Cá voi xám Thái Bình Dương trước nguy cơ tuyệt chủng

VHO - Các tổ chức bảo tồn môi trường tại Mỹ cảnh báo cá voi xám Thái Bình Dương đang đối mặt với nguy cơ suy giảm nghiêm trọng do biến đổi khí hậu làm cạn kiệt nguồn thức ăn, kéo theo hiện tượng chết hàng loạt chưa từng có trong nhiều năm qua.

Quần thể cá voi xám suy giảm nghiêm trọng

Theo các nhà bảo tồn, băng biển tan nhanh tại vùng biển Alaska đã làm suy giảm nguồn sinh vật đáy, thức ăn chủ yếu của cá voi xám. Nhiều cá thể được phát hiện mắc cạn trong tình trạng gầy trơ xương, cho thấy dấu hiệu chết đói sau những hành trình di cư dài.

Bên cạnh tác động của biến đổi khí hậu, các chuyên gia cho rằng nhiều yếu tố khác cũng góp phần khiến quần thể cá voi xám suy giảm, gồm va chạm với tàu thuyền, tràn dầu, ô nhiễm vi nhựa, hiện tượng tảo nở hoa và hoạt động săn bắt.

Ước tính số lượng cá voi xám Thái Bình Dương đã giảm từ khoảng 20.000 cá thể năm 2019 xuống dưới 13.000 cá thể trong năm nay, trong khi tỷ lệ tử vong vẫn tiếp tục gia tăng.

Theo các nhà khoa học, chỉ riêng năm 2026 có thể đã có từ 2.500 đến 8.000 cá thể chết, đủ để được coi là một "sự kiện chết hàng loạt thảm khốc".

Việc xác định chính xác số lượng cá voi chết gặp nhiều khó khăn bởi các nhà nghiên cứu chỉ có thể thống kê những cá thể dạt vào bờ.

Từ năm 2006 đến năm 2023, trung bình mỗi năm ghi nhận khoảng 43 cá thể mắc cạn, nhưng con số này đã tăng lên 179 cá thể trong năm 2025. Chỉ trong nửa đầu năm nay, đã có 146 xác cá voi được ghi nhận.

Các nghiên cứu cũng cho thấy số cá voi chết ngoài khơi có thể cao gấp nhiều lần số lượng xác được phát hiện trên đất liền.

Nguyên nhân chính có thể là sự suy giảm mạnh của nguồn thức ăn do diện tích băng biển quanh Alaska liên tục thu hẹp dưới tác động của biến đổi khí hậu.

Giới bảo tồn kêu gọi hành động khẩn cấp

Các nhóm bảo tồn đã gửi kiến nghị tới Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), đề nghị đưa cá voi xám trở lại danh sách bảo vệ theo Đạo luật Các loài nguy cấp (ESA).

Theo họ, đây là biện pháp cần thiết để tăng cường các hoạt động bảo tồn, dù khả năng được chấp thuận không cao.

Cá voi xám từng đứng bên bờ tuyệt chủng vào thập niên 1970 do nạn săn bắt quá mức. Sau nhiều năm được bảo vệ, quần thể loài này phục hồi đáng kể và được đưa ra khỏi danh sách bảo vệ theo ESA vào năm 1994.

Tuy nhiên, các tổ chức bảo tồn cho rằng quyết định này đã bộc lộ nhiều hạn chế khi những tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt.

Các chuyên gia cảnh báo, môi trường đang thay đổi với tốc độ có thể vượt quá khả năng thích nghi vốn giúp quần thể cá voi xám phục hồi trong quá khứ.

Ngoài tình trạng thiếu thức ăn, nhiều cá thể cá voi còn mang dấu vết va chạm với tàu thuyền hoặc chân vịt.

Đồng thời, việc mở rộng hoạt động khai thác dầu khí tại khu vực cũng được các tổ chức bảo tồn đánh giá là làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm và tạo thêm áp lực đối với môi trường sống của cá voi.

NOAA dự kiến sẽ đưa ra phản hồi đối với kiến nghị đưa cá voi xám trở lại danh sách bảo vệ trong khoảng một tháng tới.