Khảo sát tín ngưỡng tại xã Vạn Lộc: Gắn nghiên cứu với văn hóa cơ sở

VHO - Sự phối hợp giữa các nhà khoa học cùng chính quyền tại xã Vạn Lộc (Thanh Hóa) đã trở thành cầu nối đưa chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước thấm sâu vào đời sống tinh thần của nhân dân một cách gần gũi, thiết thực và hiệu quả.

Trong dòng chảy của đời sống hiện đại, tín ngưỡng và tôn giáo tại các địa phương đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ với nhiều sắc thái mới. Trước thực tế đó, yêu cầu về việc định hướng thực hành tín ngưỡng đúng pháp luật, phù hợp với thuần phong mĩ tục trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Vừa qua, tại xã Vạn Lộc (tỉnh Thanh Hóa) đã diễn ra chương trình khảo sát và tư vấn về hoạt động tín ngưỡng của Viện Nghiên cứu các vấn đề về Tôn giáo và Tín ngưỡng.

Đây là minh chứng sinh động cho việc gắn kết giữa nghiên cứu khoa học hàn lâm với thực tiễn văn hóa cơ sở, tạo ra một luồng sinh khí mới trong công tác dân vận và quản lý văn hóa.

Hoạt động khảo sát, tư vấn về sinh hoạt tín ngưỡng tại Vạn Lộc nhận được sự quan tâm và phối hợp đồng bộ từ nhiều cấp, nhiều ngành: Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thanh Hóa, Công an tỉnh Thanh Hóa; chính quyền xã, Mặt trận Tổ quốc và cán bộ, người dân xã Vạn Lộc.

Sự hiện diện của các cơ quan nghiên cứu khoa học bên cạnh các cơ quan quản lý nhà nước đã cho thấy một tư duy quản lý mới: Không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra, giám sát mà chuyển mạnh sang tuyên truyền, hướng dẫn, đối thoại và đặc biệt là đồng hành cùng nhân dân.

Tinh thần “gần dân, sát dân” được cụ thể hóa bằng những buổi làm việc trực tiếp, những chia sẻ cởi mở giữa nhà khoa học, nhà quản lý và người trực tiếp thực hành tín ngưỡng.

Qua đó, khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố, an ninh văn hóa và an ninh tư tưởng tại địa phương được giữ vững.

Ông Nguyễn Văn Thọ, Phó Chủ tịch UBND xã Vạn Lộc, cho biết trong suốt thời gian qua, đời sống tín ngưỡng của người dân địa phương cơ bản ổn định. Những giá trị văn hóa truyền thống, các lễ hội dân gian và phong tục tập quán tốt đẹp vẫn luôn được bà con gìn giữ.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Thọ, trong bối cảnh xuất hiện nhiều yếu tố tác động từ không gian mạng và các hiện tượng tâm linh phức tạp, địa phương đặc biệt coi trọng vai trò phối hợp giữa chính quyền, cơ quan nghiên cứu khoa học và nhân dân.

Ông Thọ nhấn mạnh rằng, việc có các chuyên gia về khảo sát, tư vấn là vô cùng quý báu để chính quyền và người dân có thể kịp thời nhận diện, ngăn chặn các biểu hiện lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để gây chia rẽ khối đoàn kết dân tộc hoặc ảnh hưởng đến an ninh trật tự tại địa phương.

Hoạt động khảo sát lần này có ý nghĩa vừa phục vụ mục tiêu nghiên cứu khoa học của Viện nghiên cứu các vấn đề về Tôn giáo và Tín ngưỡng, vừa là đòn bẩy nâng cao nhận thức pháp luật cho nhân dân, giúp người dân hiểu rõ ranh giới giữa niềm tin tâm linh lành mạnh và những biểu hiện biến tướng, lệch lạc.

PGS.TS Trần Ngọc Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu các vấn đề về Tôn giáo và Tín ngưỡng, nhấn mạnh rằng hoạt động khảo sát, tư vấn tại Vạn Lộc được triển khai trên tinh thần tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân, đồng thời hướng dẫn bà con thực hành tín ngưỡng đúng quy định pháp luật, phù hợp với thuần phong mĩ tục và truyền thống văn hóa dân tộc.

PGS.TS Trần Ngọc Linh cho rằng tín ngưỡng dân gian, trong đó có tín ngưỡng thờ Mẫu, thờ tổ tiên và các giá trị văn hóa tâm linh truyền thống, là một bộ phận quan trọng trong đời sống tinh thần của người Việt. Đây là nguồn sức mạnh nội sinh, là sợi dây kết nối các thế hệ.

Tuy nhiên, PGS.TS Trần Ngọc Linh cũng cho rằng, cùng với việc phát huy giá trị tích cực của tín ngưỡng, cần nâng cao nhận thức cộng đồng để tránh các biểu hiện mê tín dị đoan, lợi dụng tâm linh vì mục đích vụ lợi hoặc xuyên tạc văn hóa truyền thống.

Trong khuôn khổ chương trình, nhà nghiên cứu Hà Huy Thắng, Phó vViện trưởng Viện Nghiên cứu các vấn đề về Tôn giáo và Tín ngưỡng, đã trình bày một số nội dung về Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, những điểm mới của Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo sửa đổi năm 2026 đến người dân xã Vạn Lộc.

Bà Nguyễn Thị Kỳ, đại diện nhóm sinh hoạt tín ngưỡng tại địa phương, cho biết nhờ hoạt động khảo sát và tư vấn này, bà con đã tháo gỡ được nhiều thắc mắc về các quy định pháp lý về hoạt động tín ngưỡng.

Ông Trần Hưng Tuấn, Trưởng Ban Xây dựng Đảng xã Vạn Lộc đánh giá cao mô hình phối hợp qua chương trình khảo sát, tư vấn này.

Theo ông Tuấn, các hoạt động trao đổi trực tiếp giữa nhà khoa học, chính quyền và nhân dân có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng, góp phần định hướng sinh hoạt tín ngưỡng lành mạnh, đúng pháp luật.

Việc phát huy các giá trị tích cực của tín ngưỡng cần được đặt trong tổng thể xây dựng đời sống văn hóa mới ở cơ sở, gắn với đoàn kết cộng đồng và phát triển văn hóa địa phương. Đây chính là mục tiêu cuối cùng mà hệ thống chính trị xã Vạn Lộc đang hướng tới.

Chương trình khảo sát, tư vấn tại xã Vạn Lộc là một mô hình thiết thực trong việc đưa chủ trương, chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo đi vào đời sống.

Khi những tri thức khoa học được chuyển hóa thành những lời tư vấn chân tình, khi chính quyền chủ động lắng nghe và định hướng, niềm tin của nhân dân sẽ được củng cố.

Sự gắn kết bền chặt giữa "Nhà khoa học - Nhà quản lý - Người dân" tại xã Vạn Lộc chính là chìa khóa để bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời xây dựng một môi trường tín ngưỡng văn minh, thượng tôn pháp luật, góp phần vào sự ổn định và phát triển văn hóa bền vững.