Thống nhất kế hoạch giám sát việc thực hiện chính sách BHXH giai đoạn 2021-2026

VHO - Tại Phiên họp thứ 4 diễn ra ngày 14.7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Kế hoạch và Đề cương giám sát “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021-2026”.

Tại Phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghe Phó trưởng Đoàn Thường trực Đoàn giám sát Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội trình bày tóm tắt các văn bản liên quan về dự thảo Kế hoạch và Đề cương giám sát “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021-2026”.

Nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội

Dự thảo kế hoạch giám sát nêu rõ mục đích, yêu cầu, nội dung, đối tượng, phạm vi, thời gian giám sát, phương thức giám sát, tiến độ triển khai, tổ chức thực hiện.

Theo đó, mục đích giám sát nhằm đánh giá việc ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, trong đó trọng tâm là đánh giá việc ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và tổ chức thực hiện.

Chỉ rõ những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân; rút ra bài học kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Kiến nghị, đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách, pháp luật và các quy định khác của pháp luật có liên quan, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện và xử lý trách nhiệm đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Phạm vi giám sát tập trung vào việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội trong giai đoạn từ 2021-2026 trên phạm vi cả nước. Tổng hợp, đánh giá thông tin, dữ liệu chia theo hai giai đoạn.

Đối tượng giám sát: Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các Bộ, ngành có liên quan, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Thời gian giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn từ năm 2021 đến hết ngày 31.12.2026.

Dự kiến, Đoàn giám sát tổ chức các phiên họp để công bố Nghị quyết thành lập Đoàn giám sát, Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội  về Ủy viên Đoàn giám sát và đại biểu mời tham gia Đoàn giám sát; cho ý kiến về các dự thảo văn bản: Kế hoạch giám sát, Đề cương báo cáo giám sát.

Xem xét, cho ý kiến bước đầu về báo cáo của các cơ quan, tổ chức chịu sự giám sát, dự thảo báo cáo tổng hợp sơ bộ kết quả giám sát và những vấn đề trọng tâm trước khi tổ chức giám sát, khảo sát trực tiếp và làm việc với Chính phủ.

Xem xét, cho ý kiến và thông qua dự thảo Báo cáo kết quả giám sát của Đoàn giám sát, dự thảo Nghị quyết về kết quả giám sát trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Thông qua báo cáo và dự thảo Nghị quyết sau khi đã tiếp thu, hoàn thiện theo ý kiến chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội  trước khi trình Quốc hội.

Bảo đảm quyền lợi an sinh xã hội chính đáng của người lao động

Thảo luận tại Phiên họp, các ý kiến cơ bản nhất trí với dự thảo kế hoạch và đề cương giám sát “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021-2026”; đánh giá cao Đoàn giám sát đã chuẩn bị hồ sơ công phu, kỹ lưỡng, toàn diện.

Đồng thời, đề nghị rà soát từ ngữ, đảm bảo thống nhất trong hồ sơ giám sát; cụ thể hóa hơn kế hoạch giám sát; rà soát thời gian trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thời gian gửi đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp thứ 4...

Phát biểu tại Phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, hoạt động giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội có vai trò đặc biệt quan trọng, nhằm bảo đảm quyền lợi an sinh xã hội chính đáng của người lao động; đồng thời giữ vững sự an toàn cho nền tài chính quốc gia thông qua Quỹ Bảo hiểm xã hội.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, hoạt động giám sát cần tập trung vào các vấn đề chiến lược và những điểm nóng của ngành bảo hiểm.

Trong đó, trọng tâm là tình hình chấp hành pháp luật; giám sát việc ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Bảo hiểm xã hội; công tác tổ chức thực hiện chính sách của Chính phủ và Bảo hiểm xã hội Việt Nam trong thời gian qua.

Cùng với đó, giám sát việc quản lý và sử dụng Quỹ Bảo hiểm xã hội - đây là nội dung rất quan trọng, cần giám sát chặt chẽ tính an toàn, bền vững và hiệu quả đầu tư từ Quỹ Bảo hiểm xã hội, cũng như việc cân đối thu - chi trong cả ngắn hạn và dài hạn.

Giám sát tình trạng trốn đóng, chậm đóng bảo hiểm, xem xét số liệu, làm rõ nguyên nhân và giải pháp xử lý các doanh nghiệp nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm xã hội nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và người lao động.

Bên cạnh đó, giám sát thực hiện cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ, đánh giá hiệu quả công tác chuyển đổi số, liên thông dữ liệu trong ngành bảo hiểm, nhằm bảo đảm công tác quản lý thông suốt, không gây phiền hà cho người lao động.

