Tạo ra xung lực mới, thúc đẩy phát triển mang tính đột phá

VHO - Sáng 22.4, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự thảo Nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam, dự kiến sẽ biểu quyết thông qua vào ngày 24.4. Không chỉ dừng lại ở yêu cầu hoàn thiện thể chế, Nghị quyết còn được kỳ vọng, sau khi được Quốc hội thông qua sẽ khơi thông nguồn lực, đưa văn hóa thực sự trở thành nền tảng phát triển, đồng thời là động lực nội sinh quan trọng của phát triển đất nước.

Đại biểu Vũ Minh Đạo (Lai Châu) đánh giá cao việc Chính phủ chủ động xây dựng và trình Quốc hội ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Theo đại biểu, việc ban hành nghị quyết chuyên đề về phát triển văn hóa trong bối cảnh hiện nay là hết sức cần thiết, góp phần khơi thông nguồn lực, tạo động lực mới cho phát triển văn hóa, con người Việt Nam gắn với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững.

Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (Hà Nội) cho rằng, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng của tăng trưởng. Nếu được hoàn thiện theo hướng tập trung, có trọng tâm và kiểm soát tốt rủi ro, Nghị quyết hoàn toàn có thể tạo ra bước chuyển quan trọng, đưa văn hóa từ vị trí là lĩnh vực tiêu dùng ngân sách trở thành ngành tạo giá trị, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng và nâng cao sức mạnh quốc gia.

Đối với đề xuất xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11, đại biểu cho rằng đây là sáng kiến đáng ghi nhận. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở việc cho người lao động nghỉ làm và miễn phí tham quan thì hiệu quả lan tỏa chưa cao. Đại biểu đề nghị cần thiết kế ngày này thành một sự kiện văn hóa sáng tạo mang tầm quốc gia, gắn với các hoạt động lễ hội, tuần lễ công nghiệp sáng tạo, kích cầu du lịch và tiêu dùng văn hóa, qua đó vừa mang ý nghĩa tinh thần, vừa tạo ra giá trị kinh tế - xã hội rõ rệt.

Đại biểu chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội Bùi Hoài Sơn cũng bày tỏ sự đồng tình, đánh giá cao dự thảo Nghị quyết. Theo ông, đây là văn bản có ý nghĩa lớn, thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy làm chính sách: Từ chỗ coi văn hóa là lĩnh vực cần quan tâm, sang xác lập văn hóa là lĩnh vực cần cơ chế đặc thù, nguồn lực đặc thù và cách tiếp cận phát triển riêng.

Đại biểu Sơn nhận định, dự thảo đã nhận diện khá đầy đủ các “điểm nghẽn” của văn hóa hiện nay, từ nguồn lực đầu tư, đất đai, hạ tầng, công nghiệp văn hóa, nhân lực đặc thù đến cơ chế đặt hàng sáng tạo và bảo tồn giá trị truyền thống.

Nhiều nội dung đáng chú ý như đề xuất xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11, bảo đảm chi cho văn hóa tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước, hình thành các cụm công nghiệp sáng tạo, thúc đẩy hợp tác công - tư trong một số thiết chế văn hóa, hay chính sách đãi ngộ đối với nghệ sĩ, nghệ nhân, vận động viên…

Theo đại biểu Bùi Hoài Sơn, nếu được thể chế hóa, những chính sách này sẽ tạo ra xung lực mới, góp phần thúc đẩy phát triển văn hóa trong bối cảnh hiện nay. Bên cạnh đó, đại biểu đề xuất nghiên cứu bổ sung cơ chế dành một tỷ lệ nhất định, khoảng 1% tổng mức đầu tư của các công trình hạ tầng công cộng sử dụng vốn nhà nước để đầu tư cho các hạng mục văn hóa, nghệ thuật gắn với chính công trình đó, qua đó bảo đảm tính bền vững và lan tỏa của giá trị văn hóa trong đời sống.

