Cơ hội song hành áp lực

VHO - Cùng với việc các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy ngày càng được nhiều trường đại học sử dụng trong tuyển sinh, các lò luyện “ăn theo” những bài thi này cũng đang nở rộ nhanh chóng.

 Từ các trung tâm lớn ở đô thị đến lớp học nhỏ lẻ, trực tiếp kết hợp trực tuyến, thị trường luyện thi mở rộng chưa từng có, mang đến thêm lựa chọn cho học sinh nhưng cũng kéo theo không ít băn khoăn về chi phí, chất lượng đào tạo và áp lực học tập trong năm cuối cấp.

 Lớp luyện thi “ăn theo” kỳ thi mới

Theo ghi nhận tại Hà Nội và một số địa phương, từ cuối năm lớp 11, đầu năm lớp 12, nhiều trung tâm đã bắt đầu mở các khóa luyện thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy với thời lượng kéo dài từ vài tháng đến cả năm. Nội dung quảng bá của các khóa học thường nhấn mạnh việc “bám sát cấu trúc đề”, “luyện tư duy tổng hợp”, “làm quen bài thi trên máy tính” - những yếu tố được xem là khác biệt so với hình thức ôn tập truyền thống cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Tại Hà Nội, chỉ cần tìm kiếm trên mạng xã hội hoặc các diễn đàn học tập, có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt thông tin tuyển sinh cho các lớp luyện thi HSA, TSA hay các bài thi đánh giá năng lực riêng của một số trường sư phạm. Nhiều trung tâm chia nhỏ khóa học theo từng phần của bài thi như tư duy định lượng, tư duy ngôn ngữ, đọc hiểu, giải quyết vấn đề; trong khi một số đơn vị khác tổ chức các khóa học tổng hợp, hướng tới việc giúp học sinh làm quen với nhiều dạng đề trong thời gian ngắn.

Không chỉ các trung tâm lớn, nhiều giáo viên tự do cũng mở lớp luyện thi tại nhà hoặc tổ chức dạy trực tuyến theo nhóm nhỏ. Hình thức học online được đẩy mạnh, đặc biệt với học sinh ở các tỉnh. Một số lớp học được thiết kế linh hoạt vào buổi tối hoặc cuối tuần, nhằm phù hợp với lịch học chính khóa vốn đã khá dày của học sinh lớp 12.

Một giáo viên luyện thi tại Hà Nội cho biết, số lượng học sinh đăng ký các lớp đánh giá năng lực tăng rõ rệt kể từ khi nhiều trường đại học công bố sử dụng kết quả các kỳ thi này như một phương thức xét tuyển chính thức. “Trước đây, học sinh chủ yếu quan tâm đến ôn thi tốt nghiệp THPT, còn hiện nay nhiều em tìm đến các lớp luyện đánh giá năng lực từ khá sớm, thậm chí ngay từ hè lớp 11”, giáo viên này chia sẻ.

Theo ý kiến của một số phụ huynh, việc cho con tham gia lớp luyện thi đánh giá năng lực xuất phát từ tâm lý “có thêm phương án dự phòng”. Khi điểm thi tốt nghiệp THPT không còn là con đường duy nhất để vào đại học, nhiều gia đình mong muốn con được chuẩn bị sớm, làm quen với dạng đề mới, qua đó tránh bị động khi bước vào mùa tuyển sinh.

Thêm cơ hội, thêm áp lực và chi phí

Việc nở rộ các lớp luyện thi đánh giá năng lực, tư duy mang đến cho học sinh thêm cơ hội tiếp cận thông tin và rèn luyện kỹ năng làm bài. Tuy nhiên, đi kèm với những cơ hội đó là áp lực không nhỏ về thời gian và chi phí.

Khác với việc ôn thi tốt nghiệp THPT vốn đã quen thuộc với giáo viên và học sinh, các bài thi đánh giá năng lực đòi hỏi cách tiếp cận mới, thiên về tư duy tổng hợp, xử lý tình huống và kỹ năng làm bài trên máy tính. Điều này khiến không ít học sinh cảm thấy cần phải học thêm, dù lịch học chính khóa và ôn thi tốt nghiệp vốn đã khá dày đặc.

