Thống nhất trình Quốc hội xem xét việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh

VHO - Chiều 4.8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, cho ý kiến đối với các dự thảo Nghị quyết: thành lập các phường của tỉnh Bắc Ninh; việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành lập thành phố Bắc Ninh; việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh.

Tạo tiền đề quan trọng để Quảng Ninh và Bắc Ninh tiếp tục phát triển

Tại phiên họp, trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý theo quy định.

Đồng thời, việc thành lập thành phố và phường đã phù hợp với Quy hoạch tổng thể quốc gia; Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn, Quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, Quy hoạch tỉnh, Quy hoạch chung đô thị của Quảng Ninh và Bắc Ninh.

Về cơ sở thực tiễn, Bắc Ninh có vị trí nằm ở cửa ngõ phía Bắc của Thủ đô Hà Nội, thuộc vùng Thủ đô, là đầu mối giao thông quan trọng với đầy đủ các hệ thống đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa quốc gia, kết nối thuận lợi với sân bay Nội Bài và cảng biển Hải Phòng, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Gia Bình (quy mô 4F) đang được xây dựng.

Bắc Ninh gắn kết chặt chẽ với các địa phương phát triển năng động vùng Đông Bắc với Thủ đô Hà Nội - Trung tâm của tam giác kinh tế trọng điểm, tam giác tăng trưởng kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

Trong năm 2025, tỉnh Bắc Ninh có quy mô kinh tế đứng thứ 5 cả nước và thứ 3 vùng đồng bằng sông Hồng; tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,27%; thu hút FDI đứng thứ 2 cả nước, thu ngân sách đạt trên 123,6 nghìn tỷ đồng.

Với nền tảng công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hiện đại, logistics, kết cấu hạ tầng đồng bộ, gắn với bản sắc văn hóa Kinh Bắc đặc sắc, Bắc Ninh đang phát triển theo hướng đô thị thông minh, xanh, hiện đại, bền vững, có sức cạnh tranh và hội nhập quốc tế, từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của Vùng Thủ đô và cả nước.

Cùng với đề xuất thành lập thành phố Bắc Ninh, Chính phủ đề xuất thành lập 12 phường trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 12 xã thuộc tỉnh Bắc Ninh, gồm: Yên Phong, Tiên Du, Chi Lăng, Phù Lãng, Lương Tài, Gia Bình, Nhân Thắng, Hiệp Hòa, Bố Hạ, Lạng Giang, Kép và Lục Nam.

Các xã này có kinh tế - xã hội phát triển và đô thị hóa nhanh trong thời gian qua, có điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý thuận lợi, đang trở thành các trung tâm phát triển cấp xã có vai trò thúc đẩy phát triển đến các khu vực của tỉnh Bắc Ninh.

Đối với Quảng Ninh, tỉnh có vị trí chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và an ninh, quốc phòng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và của cả nước. Đây là tỉnh duy nhất ở Việt Nam có đường biên giới cả trên bộ và trên biển với Trung Quốc - thị trường tiêu thụ hàng hóa lớn của Việt Nam thông qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái và là điểm trung chuyển hàng hóa quốc tế sầm uất, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế cửa khẩu, thương mại song phương.

Tỉnh có hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại cả về đường bộ, đường hàng không và đường biển. Trong những năm qua, tỉnh liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP cao, nằm trong nhóm dẫn đầu của cả nước.

Năm 2025, tỉnh đã đóng góp vào quy mô GRDP cả nước là 2,87% và vùng đồng bằng sông Hồng là 9,4%; đóng góp vào tăng trưởng của cả nước là 4,1% và của vùng đồng bằng sông Hồng là 11,3%; toàn tỉnh có 247 dự án FDI còn hiệu lực và tổng vốn đăng ký đạt 17,05 tỷ USD, đứng thứ 7 cả nước và xếp thứ 4 trong vùng đồng bằng sông Hồng về thu hút vốn đầu tư nước ngoài; xếp thứ 6 cả nước về thu ngân sách, đóng góp vào thu ngân sách cả nước duy trì quanh mức 3,1%.

