Mặc áo dài để sửa mình cho ngay ngắn

VHO- Không chỉ tự cảm nhận sự lịch lãm, tinh tế, sang trọng khi khoác trên mình áo dài ngũ thân, nhiều “quý ông” còn hào hứng chia sẻ về việc mặc và quảng bá áo dài Việt như một biểu tượng văn hóa đặc trưng của dân tộc trong đời sống đương đại. Mặc áo dài không chỉ để đẹp, để sang, để tôn vinh bản sắc mà còn để “sửa mình” ngay ngắn hơn.

Đó cũng là lý do khiến cho áo dài ngũ thân đang quay trở lại mạnh mẽ và đi vào đời sống.

“Nhiều du khách quốc tế đã ồ lên!”

Lần đầu tiên tôi mặc áo dài là vào dịp Tết Nguyên đán cách đây mấy năm. Mọi người nhìn tôi ngạc nhiên, đặc biệt là người nước ngoài. Một bạn đến từ châu Phi ồ lên thích thú. Anh hỏi: “Đây có phải áo dài truyền thống nam giới không?”. Tôi cũng tranh thủ giới thiệu nét đẹp của bộ trang phục này. Cảm giác ở thời điểm đó mọi người đón nhận việc đàn ông mặc áo dài trông lạ lẫm. Lâu nay, người ta chỉ quen hình ảnh phụ nữ Việt mặc áo dài.

Từ đó đến nay tôi thường xuyên mặc áo dài khi tham gia các sự kiện văn hóa, giao lưu quốc tế. Tôi có năm, sáu bộ áo ngũ thân. Có bộ đắt tiền, có bộ bình dân và tùy theo từng hoàn cảnh để sử dụng cho phù hợp. Tôi nghĩ rằng, vượt qua sự lạ lẫm, ngại ngùng ban đầu thì việc mặc áo dài nam không phải quá đặc biệt bởi đó là truyền thống cha ông để lại. Xa xưa, trong đời sống và trong những sự kiện quan trọng, đàn ông Việt đều mặc áo dài ngũ thân. Những thăng trầm thời cuộc đã khiến cho trang phục này nhường bước cho âu phục. Dù là vậy thì ở bất cứ giai đoạn nào, những đặc trưng tạo nên bản sắc văn hóa vẫn luôn phải giữ gìn. CLB Áo dài Nam truyền thống không chủ trương phục cổ 100% mà sẽ thay đổi cho phù hợp đương đại. Ví dụ, nhiều người ngạc nhiên rằng áo dài nam bây giờ vì sao nhiều màu sắc thế? Tại sao mặc áo ngũ thân lại đi giầy Tây? Xin thưa, đó chính là sự kết nối giữa truyền thống và hiện đại mà chúng tôi đã lựa chọn từng chi tiết để tạo nên sự phù hợp của áo dài nam trong đời sống.

Chúng tôi cũng không chủ trương mặc áo dài hằng ngày để đi đến công sở, hội họp. Nhưng ở những sự kiện văn hóa quan trọng hay dịp lễ Tết thì nam giới nên mặc áo dài. Hiện nay cũng có nhiều kiểu áo dài cách tân, thực ra đó là sự thỏa hiệp để người mặc thuận lợi hơn. Nhưng những bộ áo cách tân đó không nói lên bản sắc văn hóa Việt Nam. Có thể sau này, chúng ta thấy áo dài nam sẽ còn được thay đổi  nhưng theo hướng như thế nào thì cũng không được làm mất đi cái gọi là bản sắc văn hóa.          

(TS Trần Đoàn Lâm)

“Áo dài là phong cách đẹp của đàn ông Việt”

