Độc đáo Lễ cúng Tổ tiên của người Lô Lô Đen ở Lũng Cú

VHO - Lễ cúng Tổ tiên của người Lô Lô Đen ở Lũng Cú không chỉ là nghi lễ tưởng nhớ người đã khuất mà còn là sợi dây kết nối gia đình, dòng họ và cộng đồng, góp phần trao truyền các giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ. Ngày 30.8, nghi lễ cổ truyền này sẽ được tái hiện tại Lô Lô Chải trong không gian “Điểm hẹn Di sản, Kết nối Cội nguồn”.

Chiều 12.8, Thường trực Đảng ủy xã Lũng Cú (tỉnh Tuyên Quang) tổ chức Hội nghị triển khai kế hoạch tổ chức Lễ cúng Tổ tiên dân tộc Lô Lô Đen năm 2026. Theo kế hoạch, Lễ hội dự kiến khai mạc lúc 14h ngày 30.8 (tức ngày 18.7 âm lịch) tại thôn Lô Lô Chải.

Điểm đặc biệt của Lễ cúng Tổ tiên nằm ở mối liên kết chặt chẽ giữa tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên với cấu trúc gia đình, dòng họ của người Lô Lô Đen. Mỗi gia đình đều có bàn thờ tổ tiên, nhưng lễ cúng tổ chung của dòng họ được tổ chức tại gia đình trưởng họ. Trưởng họ giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức nghi lễ, còn các gia đình trong dòng họ cùng đóng góp, chuẩn bị để tưởng nhớ tổ tiên.

Bởi vậy, lễ cúng không chỉ là câu chuyện của một gia đình. Khi các thành viên cùng trở về, cùng tham gia nghi thức, ký ức về tổ tiên được nhắc lại, mối quan hệ huyết thống được bồi đắp và sự gắn kết trong dòng họ được củng cố. Từ mỗi dòng họ, tinh thần ấy lan tỏa ra cộng đồng, để cả bản cùng hướng về nguồn cội và cùng vui trong ngày lễ.

Chính chiều sâu ấy tạo nên giá trị riêng của Lễ cúng Tổ tiên. Nghi lễ vừa thể hiện lòng biết ơn đối với những người đi trước, vừa mang ý nghĩa giáo dục thế hệ trẻ về nguồn gốc, gia đình và trách nhiệm gìn giữ những tập tục được cha ông trao truyền.

 

Tại Lễ cúng Tổ tiên năm nay, phần lễ sẽ được tái hiện theo nguyên mẫu nghi thức truyền thống. Địa phương xác định đây là phần cốt lõi cần được gìn giữ, tổ chức trang nghiêm, không thương mại hóa.

Việc thực hành nghi lễ cũng gắn với truyền dạy cho thế hệ trẻ Lô Lô Đen, nhất là trong bối cảnh một số yếu tố về ngôn ngữ, nghi thức và tập quán truyền thống đứng trước nguy cơ mai một bởi quá trình giao thoa văn hóa.

Không gian di sản còn được mở rộng bằng việc trình diễn nghề thêu, may và nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Lô Lô Đen, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Tại đây, du khách sẽ có dịp quan sát những công đoạn thủ công tinh xảo, thưởng thức ẩm thực, tham gia trò chơi dân gian và giao lưu với các nghệ nhân.

Tiếp đó, vào buổi tối, chương trình nghệ thuật và đốt lửa trại sẽ nối dài không gian giao lưu, tạo cơ hội để người dân và du khách cùng hòa mình vào đời sống văn hóa của cộng đồng.

Để lễ hội diễn ra an toàn, trang trọng và giữ được bản sắc, Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức yêu cầu phần lễ phải được tổ chức đúng nghi thức truyền thống, chú trọng truyền dạy cho thế hệ trẻ; đồng thời bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường.

Từ một nghi lễ thiêng trong gia đình, dòng họ, Lễ cúng Tổ tiên đã trở thành không gian văn hóa chung của cộng đồng các dân tộc ở Lô Lô Chải.

Giữa vùng cực Bắc, dưới chân Cột cờ quốc gia Lũng Cú, Lễ cúng Tổ tiên vì thế không chỉ kể câu chuyện về một phong tục lâu đời. Đó còn là cách người Lô Lô Đen hôm nay tìm về cội nguồn, trao truyền ký ức văn hóa cho thế hệ sau và giới thiệu với du khách bản sắc riêng của cộng đồng mình.