Bữa ăn mùa hè cho trẻ: Ngon miệng, đủ chất trong mùa nắng nóng

VHO - Mùa hè, nhiều gia đình dễ rơi vào cảnh “đánh vật” với bữa ăn của trẻ. Trời nóng, trẻ mệt, chán cơm, thích nước lạnh, kem, trà sữa, đồ ăn nhanh hoặc chỉ muốn ăn qua loa vài món mát miệng. Nếu cha mẹ chiều theo sở thích này trong thời gian dài, bữa ăn mùa hè tưởng như đơn giản lại có thể trở thành nguyên nhân khiến trẻ thiếu năng lượng, mất cân bằng dinh dưỡng và giảm sức đề kháng.

Những ngày nắng nóng, cơ thể trẻ ra nhiều mồ hôi, nhu cầu nước tăng lên, cảm giác ngon miệng lại giảm đi. Không ít trẻ vừa nghỉ hè, thay đổi giờ giấc sinh hoạt, ít vận động hoặc thức khuya hơn nên bữa ăn càng thất thường. Có trẻ bỏ bữa sáng, ăn trưa qua loa, chiều lại uống nước ngọt, ăn bánh, xúc xích, gà rán hoặc kem lạnh. Phụ huynh thấy con ăn được món gì thì mừng món đó, nhưng nếu thiếu kiểm soát, trẻ rất dễ no giả mà vẫn thiếu chất.

Dinh dưỡng mùa hè vì thế không chỉ là chọn món “thanh mát”. Một bát canh rau, một đĩa trái cây hay cốc nước cam tuy cần thiết nhưng không thể thay thế hoàn toàn tinh bột, đạm, chất béo lành mạnh và các vi chất khác. Trẻ đang trong giai đoạn phát triển vẫn cần được cung cấp đủ năng lượng để học tập, vui chơi, vận động và tăng trưởng.

Theo Viện Dinh dưỡng quốc gia, bữa ăn của trẻ cần bảo đảm tính đa dạng, phối hợp nhiều nhóm thực phẩm để cung cấp đủ năng lượng, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất cho quá trình tăng trưởng. Vì vậy, trong mùa hè, cha mẹ không nên chỉ chú trọng các món “mát” mà bỏ qua sự cân đối dinh dưỡng trong từng bữa ăn.

Một bữa ăn hợp lý cho trẻ trong mùa nóng nên có đủ các nhóm thực phẩm cơ bản. Tinh bột có thể đến từ cơm, bún, phở, mì, khoai, ngô; chất đạm từ thịt nạc, cá, tôm, trứng, sữa, đậu phụ; chất béo lành mạnh từ dầu thực vật, cá béo, các loại hạt phù hợp với độ tuổi; rau xanh và trái cây giúp bổ sung vitamin, khoáng chất, chất xơ và nước. Điều quan trọng là không để bữa ăn của trẻ nghiêng hẳn về một nhóm, nhất là chỉ ăn đồ mát mà thiếu đạm hoặc chỉ ăn đồ chiên rán, đồ ngọt.

Trong bữa cơm mùa hè, những món có nhiều nước thường dễ được trẻ đón nhận hơn. Canh cua rau đay, canh mồng tơi nấu tôm, canh bí nấu thịt, canh chua cá, súp rau củ, cháo thịt bằm, bún cá, phở gà, miến mọc… là những món vừa dễ ăn, vừa có thể kết hợp nhiều nhóm chất trong một bữa. Với trẻ biếng ăn, cha mẹ có thể chia khẩu phần thành các bữa nhỏ hơn, trình bày món ăn gọn, màu sắc bắt mắt, hạn chế ép ăn vì càng ép trẻ càng dễ sợ bữa cơm.

