Bhơ Hôồng - cổ tích giữa đại ngàn Trường Sơn

VHO - Giữa đại ngàn Trường Sơn, làng Bhơ Hôồng (xã Sông Kôn, TP Đà Nẵng) hiện lên đẹp như trong truyện cổ tích. Nơi đây vẫn lưu giữ nhiều nét văn hóa đặc sắc của người Cơ Tu, những mái nhà nép bên sườn núi, tiếng cồng chiêng vang vọng trong đêm và nhịp sống bình yên của bản làng đã trở thành sức hút riêng đối với du khách phương xa.

 Ít ai ngờ rằng phía sau sự đổi thay ấy là hơn mười năm bền bỉ của một người phụ nữ Cơ Tu với khát vọng giữ gìn văn hóa quê hương. Một buổi tối ở Bhơ Hôồng, trong cái se lạnh của núi rừng, bếp lửa được nhóm lên giữa sân. Tiếng cồng chiêng vang vọng hòa cùng điệu múa tâng tung da dá rộn ràng. Những vị khách phương xa ban đầu còn bỡ ngỡ rồi nhanh chóng hòa vào vòng xoang trong ánh lửa bập bùng. Giữa vòng người đông vui ấy, chị Thìn vẫn lặng lẽ với những công việc quen thuộc: Đón khách, hỏi han bà con, sắp xếp bữa ăn và chuẩn bị cho đêm giao lưu.

Hành trình trở về Bhơ Hôồng

Sinh ra và lớn lên giữa không gian văn hóa Cơ Tu, chị Thìn thuộc lòng tiếng cồng chiêng, những mùa lễ hội và các điệu múa truyền thống từ khi còn nhỏ. Với chị, đó không đơn thuần là nét đẹp văn hóa của dân tộc mình mà còn là một phần ký ức gắn với bản làng và cộng đồng. Càng trưởng thành, chị càng trăn trở khi nhiều giá trị quen thuộc đang dần thưa vắng trong đời sống của người trẻ.

Năm 2012, sau khi tốt nghiệp ngành Việt Nam học, chị trở về quê và bắt đầu làm du lịch cộng đồng. Không có mô hình mẫu để học hỏi, chị vừa làm vừa tích lũy kinh nghiệm, tìm cách để những câu chuyện về con người, văn hóa và cuộc sống thường ngày của Bhơ Hôồng trở thành điều hấp dẫn đối với du khách.

Đến năm 2017, trong thời gian làm điều hành tour tại Đà Nẵng và theo học thêm ngành Ngôn ngữ Anh, chị càng nhận ra những giá trị riêng có của văn hóa Cơ Tu. Sau nhiều ngày suy nghĩ, chị quyết định quay về làng, bắt đầu xây dựng các sản phẩm du lịch dựa trên chính những gì quen thuộc nhất và kết nối với các doanh nghiệp lữ hành để đưa du khách đến gần hơn với Bhơ Hôồng.

Điều chị Thìn luôn cố gắng tránh là biến văn hóa Cơ Tu thành những tiết mục chỉ để phục vụ khách tham quan. Đến Bhơ Hôồng, du khách trở thành một phần của đời sống bản làng. Họ theo người dân vào bếp chuẩn bị bữa ăn, học đan lát, trò chuyện bên bếp lửa hay cùng tham gia những sinh hoạt thường ngày. Chính sự gần gũi và chân thực ấy đã tạo nên sức hút riêng cho Bhơ Hôồng giữa nhiều điểm đến du lịch cộng đồng hiện nay.

Không dừng lại ở việc đón khách, chị còn mở các lớp tiếng Anh miễn phí cho thanh niên và phụ nữ trong làng. Những buổi học giúp nhiều người tự tin hơn khi giao tiếp với du khách nước ngoài và mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào các hoạt động du lịch cộng đồng. Từ những lớp học nhỏ ấy, nhiều người trẻ bắt đầu mạnh dạn giới thiệu về bản làng, về văn hóa Cơ Tu với khách phương xa. Đó cũng là một trong những thay đổi dễ nhận thấy ở Bhơ Hôồng trong những năm gần đây.

Từ mái nhà nhỏ đến sinh kế chung

Một dấu mốc đáng nhớ trong hành trình của chị Thìn là sự ra đời của ACu Homestay. Ngôi nhà được dựng theo kiến trúc truyền thống của người Cơ Tu với mái tranh, vách tre, sàn gỗ. Tại đây, nhịp sống thường ngày của Bhơ Hôồng trở thành một phần của hành trình khám phá. Buổi sáng theo người dân lên rừng, xuống suối; buổi chiều học dệt vải, đan lát; tối quây quần bên bếp lửa, lắng nghe tiếng cồng chiêng giữa đại ngàn.

Từ một homestay nhỏ, nhiều hộ dân trong làng dần có thêm cơ hội tham gia phục vụ du khách. Hiện mỗi tháng, Bhơ Hôồng đón gần 100 lượt khách, phần lớn là khách quốc tế và những người yêu thích văn hóa bản địa.

Hơn mười năm trôi qua, những đổi thay ở Bhơ Hôồng không chỉ được đo bằng lượng khách hay nguồn thu từ du lịch. Điều đáng quý hơn là nhiều giá trị văn hóa từng đứng trước nguy cơ mai một nay đã hiện diện trở lại. Điệu múa tâng tung da dá, lễ mừng cơm mới hay những làn điệu hát lý tiếp tục được gìn giữ và truyền dạy.

Du lịch chưa phải nguồn thu lớn của Bhơ Hôồng, nhưng đã tạo thêm cơ hội việc làm, giúp người trẻ học hỏi kỹ năng mới và các nghệ nhân có điều kiện tiếp tục truyền nghề. Bhơ Hôồng cũng được lựa chọn là một trong 12 điểm du lịch nông thôn xanh - bền vững của địa phương giai đoạn 2023-2025.

Những nỗ lực của chị Thìn đã được ghi nhận bằng nhiều bằng khen từ địa phương và ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Tháng 4.2025, chị thành lập công ty du lịch riêng nhằm mở rộng kết nối và đưa nhiều du khách hơn đến với Bhơ Hôồng. “Tôi mong ngày càng có nhiều người hiểu và yêu văn hóa Cơ Tu, để những giá trị ấy được tiếp nối lâu dài”, chị chia sẻ.

Bhơ Hôồng hôm nay chưa phải điểm đến đông đúc nhất của miền núi Đà Nẵng. Nhưng khi đêm xuống, tiếng cồng chiêng vẫn vang lên bên bếp lửa, những nghề truyền thống vẫn có người gìn giữ, những điệu múa quen thuộc vẫn hiện diện trong các sinh hoạt cộng đồng. Hơn một thập kỷ kể từ ngày trở về quê hương, chị Thìn lặng lẽ theo đuổi con đường mình đã chọn. Từ những việc làm bền bỉ ấy, các giá trị văn hóa của người Cơ Tu tiếp tục được trao truyền và trở thành một phần sức hút riêng của Bhơ Hôồng giữa đại ngàn Trường Sơn.