Đóng góp vào dự thảo Nghị quyết, đại biểu Tạ Đình Thi (Hà Nội) tập trung vào một số vấn đề lớn, đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả khi triển khai.

Theo đại biểu, dự thảo đã bước đầu đề cập đến văn hóa số và hạ tầng dữ liệu, song cần tiếp tục hoàn thiện chính sách ưu đãi đối với hoạt động nghiên cứu và phát triển, cũng như ứng dụng công nghệ mới trong lĩnh vực văn hóa, nhằm tạo ra các sản phẩm văn hóa có giá trị và sức cạnh tranh.

Liên quan đến Quỹ văn hóa nghệ thuật, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế vận hành linh hoạt hơn, phù hợp với đặc thù sáng tạo. Đồng thời, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo điều kiện thuận lợi cho các chuyên gia, nghệ sĩ quốc tế tham gia vào các hoạt động văn hóa tại Việt Nam.

Ở góc độ cải cách thủ tục hành chính, đại biểu cho rằng cần tiếp tục đơn giản hóa quy trình, tạo thuận lợi cho các hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực văn hóa, đặc biệt là trong sản xuất các sản phẩm công nghiệp văn hóa như điện ảnh.

Về mô hình quản trị, đại biểu đề nghị tiếp tục nghiên cứu các cơ chế thí điểm nhằm phát huy vai trò của cộng đồng trong quản lý và khai thác thiết chế văn hóa cơ sở, đồng thời khuyến khích các mô hình sáng tạo gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Đối với nguồn lực đầu tư, đại biểu đánh giá cao quy định về bảo đảm chi cho văn hóa tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước, đồng thời nhấn mạnh cần gắn việc phân bổ nguồn lực với hiệu quả đầu ra, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả.

Bên cạnh đó, để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan, đồng thời có cơ chế linh hoạt trong xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện, nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các chủ thể tham gia hoạt động văn hóa.

Từ góc nhìn tổng thể, đại biểu Tạ Đình Thi nhấn mạnh trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn có thể trở thành ngành kinh tế mũi nhọn dựa trên khoa học công nghệ và sức mạnh mềm. Do đó, việc hoàn thiện Nghị quyết có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo lập hành lang pháp lý, mở đường cho sự phát triển của lĩnh vực này.

Những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu cho thấy sự đồng thuận cao về tầm quan trọng của việc ban hành Nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện thể chế, Nghị quyết được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy và hành động, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy sáng tạo, đưa văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, đồng thời là động lực nội sinh quan trọng của phát triển bền vững đất nước trong thời kỳ mới.

* Trước đó, sáng 20.4, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh, trình bày Tờ trình về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam. Theo Bộ trưởng, dự thảo Nghị quyết đã quán triệt cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu của Nghị quyết 80, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, tập trung xây dựng các chính sách mang tính then chốt để tháo gỡ điểm nghẽn, tạo cơ chế chính sách đột phá để khơi thông nội lực, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực phát triển văn hóa.

Dự thảo Nghị quyết sau khi được tiếp thu chỉnh lý gồm 13 điều với 10 nhóm chính sách cụ thể. Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cũng khẳng định, dự thảo Nghị quyết cơ bản không phát sinh về nhân lực bộ máy so với hiện hành, nguồn lực tài chính bảo đảm thực hiện Nghị quyết từ nguồn ngân sách trung ương, địa phương và các nguồn lực khác theo quy định. “Nghị quyết khi được Quốc hội thông qua sẽ có tác động tích cực khơi thông các nguồn lực cho phát triển văn hóa, tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng để Chính phủ quy định cụ thể và có thể điều chỉnh linh hoạt, kịp thời khắc phục tháo gỡ khó khăn vướng mắc đạt được các mục tiêu nhiệm vụ mà Nghị quyết 80 đề ra”, Bộ trưởng nhấn mạnh.