Điều mà tôi rất quan tâm, đó là khôi phục việc mặc áo dài ngũ thân dành cho nam giới. Chúng tôi mong muốn đưa trang phục đó trở về với đời sống hiện đại, tất nhiên không thể là việc mặc hằng ngày, nhưng ít nhất cũng đưa tà áo dài trở thành lễ phục truyền thống của Việt Nam, giống như Hàn Quốc có Hanbok, Nhật Bản có Kimono. Vừa qua, tôi cùng với TS Trần Đoàn Lâm đã đưa áo dài truyền thống Việt Nam dự Hội nghị Thượng đỉnh châu Á - Thái Bình Dương 2019 tại Campuchia. Áo dài ngũ thân đã tạo được dấu ấn đẹp tại những sự kiện lớn như thế này. Khi có cơ hội giao lưu với bạn bè quốc tế, chúng ta sẽ cảm nhận được việc khẳng định bản sắc riêng trên trang phục là điều cần thiết. Trong nhiều sự kiện, hội thảo quốc tế, sẽ có những buổi tiệc yêu cầu mặc trang phục truyền thống. Khi đó, tôi thấy rất lúng túng, không biết trang phục truyền thống với nam giới Việt Nam mình là gì. Khi chưa biết đến áo dài ngũ thân, trang phục tôi thường mặc là đồ Âu. Từ những băn khoăn đó, tôi bắt đầu tìm hiểu tư liệu lịch sử và biết rằng, trong quá khứ, áo dài là trang phục truyền thống của cả đàn ông chứ không chỉ của phụ nữ Việt.

Việc đưa áo dài nam trở lại đời sống mới đang ở giai đoạn đầu. Tôi nghĩ các bạn nam giới cũng nên thử và sẽ thấy nó rất đẹp. Nếu áo dài ngũ thân được đông đảo mọi người biết đến thì đó sẽ là cuộc trở về đầy ý nghĩa, vừa gìn giữ được bản sắc văn hóa Việt Nam và cũng khẳng định phong cách đẹp trong lối sống của người đàn ông Việt.  

(Nhà văn Lê Xuân Khoa)

“Người trẻ rất hào hứng với áo dài ngũ thân”

Với quãng thời gian năm năm du học ở Phần Lan,  làm việc ở Liên Hợp Quốc cũng như trong các tổ chức liên chính phủ đã giúp cho tôi luôn có ý thức rằng việc khẳng định bản sắc dân tộc quan trọng như thế nào trên con đường hội nhập, giao lưu quốc tế. Bản thân tôi luôn cho rằng, dù  có đi khắp năm châu thì bản sắc văn hóa vẫn luôn là vấn đề quan trọng số một để dù xuất hiện ở bất cứ nơi đâu, khi nhìn vào tôi thì những người đối diện, đặc biệt là bạn bè quốc tế vẫn luôn biết tôi là người Việt Nam. Sứ mệnh đó có lẽ được thực hiện thuận lợi nhất thông qua trang phục. Áo dài là một biểu tượng văn hóa truyền thống của người Việt Nam, đi khắp thế giới cứ nhắc đến áo dài là gắn liền với hai tiếng Việt Nam. Vì vậy, tôi càng muốn nhấn mạnh những giá trị bản sắc đó trên hành trình  giao lưu, giới thiệu các nét bản sắc văn hóa của dân tộc ra thế giới.

Nhưng cũng có một thực tế là bạn bè quốc tế hầu như chỉ biết áo dài nữ mà đa phần còn lạ lẫm khi thấy nam giới mặc áo dài. Thông điệp tôi muốn nhấn mạnh là tôi đến từ Việt Nam đã thực sự hiệu quả khi tôi mặc áo dài ngũ thân tham gia các sự kiện giao lưu văn hóa ở nước ngoài, ít nhất là về ấn tượng thị giác ban đầu. Trong chuyến đi Nhật Bản vừa rồi, khi thấy tôi mặc áo ngũ thân, rất nhiều vị khách quốc  tế nhìn tôi, có lẽ họ ngạc nhiên.  Nhiều người lại gần hỏi đây có phải áo dài truyền thống của Việt Nam hay không, bởi trong họ không có ý niệm gì về áo dài nam cả. Nhiều câu hỏi tò mò khác cũng được đặt ra như  nét đặc biệt của áo dài nam là gì, đàn ông Việt Nam có mặc thường xuyên trang phục này không, ý nghĩa của áo dài trong đời sống văn hóa người Việt... Với những hiểu biết còn đơn giản của mình, tôi đã giới thiệu với những du khách nước ngoài  về trang phục này và nói rằng, đó là cách để nhận diện người Việt Nam trên bản đồ trang phục của các quốc gia trên thế giới. Tôi cảm nhận rằng họ cảm thấy thích thú, giống như cách mình cảm thấy thích thú với bộ Kimono của người Nhật vậy. 

