(Emagazine) “Lễ hội Đánh cá suối” - nơi hội tụ văn hóa Mường giữa đại ngàn Tây Bắc

Lễ hội Đánh cá suối truyền thống xã Toàn Thắng là hoạt động nằm trong khuôn khổ chương trình tập huấn bảo tồn và trình diễn di sản truyền thống dân tộc Mường do Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam phối hợp Sở VHTTDL Phú Thọ và UBND xã Toàn Thắng tổ chức, góp phần triển khai hiệu quả Dự án 6 trên địa bàn tỉnh Phú Thọ. Sự kiện đã tái hiện trọn vẹn không gian văn hóa Mường truyền thống giữa núi rừng Tây Bắc.

Ông Nguyễn Vũ Hùng, Chủ tịch UBND xã Toàn Thắng cho biết, Lễ hội Đánh cá suối là nét sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo gắn với đời sống lúa nước của người Mường Lỗ Sơn, thuộc huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình cũ, nay là các xóm Chiềng Đồi, Đồi Bệ, Tân Lập thuộc xã Toàn Thắng, tỉnh Phú Thọ.

Lễ hội còn được gọi là “Lễ xuống đồng làm cỏ lúa”, thể hiện sự tri ân đối với các bậc tiền nhân đã khai phá vùng đất, hướng dẫn người dân làm ruộng nước và đánh bắt thủy sản.

Theo truyền thống, sau vụ cấy, người dân lại cùng nhau đánh cá tập thể tại các khoang suối để cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no.

Từ sáng sớm, sân lễ hội tại xóm Tân Lập cùng khoang suối Khoang Lở, Khoang Tló đã rộn rã tiếng chiêng, tiếng trống, rực rỡ sắc áo Mường. Du khách và bà con hào hứng hòa mình vào các trò chơi dân gian, thi thể thao mang đậm bản sắc Mường cổ.

Điểm nhấn là màn đánh cá tập thể với hàng trăm người dân mang vó, lưới, nơm, chài cùng xuống suối trong tiếng reo hò náo nhiệt hai bên bờ. Không khí càng bùng nổ với các hoạt động chèo bè mảng, quăng chài, bắn nỏ, kéo co, bơi lội…

Ấn tượng nhất là chương trình hòa tấu 200 chiêng Mường vang vọng núi rừng, tái hiện không gian văn hóa đặc trưng. Bên cạnh đó là hát đối giao duyên, dân ca Mường, thi đan lát ngư cụ truyền thống, thi ẩm thực dân tộc. Khu trưng bày nông sản, sản phẩm thủ công của 22 xóm cũng thu hút đông đảo du khách trải nghiệm, mua sắm.

Chủ tịch UBND xã Toàn Thắng nhấn mạnh, theo truyền thuyết, ông Hun, chàng Hin và bà Ưới Lục là những người có công đắp đập, đào mương, truyền dạy nghề nông cho dân bản.

Để ghi nhớ công ơn, người Mường lập miếu thờ tại Khoang Lở và duy trì lễ hội qua bao đời. Những con cá lớn nhất bắt được sẽ được dâng cúng Thành hoàng, như một nghi thức thiêng liêng thể hiện lòng biết ơn cội nguồn.

Không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội còn là “bài học sống” giáo dục thế hệ trẻ về gìn giữ bản sắc, đoàn kết cộng đồng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Từ tập tục của người Mường vùng Thạch Bi xưa, đến nay lễ hội đã trở thành ngày hội văn hóa lớn của cả vùng.

Ông Nguyễn Vũ Hùng cho biết thêm, với những giá trị tiêu biểu mang đậm bản sắc tộc người, chính quyền và nhân dân xã Toàn Thắng đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị Bộ VHTTDL công nhận Lễ hội Đánh cá suối là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.