5 hành động tưởng hiếu thảo nhưng thực chất lại là biểu hiện rất đáng lo ở trẻ

VHO - Cha mẹ nên chú ý để điều chỉnh hành vi giúp con.

Trong quá trình giáo dục, có những hành động của trẻ khiến cha mẹ cảm thấy tự hào vì con "ngoan" hoặc "hiếu thảo". Tuy nhiên, dưới góc độ tâm lý học, một số hành vi phục tùng quá mức lại là tín hiệu cho thấy trẻ đang gặp vấn đề về phát triển cá nhân hoặc áp lực tâm lý nặng nề.

Dưới đây là 5 biểu hiện tưởng chừng là hiếu thảo nhưng theo các chuyên gia tâm lý giáo dục, thực chất lại rất đáng lo ngại:

Luôn vâng lời tuyệt đối và không bao giờ phản kháng

Nhiều cha mẹ hãnh diện khi con cái "gọi dạ bảo vâng", chưa bao giờ cãi lời. Tuy nhiên, một đứa trẻ không có chính kiến, chỉ biết làm theo ý muốn của người lớn thường đang che giấu cảm xúc thật của mình.

Việc vâng lời tuyệt đối có thể là dấu hiệu cho thấy trẻ đang sợ hãi sự trừng phạt hoặc sợ mất đi tình yêu thương của cha mẹ. Về lâu dài, trẻ dễ hình thành tính cách nhu nhược, thiếu khả năng tư duy độc lập và dễ bị người khác thao túng khi bước ra ngoài xã hội. Những đứa trẻ này thường có chỉ số vượt khó (AQ) rất thấp vì chúng chưa bao giờ học cách đối đầu với mâu thuẫn.

Quá nhạy cảm với sắc mặt và cảm xúc của cha mẹ

Hình ảnh một đứa trẻ biết quan sát xem mẹ có đang giận không, bố có đang mệt không để hành xử cho phù hợp thường được khen là "biết chuyện". Nhưng thực tế, nếu trẻ quá khép nép và luôn để ý sắc mặt người lớn trước khi làm bất cứ việc gì, đó là biểu hiện của sự bất an.

Trẻ đang phải gồng mình lên để trở thành "người điều hòa cảm xúc" trong gia đình. Thay vì sống đúng với sự hồn nhiên của lứa tuổi, trẻ lại phải gánh vác áp lực tâm lý của người lớn. Điều này khiến trẻ lớn lên với xu hướng luôn muốn làm hài lòng người khác và bỏ quên nhu cầu của chính bản thân mình.

Tự giác nhận hết lỗi lầm về mình để làm hòa

Khi có xung đột xảy ra, đứa trẻ "hiếu thảo" thường nhanh chóng nói lời xin lỗi, ngay cả khi đó không phải là lỗi của mình, chỉ để cha mẹ bớt giận hoặc để gia đình êm ấm.

Hành động này cho thấy trẻ có xu hướng tự ti và mặc cảm. Trẻ thà chịu đựng sự uất ức còn hơn là phải đối mặt với không khí căng thẳng. Nếu cha mẹ không nhận ra và điều chỉnh, trẻ sẽ dần mất đi khả năng bảo vệ lẽ phải và không biết cách thiết lập ranh giới cá nhân, dẫn đến việc dễ bị bắt nạt hoặc lợi dụng trong tương lai.

Không bao giờ đòi hỏi và luôn nhường nhịn quá mức

Nhiều trẻ tỏ ra rất hiểu chuyện bằng cách không bao giờ đòi mua đồ chơi, quần áo mới vì "sợ tốn tiền của bố mẹ". Trẻ luôn nhường phần ngon nhất, món đồ tốt nhất cho người khác mà không chút do dự.

Đức tính tiết kiệm và nhường nhịn là tốt, nhưng nếu nó đến từ việc trẻ cảm thấy mình "không xứng đáng" hoặc cảm thấy mình là gánh nặng của gia đình thì lại là một hồi chuông cảnh báo. Sự hy sinh quên mình quá sớm sẽ khiến trẻ hình thành tâm lý tự ti, luôn đặt giá trị của mình thấp hơn người khác, từ đó làm thui chột khao khát vươn lên và đạt được những thành tựu cho riêng mình.

Thành tích học tập quá xuất sắc chỉ để làm cha mẹ vui

Có những đứa trẻ nỗ lực học tập không phải vì niềm yêu thích kiến thức mà vì muốn nhìn thấy nụ cười của cha mẹ hoặc sợ làm cha mẹ thất vọng. Trẻ coi điểm số là công cụ duy nhất để duy trì vị thế của mình trong lòng gia đình.

Động lực học tập dựa trên sự kỳ vọng của người khác rất dễ sụp đổ. Khi gặp phải thất bại hoặc áp lực quá lớn, những đứa trẻ này thường dễ rơi vào trầm cảm hoặc có những hành động cực đoan vì chúng cảm thấy giá trị bản thân gắn liền với kết quả học tập. Khi điểm số không như ý, chúng nghĩ rằng mình đã mất tất cả tình yêu thương.

Cha mẹ cần hiểu rằng, một đứa trẻ khỏe mạnh về tâm lý là đứa trẻ dám nói lên suy nghĩ của mình, biết tranh luận khi thấy bất công và được sống đúng với bản chất hồn nhiên thay vì phải đeo chiếc mặt nạ "hiểu chuyện" quá sớm.