Nguyễn Thu Vân, học sinh lớp 12 tại Hà Nội cho biết: Ngoài việc học trên lớp và ôn thi tốt nghiệp THPT, em còn tham gia một khóa luyện thi đánh giá năng lực kéo dài ba tháng. “Em sợ nếu không học thì sẽ không quen dạng đề, nhưng học thêm thì lịch gần như kín cả tuần”, Thu Vân chia sẻ.

Thực tế cho thấy, không ít học sinh tham gia cùng lúc nhiều lớp luyện thi khác nhau. Có em theo học một lớp chuyên luyện tư duy định lượng, một lớp luyện đọc hiểu, bên cạnh lớp ôn thi tốt nghiệp THPT. Việc “chia nhỏ” nội dung học được cho là giúp tập trung hơn vào từng phần của bài thi, song cũng khiến quỹ thời gian nghỉ ngơi của học sinh bị thu hẹp đáng kể.

Không chỉ áp lực học tập, việc di chuyển để tham gia các kỳ thi và lớp học cũng là vấn đề được nhiều gia đình quan tâm. Dù các trung tâm đã mở rộng hình thức học trực tuyến, không ít phụ huynh vẫn mong muốn con học trực tiếp để dễ theo sát tiến độ. Với học sinh ở các tỉnh, điều này đồng nghĩa với việc phải đi lại thường xuyên hoặc sắp xếp thời gian học online kéo dài trong nhiều tháng.

Về chi phí, mức học phí cho các lớp luyện thi đánh giá năng lực khá đa dạng. Một số khóa học trực tuyến có học phí vài triệu đồng, trong khi các lớp học trực tiếp, sĩ số nhỏ, thời lượng dài có thể lên tới hàng chục triệu đồng mỗi khóa. Với những học sinh vừa luyện thi đánh giá năng lực vừa ôn thi tốt nghiệp THPT, tổng chi phí trong năm lớp 12 trở thành gánh nặng không nhỏ đối với nhiều gia đình.

Chị Lê Hoàng Lan (TP Thanh Hóa), có con học lớp 12, chia sẻ gia đình phải cân nhắc rất kỹ trước khi quyết định cho con theo học lớp luyện thi đánh giá năng lực. “Con tôi học lực khá, muốn thi thêm để tăng cơ hội, nhưng chi phí học thêm và đi lại là điều chúng tôi phải tính toán cẩn trọng”, chị Lan cho biết.

Bên cạnh đó, không ít ý kiến bày tỏ lo ngại về chất lượng các lớp luyện thi nở rộ trong thời gian ngắn. Khi nhu cầu tăng nhanh, không phải trung tâm nào cũng có đội ngũ giáo viên đủ kinh nghiệm, am hiểu sâu về cấu trúc và mục tiêu của các bài thi đánh giá năng lực. Một số lớp học bị phản ánh là thiên về luyện mẹo, làm đề mẫu, trong khi bản chất của các bài thi này nhằm đánh giá khả năng tư duy và vận dụng kiến thức của học sinh.

Từ góc độ giáo dục, nhiều ý kiến cho rằng việc học sinh tìm đến các lớp luyện thi là phản ứng dễ hiểu trước sự đa dạng hóa các phương thức tuyển sinh. Tuy nhiên, điều quan trọng là học sinh cần xác định rõ mục tiêu, tránh chạy theo phong trào, học thêm dàn trải dẫn đến quá tải. Các bài thi đánh giá năng lực được thiết kế để kiểm tra khả năng tổng hợp, vì vậy việc học tập trên lớp, rèn luyện tư duy và kỹ năng tự học vẫn là những yếu tố then chốt.

Trong bối cảnh tuyển sinh đại học ngày càng có nhiều “cửa”, sự nở rộ của các lớp luyện thi đánh giá năng lực, tư duy là một phần tất yếu của bức tranh chung. Vấn đề đặt ra không chỉ nằm ở việc học hay không, mà là làm thế nào để quá trình chuẩn bị cho các kỳ thi phù hợp với năng lực và điều kiện của từng học sinh, từng gia đình, tránh biến cơ hội thành áp lực kéo dài suốt năm học cuối cấp.