Khi chia sẻ  mình chuẩn bị ra nước ngoài  và cần có một bộ trang phục truyền thống, anh Bình, trưởng nhóm Đình làng Việt đã nhiệt tình kết nối để tôi kịp may được một bộ  áo dài ngũ thân ở làng nghề Trạch Xá. Thực sự tôi thấy tự hào, rất Việt Nam khi mặc trang phục này. Dù chỉ kịp may được một bộ nhưng gần như trong các  sự kiện ngoại giao trong chuyến công tác Nhật Bản vừa qua, tôi đã luôn  đồng hành với  áo dài ngũ thân  một cách tự nguyện. Ngoài những sự kiện mà đơn vị tổ chức yêu cầu mặc trang phục truyền thống thì ở những sự kiện  không bắt buộc, tôi vẫn mặc trang phục này. Thiết nghĩ, đó là cách để những người trẻ  ủng hộ con đường bảo tồn văn hóa dân tộc. Trong thời gian tới, tôi sẽ còn tiếp tục may những bộ áo dài ngũ thân khác để  mặc trong các sự kiện giao lưu văn hóa khác. Tôi thích được gọi là người Việt Nam khi bạn bè quốc tế nhìn tôi xuất hiện trong trang phục này.

 (Nguyễn Quốc Anh, Giảng viên Đại học Quốc gia Hà Nội)

“Người mặc áo dài ứng xử với nhau sẽ khác”

Năm 2008, khi triển lãm tranh cá nhân ở Hà Lan, lần đầu tiên tôi mặc áo dài. Hai vợ chồng sau đó cũng mặc áo dài đi xem tranh ở Bảo tàng Louvre. Ngay thời điểm đó, tôi đã cảm nhận được ánh nhìn thiện cảm của bạn bè quốc tế. Cảm giác tự hào đó tôi vẫn giữ nguyên đến bây giờ.

Nhiều người bạn thắc mắc vì sao tôi có cá tính nghệ thuật hiện đại nhưng lại yêu thích, đam mê áo dài cổ. Thực ra hai điều đó hoàn toàn không mâu thuẫn. Tôi thừa nhận rằng mình có phong cách nghệ thuật hiện đại, nhưng tính dân tộc và tình yêu quê hương, bản sắc văn hóa truyền thống trong tôi rất cao. Ngày nhỏ, tôi đã thấy ông nội vấn khăn theo lối cổ, đúng với cách mà nhóm chúng tôi đang phục dựng. Bố tôi  làm nghề may, ông may cả comple từ thời Pháp, may cả áo dài cho các cụ đi chùa. Khi về già, ông thích mặc áo dài. Những điều đó như một lẽ tự nhiên, ngấm dần vào dòng máu của tôi. Sau này, khi theo học mỹ thuật, tôi thường xuyên quan sát, chắt lọc và lưu giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống. Mỗi lần triển lãm, giao lưu văn hóa ở nước ngoài, tôi càng có nhu cầu khẳng định bản sắc dân tộc bằng những việc làm cụ thể của mình.

Khi mặc áo dài, tự tôi cảm thấy mình phải sửa mình ngay ngắn hơn. Áo dài xưa không chỉ để đẹp mà còn thể hiện sự hiếu kính với tổ tiên, với bề trên. Người mặc áo dài tự nhiên ứng xử với nhau sẽ khác, kính trên nhường dưới, trang trọng và lịch lãm hơn. Việc mặc áo dài đối với tôi bây giờ đã là quen thuộc, như chính hơi thở của mình. Mọi người trong nhà tôi cũng rất ủng hộ tôi mặc, quảng bá trang phục này. Tôi luôn quan niệm ngày hôm nay có từ quá khứ, câu chuyện với áo dài ngũ thân cũng thế. Tôi vẫn mặc vest, comple, quần bò áo phông... nhưng khi có dịp là tôi mặc áo dài. Vì tôi thấy được vẻ đẹp của trang phục. Thế giới càng ngày càng văn minh, hội nhập thì càng cần nét riêng để khẳng định bản sắc. Trong thế giới phẳng đó, nếu mải mê mà không giữ truyền thống thì chúng ta sẽ rất chung chiêng...

            (Họa sĩ Nguyễn Ngọc Dân)

Mộc Miên - Nghiêm Thanh (lược ghi)