Đề xuất các trường hợp loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm kỷ luật với viên chức

VHO - Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến về dự thảo nghị định quy định về xử lý kỷ luật viên chức. Dự thảo nhằm hoàn thiện khung pháp lý, giải quyết những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong sử dụng và quản lý viên chức.

Theo Bộ Nội vụ, việc ban hành Nghị định nhằm thể chế hóa các quy định của Đảng, Luật Viên chức năm 2025 về xử lý kỷ luật viên chức; bảo đảm thống nhất khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương sang 2 cấp (cấp tỉnh, cấp xã) sau khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) năm 2025 có hiệu lực thi hành. Đồng thời, kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong sử dụng và quản lý viên chức.

Dự thảo Nghị định gồm 5 chương và 27 điều quy định cụ thể về các hành vi vi phạm và hình thức kỷ luật đối với viên chức; thẩm quyền và trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật đối với viên chức, người đã thôi việc, nghỉ hưu; một số quy định khác có liên quan đến xử lý kỷ luật như: quy định liên quan khi xem xét xử lý kỷ luật, quy định liên quan sau khi có quyết định kỷ luật đối với viên chức, chế độ, chính sách đối với trường hợp đang trong thời gian bị tạm giữ, tạm giam, tạm đình chỉ công tác hoặc tạm đình chỉ chức vụ, khiếu nại quyết định xử lý kỷ luật…

Theo dự thảo, có 4 hình thức kỷ luật đối với viên chức gồm: Khiển trách; cảnh cáo; cách chức (áp dụng đối với viên chức quản lý) và buộc thôi việc.

Viên chức bị kỷ luật bằng một trong các hình thức nêu trên còn bị hạn chế thực hiện hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật có liên quan.

Đáng chú ý, dự thảo quy định trường hợp viên chức bị Tòa án kết án phạt tù mà không được hưởng án treo hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng thì đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật.

Đối với trường hợp viên chức quản lý phạm tội bị Tòa án kết án và bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật thì đương nhiên thôi giữ chức vụ được bổ nhiệm.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định rõ các trường hợp viên chức bị xem xét xử lý kỷ luật, bao gồm các hành vi vi phạm quy định của Đảng và pháp luật liên quan đến hoạt động nghề nghiệp; vi phạm các quy định về nghĩa vụ của viên chức; những việc viên chức không được làm; vi phạm đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, văn hóa giao tiếp ở công sở, giao tiếp với Nhân dân; vi phạm nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị…

Một trong những điểm đáng chú ý là dự thảo bổ sung quy định cụ thể về các trường hợp loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm kỷ luật đối với viên chức.

Theo dự thảo, các trường hợp loại trừ kỷ luật được thực hiện theo quy định của Bộ luật Hình sự và các quy định của pháp luật khác có liên quan.

Đối với trường hợp vi phạm có một hoặc một số tình tiết sau thì được miễn kỷ luật:

Được cơ quan có thẩm quyền xác nhận tình trạng mất năng lực hành vi dân sự khi có hành vi vi phạm.

Được cấp có thẩm quyền xác nhận vi phạm trong tình thế cấp thiết, do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo quy định của Bộ luật Dân sự và pháp luật về tình trạng khẩn cấp khi thi hành công vụ.

Đã thực hiện theo đúng quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng có gây ra thiệt hại vì lý do khách quan.

Thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo được cơ quan có thẩm quyền cho phép và được cấp có thẩm quyền xác định đã thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung nhưng có thiệt hại xảy ra.

Có hành vi vi phạm đến mức bị xử lý kỷ luật nhưng đã qua đời.

 Các trường hợp khác theo quy định của của Bộ luật Hình sự và quy định của cấp có thẩm quyền.

Đồng thời, dự thảo cũng quy định trường hợp viên chức vi phạm có một hoặc một số tình tiết sau thì được giảm nhẹ mức kỷ luật. Cụ thể:

Chủ động báo cáo vi phạm, tự giác nhận trách nhiệm cá nhân về khuyết điểm, vi phạm và tự nhận hình thức kỷ luật tương xứng với nội dung, tính chất, mức độ vi phạm trước và trong quá trình kiểm tra, giám sát.

Chủ động cung cấp thông tin, hồ sơ, tài liệu, phản ánh đầy đủ, trung thực về những người cùng vi phạm.

Chủ động chấm dứt hành vi vi phạm, tích cực tham gia ngăn chặn hành vi vi phạm; tự giác nộp tài sản tham nhũng, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả do mình gây ra.

Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung quy định về việc đình chỉ, hoãn thi hành quyết định xử lý kỷ luật; hủy bỏ quyết định xử lý kỷ luật đối với các trường hợp đã có quyết định xử lý kỷ luật, cụ thể như sau:

Trường hợp đang thi hành quyết định kỷ luật mà có quyết định của cơ quan có thẩm quyền về tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án, tạm hoãn phiên tòa hoặc hoãn chấp hành hình phạt tù thì cấp có thẩm quyền xử lý kỷ luật hành chính ban hành quyết định tạm đình chỉ hoặc tạm hoãn thi hành quyết định xử lý kỷ luật theo quy định.

Trường hợp đã thi hành xong quyết định kỷ luật mà có quyết định của cơ quan có thẩm quyền về loại trừ, miễn trách nhiệm hình sự thì cấp có thẩm quyền xử lý kỷ luật hành chính ban hành quyết định hủy bỏ quyết định xử lý kỷ luật hành chính đã thi hành và xóa hình thức kỷ luật ghi vào lý lịch của viên chức.

Theo Bộ Nội vụ, việc bổ sung các nội dung nêu trên để thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Bộ Chính trị về xử lý vi phạm pháp luật về đất đai trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực theo Kết luận số 182-KL/TW, ngày 29.7.2025 và Kết luận số 218-KL/TW ngày 24.11.2025 của Bộ Chính trị; đồng thời, bảo đảm cơ sở pháp lý đồng bộ áp dụng chung cho tất cả các lĩnh vực khác.