Người “thổi hồn” cho hàng nghìn pho tượng

VHO- Tuy mới 40 tuổi, nhưng đã có hơn 30 năm gắn bó với nghề tạc tượng, trong suốt những năm qua, nghệ nhân Võ Trùng Dương (Diên Xuân, Diên Khánh, Khánh Hòa) đã đi đến nhiều khu du lịch ở khắp các địa phương trên cả nước để đắp hàng nghìn pho tượng.

 Nghệ nhân Võ Trùng Dương đang hoàn thiện tượng voi 3 đầu, 18 ngà trong truyền thuyết

Sinh ra ở Hải Lăng (Quảng Trị) trong một gia đình đã nhiều đời làm nghề tạc tượng, anh Võ Trùng Dương được truyền dạy về kỹ thuật tạc tượng từ khi còn rất nhỏ. Năm 1990, anh Dương mới 10 tuổi nhưng đã theo gia đình vào Đồng Nai mưu sinh, phát huy nghề tạc tượng gia truyền. Kể từ đó, anh đã đi khắp nơi và tạc hàng nghìn pho tượng đủ chủng loại: người, voi, rồng, rắn, trâu…

Gặp anh Dương vào một ngày đầu tháng 9, khi anh đang cần mẫn hoàn thiện bức tượng trâu tại khu du lịch thuộc xã Diên Xuân, Diên Khánh, Khánh Hòa. Anh cho biết: “Khánh Hòa là vùng đất du lịch nên đơn đặt hàng tạc tượng tại đây rất nhiều. Năm 2017, tôi quyết định rời Đồng Nai ra nơi này định cư, lập nghiệp”. Vừa trò chuyện, anh Dương vừa thoăn thoắt hoàn thiện bức tượng của mình. “Sáng tạo nghệ thuật thì làm gì có giờ giấc. Có khi công việc gấp hoặc hứng thú, tôi làm việc xuyên ngày, đêm”, anh nói.

Từ lúc 6 tuổi, cậu bé Dương bắt đầu phụ việc cho cha. Có năng khiếu và ham thích công việc tạc tượng, nên cậu bé được cha truyền nghề cho ngay từ lúc đó. Khoảng 4 năm làm phụ việc, đến năm 10 tuổi, Dương đã bắt đầu theo cha đi tứ xứ hành nghề. Đến nay, anh đã trở thành một nghệ nhân nổi tiếng tinh khéo, làm được đủ các loại tượng theo đơn đặt hàng. Anh cho biết, khó nhất là đắp tượng chân dung, tượng rồng, tượng Phật. Từ hình vẽ, người thợ phải dùng những sợi dây thép nhỏ uốn nắn tạo hình và đắp thành khuôn. Nghề này vừa đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ vừa cần đến khả năng hội họa, trí sáng tạo và con mắt thẩm mỹ để tránh trùng lắp, rập khuôn. Chi tiết quan trọng nhất của bức tượng chính là đôi mắt, “linh hồn” của pho tượng. “Đôi mắt đẹp sẽ làm cho khuôn mặt có hồn và có “thần”, bức tượng sẽ trở nên có giá trị”, anh Dương nói.

Ở Khánh Hòa hiện nay, nhu cầu “chơi” tượng khá đa dạng và được nhiều người quan tâm. Từ các công viên, khu du lịch, tòa nhà, văn phòng, trường học, đường phố cho đến những nơi trang trọng như: đình, đền, chùa, miếu, thậm chí khuôn viên gia đình đều có thể trưng bày các bức tượng, phù điêu. Để có bức tượng thú sinh động, nghệ nhân đắp tượng phải tìm hiểu kỹ về tập quán sống và hình dáng cơ bản của chúng trong mọi trạng thái: hiền, hung hăng, hài hước; màu sắc thay đổi khi còn nhỏ, trưởng thành và lúc già. Còn nếu tạc tượng về các vị Phật hay những nhân vật lịch sử cũng phải tìm hiểu nguồn gốc cũng như các trạng thái thể hiện vui, buồn, giận dữ hay oai nghiêm. “Với những pho tượng phức tạp, tôi đã phải thi công liên tục cả ngày lẫn đêm để ý tưởng không bị trôi mất”, anh Dương nói.

Để đáp ứng nhu cầu phong phú của khách hàng, anh không ngừng cải tiến mẫu mã, đa dạng và từng bước nâng cao chất lượng các sản phẩm nghệ thuật. Hiện tại, anh đang xây dựng một cơ sở tạc tượng ngay tại khuôn viên nhà mình để mọi người có thể đến xem và đặt mua. Mỗi năm, anh dành trọn 11 tháng cho công việc đắp tượng, còn lại khoảng 1 tháng là thời gian “bảo dưỡng” và sơn tượng theo yêu cầu của khách. “Sơn màu cho các bức tượng đã khó, phục hồi màu sơn còn khó gấp nhiều lần. Pha sơn phải không được “quá non”, cũng không “quá già”. Các lớp sơn mới khá nhạy cảm với thời tiết và dễ bị đổ mồ hôi dẫn đến nhòe hoặc lem màu. Người thợ không am hiểu cách phối màu, các bước sơn, không đủ kiên nhẫn rất khó gắn bó với nghề”, anh Dương nói. 

T.HÒA