Cách chế biến cũng rất quan trọng. Mùa nóng nên ưu tiên luộc, hấp, nấu canh, om mềm, áp chảo nhẹ thay vì chiên rán nhiều dầu mỡ. Cá hấp gừng, cá sốt cà chua, thịt gà luộc, thịt nạc rim nhạt, đậu phụ sốt nấm, trứng hấp, rau củ luộc chấm nhẹ… đều là những lựa chọn phù hợp. Những món quá cay, quá mặn, nhiều dầu mỡ dễ khiến trẻ đầy bụng, khó tiêu và càng ngại ăn trong thời tiết oi nóng.

Bên cạnh bữa chính, bữa phụ mùa hè cũng cần được lựa chọn kỹ. Thay vì để trẻ thường xuyên dùng nước ngọt có ga, trà sữa, bánh kẹo, kem lạnh, cha mẹ có thể chuẩn bị sữa chua ít đường, trái cây tươi, sinh tố ít đường, ngô luộc, khoai hấp, bánh mì nguyên cám, một ly sữa hoặc một phần hạt phù hợp với lứa tuổi. Những lựa chọn này không chỉ giúp trẻ đỡ đói giữa các bữa mà còn hạn chế nạp quá nhiều đường, muối và chất béo xấu.

Uống đủ nước là nguyên tắc không thể bỏ qua. Nhiều trẻ mải chơi nên quên uống nước, chỉ đến khi khát mới uống một lượng lớn hoặc đòi nước lạnh. Cha mẹ nên nhắc trẻ uống nước đều trong ngày, nhất là khi vận động ngoài trời. Ngoài nước lọc, có thể bổ sung nước qua canh, súp, trái cây mọng nước như dưa hấu, cam, bưởi, thanh long, dưa chuột, cà chua. Tuy nhiên, nước ép trái cây cũng không nên dùng thay nước lọc hoàn toàn, bởi nếu uống nhiều vẫn có thể làm tăng lượng đường hấp thu.

Một lưu ý khác trong mùa hè là an toàn thực phẩm. Nhiệt độ cao khiến thức ăn dễ ôi thiu, vi khuẩn phát triển nhanh hơn. Thực phẩm cho trẻ cần được chọn tươi, bảo quản đúng cách, ăn chín uống sôi, không để đồ ăn đã chế biến quá lâu ở nhiệt độ phòng. Với các món mang đi học hè, đi chơi hoặc picnic, phụ huynh càng cần chú ý khâu bảo quản để tránh rối loạn tiêu hóa.

Điều đáng nói là bữa ăn mùa hè không nên chỉ được nhìn như chuyện “ăn gì cho mát”, mà còn là cơ hội để hình thành thói quen ăn uống lành mạnh cho trẻ. Khi cha mẹ duy trì bữa cơm gia đình đều đặn, khuyến khích trẻ ăn rau, uống nước lọc, hạn chế đồ ngọt, cùng trẻ chuẩn bị những món đơn giản, trẻ sẽ dần hiểu rằng ăn uống không chỉ để no mà còn để khỏe.

Một thực đơn tốt không nhất thiết phải cầu kỳ hay đắt tiền. Điều cần nhất là sự cân đối, tươi sạch, phù hợp với khẩu vị và thể trạng của trẻ. Một bữa cơm có bát canh rau, món đạm vừa phải, phần tinh bột hợp lý, thêm trái cây hoặc sữa chua sau bữa ăn đã có thể là lựa chọn tốt hơn nhiều so với những bữa ăn nhanh nhiều dầu mỡ và nước ngọt.

Mùa hè là thời điểm trẻ cần được nghỉ ngơi, vui chơi, khám phá nhiều hơn sau một năm học. Để những ngày hè thực sự khỏe mạnh, bữa ăn gia đình cần trở thành điểm tựa dinh dưỡng: mát nhưng không nhạt chất, nhẹ bụng nhưng vẫn đủ năng lượng, ngon miệng nhưng không buông lỏng nguyên tắc lành mạnh. Khi ăn uống đúng cách, trẻ không chỉ vượt qua những ngày nắng nóng dễ chịu hơn mà còn có nền tảng tốt cho sự phát triển thể chất và tinh thần.