“Từ các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên, việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh là cần thiết; tạo tiền đề quan trọng để Quảng Ninh và Bắc Ninh tiếp tục phát triển theo định hướng tại các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, các Quy hoạch có liên quan đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt”, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nêu rõ.

Việc thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay. Sau khi thành lập, thành phố Quảng Ninh có 6.231,27km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.

Việc thành lập thành phố Bắc Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh (sau khi thành lập 12 phường). Sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có 4.713,75km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 3.989.623 người và có 99 đơn vị hành chính cấp xã gồm 54 xã và 45 phường.

Việc thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 12 xã, gồm: Yên Phong, Tiên Du, Chi Lăng, Phù Lãng, Lương Tài, Gia Bình, Nhân Thắng, Hiệp Hòa, Bố Hạ, Lạng Giang, Kép và Lục Nam.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh, thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh và thành lập thành phố Bắc Ninh.

Trình tự, thủ tục lập các Đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của UBTVQH về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính.

Các Đề án đã được lấy ý kiến cử tri và ý kiến của HĐND ở các đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng trực tiếp với tỷ lệ tán thành cao. Thành phần hồ sơ các Đề án đã bảo đảm đầy đủ, đúng quy định của pháp luật, đủ điều kiện trình UBTVQH xem xét, cho ý kiến và quyết định các nội dung theo thẩm quyền.

Việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường đã bảo đảm 05/05 điều kiện quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15; đã đạt đủ 07/07 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương và 05/05 tiêu chuẩn thành lập phường theo quy định tại Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng tán thành với đề xuất của Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc thành lập TAND, VKSND thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trên cơ sở kế thừa TAND, VKSND tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh.

Phát triển kinh tế - xã hội phải hướng đến mục tiêu cuối cùng là nâng cao đời sống của người dân

Cho ý kiến tại phiên họp, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến bày tỏ thống nhất với các tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh, thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh, việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân tại các thành phố sau khi được thành lập.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Văn Chiến đề nghị hai địa phương đặc biệt quan tâm đến đời sống của người dân tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và những địa bàn còn khó khăn.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhấn mạnh, phát triển kinh tế - xã hội phải hướng đến mục tiêu cuối cùng là nâng cao đời sống của người dân, để người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển.

Việc địa phương được nâng cấp lên thành phố không chỉ là sự thay đổi về tên gọi hay mô hình đơn vị hành chính, mà phải tạo ra những chuyển biến cụ thể về hạ tầng, việc làm, thu nhập, dịch vụ công và chất lượng cuộc sống, nhất là đối với người dân tại những địa bàn còn khó khăn.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, làm rõ hơn vị trí, sứ mệnh của Quảng Ninh và Bắc Ninh trong liên kết với Hà Nội, Hải Phòng, qua đó hình thành những cực tăng trưởng lớn, đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển của khu vực phía Bắc và cả nước.

Vai trò của hai thành phố không chỉ giới hạn trong phạm vi vùng mà còn phải được đặt trong tổng thể phát triển của nền kinh tế cả nước. Vì vậy, hồ sơ cần làm rõ hơn sứ mệnh dẫn dắt, khả năng liên kết vùng và những đóng góp của Quảng Ninh, Bắc Ninh đối với tăng trưởng quốc gia.

Tại phiên họp, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái và Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định tỉnh sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ và quyết tâm thực hiện tốt các nhiệm vụ sau khi thành lập thành phố Bắc Ninh, thành phố Quảng Ninh.

Tại phiên họp, 100% các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt đã biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết về việc thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh theo bản đã được tiếp thu, chỉnh lý.

100% thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt cũng đã biểu quyết tán thành thông qua về nguyên tắc các dự thảo nghị quyết về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh. Các nghị quyết này sẽ có hiệu lực cùng thời điểm với các nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với nội dung các hồ sơ do Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao trình; tán thành việc trình Quốc hội xem xét, thông qua các nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh ngay tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.