định sau khi số học sinh đăng ký vượt khả năng tiếp nhận và việc rà soát, điều phối, phân bổ vẫn không bảo đảm đủ chỗ học. Dự thảo cũng nêu căn cứ xét tuyển là kết quả học tập, rèn luyện ở cấp THCS. 

Theo cách thiết kế này, câu hỏi về kỳ thi phải gắn với khả năng tiếp nhận của hệ thống trường lớp. Nơi đủ điều kiện bố trí chỗ học và nơi có số đăng ký vượt xa khả năng tiếp nhận có thể cần cách tổ chức khác nhau.

Bởi vậy, gia đình cần theo dõi cả phương thức tuyển sinh của địa phương, thay vì chỉ chờ thông báo tên môn thi. Xét tuyển, thi tuyển và kết hợp đòi hỏi những thông tin chuẩn bị khác nhau.

Đây cũng là lý do cần công bố lộ trình rõ. Học sinh lớp 9 đã bước vào năm học mới, còn kế hoạch học tập thường được hình thành từ trước đó. Một thay đổi có mục tiêu hợp lý vẫn cần thời gian để người học điều chỉnh mà không phải liên tục đoán phương án cuối cùng.

Tiếng Anh rời kỳ thi không đồng nghĩa mất giá trị học tập

Theo quy định đang áp dụng, kỳ thi lớp 10 có Toán, Ngữ văn và môn thứ ba do địa phương lựa chọn. Trong hai năm 2025–2026, phần lớn địa phương chọn tiếng Anh. Dự thảo hai môn là đề xuất thay đổi cách tuyển sinh, không phải thông báo loại tiếng Anh khỏi chương trình học. 

Một số giáo viên lo rằng học sinh sẽ giảm chú ý với ngoại ngữ khi môn này không còn xuất hiện trong kỳ thi quan trọng. Ngược lại, cũng có thể đặt vấn đề về cơ hội chuyển việc học khỏi mục tiêu luyện một dạng đề tuyển sinh, dành nhiều hơn cho năng lực sử dụng ngôn ngữ. Khả năng nào trở thành thực tế phụ thuộc vào cách dạy, cách đánh giá và yêu cầu học tập sau đó. 

Với phụ huynh, có thể tách hai quyết định thường bị gộp: con cần học ngoại ngữ đến đâu và con cần luyện thi tuyển sinh thế nào. Việc thay đổi cấu trúc kỳ thi có thể làm thay đổi nhu cầu luyện đề, nhưng chưa đủ để quyết định dừng học một môn.

Trong lúc chờ quy chế chính thức, thông tin hữu ích nhất cần được cập nhật là năm áp dụng, phạm vi áp dụng, phương thức tuyển sinh và hướng dẫn của từng địa phương. Chỉ khi các yếu tố ấy rõ ràng, gia đình mới có cơ sở điều chỉnh kế hoạch thay vì đổi lịch học theo mỗi tiêu đề mới.