Đánh thức tiềm năng dược liệu Tây Nguyên

VHO - Từ lợi thế đất đai, khí hậu đến tiềm năng dược liệu dưới tán rừng, Tây Nguyên có nhiều điều kiện phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, gia tăng giá trị. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng, cần tháo gỡ những điểm nghẽn về vùng nguyên liệu, công nghệ chế biến, liên kết chuỗi và cơ chế đầu tư.

Chiều 23.10, tại Gia Lai, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai cùng Hội đồng Phát triển Nông nghiệp và Dược liệu Quốc gia tổ chức Diễn đàn “Thúc đẩy phát triển nông nghiệp công nghệ cao và dược liệu khu vực Tây Nguyên”. Diễn đàn là dịp để các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp trao đổi giải pháp khai thác lợi thế vùng, nâng cao giá trị nông sản và phát triển ngành dược liệu theo hướng bền vững.

Khai thác lợi thế, tháo gỡ điểm nghẽn

Với khoảng 2,67 triệu ha đất trồng trọt, Tây Nguyên là vùng sản xuất nhiều nông sản chủ lực của cả nước như cà phê, hồ tiêu, bơ, chanh leo và sầu riêng. Bên cạnh các cây trồng có giá trị kinh tế cao, dược liệu cũng được xác định là lĩnh vực giàu tiềm năng nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và hệ sinh thái đặc trưng.

Theo thống kê của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, diện tích cây dược liệu tại 3 tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai và Lâm Đồng hiện đạt khoảng 6.168 ha. Tuy nhiên, quy mô sản xuất còn phân tán, nhỏ lẻ; mối liên kết giữa người trồng, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan chưa chặt chẽ, gây khó khăn trong xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường.

Những hạn chế về nguồn giống, chất lượng sản phẩm, bảo quản và chế biến sâu cũng là những điểm nghẽn cần sớm khắc phục. Trong khi đó, việc xây dựng thương hiệu và nâng cao sức cạnh tranh cho các sản phẩm dược liệu vẫn cần được quan tâm đúng mức.

Đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho rằng, phát triển nông nghiệp cần chuyển mạnh từ tư duy chạy theo diện tích sang nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế.

Để đạt mục tiêu này, cần đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ số, truy xuất nguồn gốc; chuẩn hóa nguồn giống, tổ chức vùng nguyên liệu đạt chuẩn và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã với nông dân trong toàn bộ chuỗi sản xuất, tiêu thụ.

Tại diễn đàn, các chuyên gia và nhà quản lý cũng tập trung phân tích những khó khăn trong tổ chức sản xuất, phát triển thị trường, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao giá trị nông sản, mở rộng liên kết chuỗi và thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất.

 Phát triển dược liệu gắn với bảo vệ rừng, hoàn thiện cơ chế đầu tư

Một trong những hướng đi được quan tâm là phát triển cây dược liệu dưới tán rừng. Theo bà Nguyễn Thị Anh Nguyên, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Gia Lai, việc tổ chức trồng dược liệu phải căn cứ vào đặc điểm và chức năng của từng loại rừng để xác định điều kiện, phạm vi và phương thức triển khai phù hợp.

Quá trình thực hiện cần tuân thủ quy định về quản lý, bảo vệ rừng, không làm thay đổi mục tiêu quản lý, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và các giá trị tự nhiên vốn có. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm vừa khai thác hiệu quả tiềm năng dược liệu, vừa duy trì chức năng sinh thái của rừng, tạo sinh kế lâu dài cho người dân.

Ở góc độ chính sách và môi trường đầu tư, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, cần hoàn thiện cơ chế theo hướng đồng bộ, minh bạch, ổn định, tạo niềm tin để doanh nghiệp triển khai các dự án dài hạn.

Theo ông, dù định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, dược liệu và chế biến sâu ngày càng rõ, quá trình triển khai vẫn gặp khó khăn do quy định, thủ tục giữa các lĩnh vực chưa thực sự liên thông. Vì vậy, cần bảo đảm tính nhất quán trong thực thi chính sách, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động đầu tư, đổi mới công nghệ và đưa sản phẩm ra thị trường.

Cùng với hoàn thiện thể chế, việc tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, đơn vị khoa học và thị trường tiêu thụ có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của chuỗi giá trị nông sản, dược liệu.

Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, hoàn thiện môi trường đầu tư; doanh nghiệp huy động nguồn lực, tổ chức sản xuất và nâng cao giá trị sản phẩm. Hợp tác giữa các địa phương cũng cần được đẩy mạnh để mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế.

Trong khuôn khổ diễn đàn, Ban Tổ chức công bố quyết định tổ chức lại Hội đồng Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam và ra mắt Ban Chấp hành Hội đồng Phát triển Nông nghiệp và Dược liệu Quốc gia VCCI nhiệm kỳ 2026-2031, nhằm kiện toàn tổ chức, mở rộng mạng lưới kết nối doanh nghiệp và tăng cường hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp, dược liệu.

Dịp này, Hội đồng Phát triển Nông nghiệp và Dược liệu Quốc gia VCCI ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với Báo Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời ký kết hợp tác chiến lược với Hội đồng Doanh nghiệp Gia đình Việt Nam.

Một số thỏa thuận hợp tác đầu tư về phát triển sâm Ngọc Linh, nông nghiệp dược liệu, du lịch nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe tại Gia Lai cũng được ký kết, hướng đến kết nối nguồn lực doanh nghiệp với tiềm năng của địa phương.

Với lợi thế về tài nguyên, điều kiện sinh thái và dư địa phát triển dược liệu, Tây Nguyên có cơ hội nâng cao giá trị nông nghiệp theo hướng hiện đại. Tuy nhiên, để tiềm năng trở thành lợi thế cạnh tranh, cần sự phối hợp đồng bộ từ hoàn thiện chính sách, tổ chức vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học công nghệ đến chế biến sâu và mở rộng thị trường.

Khi các mắt xích trong chuỗi giá trị được kết nối hiệu quả, nông sản và dược liệu Tây Nguyên sẽ có thêm điều kiện phát triển bền vững, đóng góp thiết thực vào kinh tế địa phương.