Cao Bằng: Giữ bình yên biên giới từ những bản làng văn hóa

VHO - Ở những bản làng nơi địa đầu Tổ quốc, đời sống văn hóa không chỉ là câu chuyện sinh hoạt tinh thần mà còn trở thành nền tảng quan trọng giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ chủ quyền biên giới. Từ các phong trào xây dựng gia đình văn hóa, xóm văn hóa đến những mô hình tự quản đường biên, cột mốc, “lá chắn mềm” nơi phên dậu Tổ quốc đang được hình thành từ chính ý thức, trách nhiệm và sự đồng lòng của người dân.

Ở các xã vùng biên của tỉnh Cao Bằng, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở không chỉ là nhiệm vụ nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân mà còn gắn chặt với nhiệm vụ giữ gìn an ninh, trật tự, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Những năm qua, cùng với phát triển kinh tế - xã hội, nhiều địa phương đã chú trọng đầu tư thiết chế văn hóa, phát huy vai trò cộng đồng dân cư, tạo chuyển biến rõ nét trong đời sống văn hóa ở cơ sở.

Nếu như trước đây, tại nhiều xóm vùng biên, đời sống tinh thần của người dân còn nhiều thiếu thốn, một số hủ tục, tập quán lạc hậu vẫn tồn tại thì nay diện mạo văn hóa nông thôn đã có nhiều đổi thay.

Nhiều nhà văn hóa xóm được đầu tư khang trang, trở thành nơi sinh hoạt cộng đồng, tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao, tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.

Ông Lý Văn Thái, Trưởng xóm Mã Lịp, xã Trường Hà cho biết, trước kia người dân chủ yếu lo làm ăn, ít quan tâm đến hoạt động văn hóa cộng đồng. Tuy nhiên, nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, bà con ngày càng nhận thức rõ vai trò của việc xây dựng đời sống văn hóa.

Các quy ước, hương ước được thực hiện nghiêm túc, tình làng nghĩa xóm thêm gắn kết, ý thức chấp hành pháp luật cũng được nâng lên rõ rệt. Đặc biệt, người dân nâng cao tinh thần cảnh giác, không tiếp tay cho các hành vi vi phạm pháp luật khu vực biên giới.

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được triển khai sâu rộng gắn với xây dựng nông thôn mới đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người dân.

Các gia đình tích cực đăng ký xây dựng gia đình văn hóa, các xóm duy trì hiệu quả hương ước, quy ước, từng bước hình thành nếp sống văn minh, lành mạnh.

Các thiết chế văn hóa cơ sở tiếp tục được đầu tư, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao quần chúng được duy trì thường xuyên. Cùng với việc chỉnh trang cảnh quan, giữ gìn vệ sinh môi trường, đời sống tinh thần của người dân vùng biên ngày càng được nâng cao, khối đoàn kết cộng đồng thêm bền chặt.

Ghi nhận của PV Báo Văn Hóa tại nhiều xóm vùng biên của xã Trường Hà, không khí sinh hoạt cộng đồng ở cơ sở ngày càng sôi nổi.

Vào buổi tối hoặc dịp cuối tuần, nhà văn hóa xóm trở thành nơi tập luyện văn nghệ, giao lưu thể thao, phổ biến chủ trương, chính sách và tuyên truyền pháp luật cho người dân.

Nhiều tuyến đường liên xóm được người dân tự giác vệ sinh sạch sẽ, treo cờ Tổ quốc, trồng hoa tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp. Những đổi thay ấy không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần mà còn tạo sự gắn kết cộng đồng, củng cố niềm tin của người dân vào các phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.

Trong bối cảnh các xã vùng biên giữ vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, những kết quả trong xây dựng đời sống văn hóa càng mang ý nghĩa thiết thực.

Khi đời sống văn hóa được nâng lên, người dân có điều kiện tiếp cận thông tin, hiểu rõ hơn trách nhiệm trong bảo vệ đường biên, cột mốc và giữ gìn an ninh trật tự. Nội dung tuyên truyền pháp luật, chủ quyền lãnh thổ cũng được lồng ghép trong các buổi sinh hoạt cộng đồng, giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật ở khu vực biên giới.

Trong các buổi sinh hoạt cộng đồng, nội dung tuyên truyền về pháp luật, chủ quyền lãnh thổ được lồng ghép linh hoạt, giúp người dân hiểu rõ trách nhiệm của mình trong bảo vệ biên cương Tổ quốc. Những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp tiếp tục được gìn giữ, phát huy, trở thành nền tảng tạo sức đề kháng trước các tác động tiêu cực từ bên ngoài.

Không chỉ dừng ở các hoạt động văn hóa, phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở vùng biên hiện nay còn được gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và củng cố thế trận quốc phòng toàn dân.

Nhiều địa phương của tỉnh Cao Bằng đã cụ thể hóa bằng các tiêu chí xét tặng gia đình văn hóa, xóm văn hóa gắn với việc chấp hành pháp luật, giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ môi trường và đoàn kết cộng đồng.

Năm 2024, UBND tỉnh Cao Bằng ban hành Quyết định số 39/2024/QĐ-UBND quy định tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Xóm, tổ dân phố văn hóa”, “Xã, phường, thị trấn tiêu biểu” trên địa bàn tỉnh.

Theo đó, nhiều tiêu chí được bổ sung theo hướng nâng cao trách nhiệm cộng đồng, ý thức chấp hành pháp luật, giữ gìn an ninh trật tự và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống.

Song song với đó, việc duy trì hoạt động của các câu lạc bộ văn nghệ, đội thể thao quần chúng, tổ tự quản đường biên, cột mốc tiếp tục phát huy hiệu quả. Nhiều làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống của đồng bào dân tộc Tày, Nùng được phục dựng, bảo tồn, góp phần làm giàu đời sống tinh thần và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng.

Những giá trị văn hóa tốt đẹp đang trở thành nền tảng gắn kết cộng đồng, góp phần giữ bình yên nơi biên cương và tạo động lực cho phát triển bền vững ở các xã vùng biên Cao Bằng.