"Yêu cầu về sản phẩm đầu ra rất quan trọng, phải chỉ rõ những kết quả đã đạt được, những tồn tại, hạn chế; phân tích rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan và trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan...", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đề nghị trong kiến nghị giám sát cần rõ ràng và phân định rõ kiến nghị sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật; kiến nghị Chính phủ sửa đổi nghị định; kiến nghị các bộ liên quan sửa đổi thông tư; tránh đưa ra các kiến nghị chung chung.

Về phương thức giám sát, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu đổi mới, bảo đảm tiết kiệm, đúng tiến độ, hạn chế tối đa việc làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của các cơ quan, đơn vị được giám sát.

Sử dụng công nghệ trong việc tổng hợp, phân tích dữ liệu; có thể nghiên cứu sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ đọc, xử lý khối lượng tài liệu lớn; hỗ trợ đối chiếu, kiểm chứng thông tin giữa các nguồn dữ liệu phục vụ việc lựa chọn nội dung, địa bàn, đối tượng giám sát trực tiếp và xây dựng báo cáo kết quả giám sát...

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động, khẩn trương của Đoàn giám sát, Thường trực Ủy ban Xã hội, Văn phòng Quốc hội cùng các cơ quan hữu quan trong việc chuẩn bị hồ sơ, tài liệu phục vụ phiên họp.

Đây là chuyên đề giám sát đặc biệt quan trọng, tác động trực tiếp đến đời sống của nhân dân và sự phát triển bền vững của hệ thống an sinh xã hội nước nhà.

Yêu cầu đặt ra đối với hoạt động giám sát là phải bảo đảm tính thực chất, dựa trên số liệu tin cậy; chỉ rõ trách nhiệm của các bên và đưa ra những kiến nghị cụ thể, có tính khả thi.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất về định hướng của dự thảo Kế hoạch giám sát và các đề cương báo cáo; giao Đoàn giám sát tiếp thu đầy đủ ý kiến tại Phiên họp, hoàn thiện các tài liệu.

Trong đó, về phạm vi, đối tượng, thời kỳ giám sát, thống nhất giám sát trên phạm vi cả nước từ năm 2021 đến hết ngày 31.12.2026.

Rà soát, thống nhất cách xác định đối tượng chịu sự giám sát và các cơ quan liên quan trong các tài liệu; làm rõ phạm vi, trách nhiệm báo cáo của Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, chính quyền địa phương và cơ quan Bảo hiểm xã hội Việt Nam; phân định rõ giữa trách nhiệm quản lý nhà nước, trách nhiệm tổ chức thực hiện, trách nhiệm quản lý Quỹ và trách nhiệm của người sử dụng lao động. 

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh lưu ý, việc đánh giá có tính liên tục trước và sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy. Cập nhật đúng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tổ chức của hệ thống bảo hiểm xã hội, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan sau khi sắp xếp.

Về nội dung giám sát và các đề cương giám sát, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Đoàn giám sát tập trung rà soát lại toàn bộ nội dung và các đề cương của các chủ thể, bảo đảm không dàn trải, tập trung vào tình hình thi hành pháp luật về bảo hiểm xã hội; công tác quản lý và sử dụng hiệu quả Quỹ Bảo hiểm xã hội; việc cân đối thu - chi của quỹ trong cả ngắn hạn và dài hạn; vấn đề chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội; công tác cải cách thủ tục hành chính; kết quả đạt được, tồn tại, nguyên nhân; đưa ra kiến nghị về việc sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến bảo hiểm xã hội và việc tổ chức thực hiện các quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, cũng như các vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Đối với công tác quản lý và sử dụng Quỹ, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Đoàn giám sát phân tích kỹ cơ cấu, danh mục đầu tư, hiệu quả đầu tư hoạt động của quỹ; phân tích riêng các quỹ thành phần; đánh giá khả năng bảo đảm an toàn quỹ trong ngắn hạn và dài hạn trước bối cảnh già hóa dân số.

Cùng với đó, tiếp tục rà soát các nội dung theo nhóm vấn đề lớn như làm rõ kết quả công tác phát triển đối tượng tham gia, tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, công tác bảo đảm quyền lợi của người lao động, cân đối và đầu tư quỹ...

Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội - Phó trưởng Đoàn Thường trực Đoàn giám sát trực tiếp chỉ đạo, đôn đốc công tác tiếp thu, hoàn thiện tài liệu và điều phối các hoạt động thường xuyên của Đoàn.

Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội là đầu mối tham mưu, tổng hợp cho đến khi Tổ giúp việc chính thức được hình thành và đi vào hoạt động ổn định...