Ngoại giao văn hóa nhiệm kỳ Đại hội XIII: Trụ cột của ngoại giao toàn diện

VHO - Nhìn lại từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng đến nay, việc triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội XIII đã để lại nhiều dấu ấn nổi bật, khẳng định tầm nhìn, sự lãnh đạo, chỉ đạo sáng suốt và sự tham gia trực tiếp của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các lãnh đạo Đảng và Nhà nước trong các hoạt động đối ngoại.

Trong tổng thể những dấu ấn nổi bật đó, ngoại giao văn hoá ngày càng được chú trọng và phát huy vai trò như một trụ cột quan trọng của công tác đối ngoại. Ngoại giao văn hoá đã góp phần tăng cường sự hiểu biết, tin cậy và thiện cảm của cộng đồng quốc tế đối với Việt Nam.

Đồng thời, ngoại giao văn hoá cũng tạo dựng và lan tỏa sức mạnh mềm quốc gia, hỗ trợ hiệu quả cho ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế, qua đó góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Khẳng định vai trò của ngoại giao văn hoá

Xuyên suốt quá trình thực hiện và triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, công tác đối ngoại trên cả bình diện song phương và đa phương cũng như trong các lĩnh vực đã đạt nhiều kết quả quan trọng, thực chất.

Những thành quả này góp phần củng cố môi trường hòa bình, ổn định, tranh thủ nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài cho phát triển, không ngừng nâng cao vị thế của đất nước. 

Trong tiến trình đó, văn hóa giữ vị trí quan trọng trong hoạt động đối ngoại của mỗi quốc gia cũng như trong đời sống quốc tế hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập khu vực và quốc tế ngày càng sâu rộng.

Ngoại giao văn hóa ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của đối ngoại, góp phần tăng cường hiểu biết, xây dựng lòng tin, thúc đẩy quan hệ chính trị giữa các quốc gia, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và nâng cao vị thế của quốc gia trên trường quốc tế. 

Cụ thể, ngoại giao văn hóa đã ghi dấu ấn rõ nét, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và tăng cường sự gắn kết với bạn bè quốc tế. Ngoại giao văn hóa kết hợp chặt chẽ với ngoại giao kinh tế và thông tin đối ngoại quảng bá sâu rộng hình ảnh đất nước, con người, văn hóa và thành tựu phát triển của Việt Nam ra thế giới. 

Ngoại giao văn hoá cũng đã tạo ra những loại hình hoạt động đặc thù như: thông tin tuyên truyền đối ngoại; xây dựng các cơ sở, công trình văn hóa, lịch sử ở nước ngoài; giao lưu, trao đổi các đoàn văn hóa nghệ thuật; hợp tác với các quốc gia cùng tổ chức các sự kiện văn hóa; tham gia các hoạt động và tổ chức hợp tác quốc tế về văn hóa; tổ chức các hoạt động văn hóa thông qua hoạt động kiều bào… nhằm đạt được mục tiêu đề ra trong chính sách phát triển quốc gia.

Ở mỗi quốc gia, ngoại giao văn hoá được nhìn nhận và có vai trò riêng trong chính sách phát triển của mỗi quốc gia. 

Dấu ấn ngoại giao văn hoá trên bình diện song phương và đa phương

Bám sát đường lối đối ngoại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, trên bình diện song phương, các hoạt động đối ngoại diễn ra sôi động và hiệu quả, nổi bật là các hoạt động đối ngoại của lãnh đạo chủ chốt, góp phần tạo dựng khuôn khổ chính trị và tầm nhìn định hướng lâu dài cho các mối quan hệ đối ngoại. 

Thông qua các cuộc tiếp xúc, gặp gỡ cấp cao, đối thoại chính sách và trao đổi lý luận, đối ngoại Đảng tiếp tục khẳng định vai trò định hướng chiến lược trong việc xác lập, củng cố nền tảng chính trị, tạo cơ sở vững chắc và hỗ trợ tích cực cho việc phát triển quan hệ song phương.

Trong 5 năm qua, dù phải đối mặt với đại dịch Covid-19, cạnh tranh chiến lược gia tăng và xung đột tại nhiều khu vực trên thế giới, Việt Nam vẫn giữ vững được cân bằng chiến lược, đồng thời nâng cấp quan hệ với các đối tác then chốt. 

Về ngoại giao Nhà nước, trong năm qua, Việt Nam đã nâng cấp quan hệ với 17 đối tác, đưa tổng số đối tác có quan hệ từ Đối tác toàn diện trở lên thành 42 nước, ký kết gần 350 thỏa thuận hợp tác, tăng gấp 2,5 lần so với năm 2024.

Cùng với đó, việc lồng ghép tổ chức các ngày lễ lớn của đất nước như kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công trong năm 2205; Quốc khánh 2.9 với các hoạt động đối ngoại, cũng như tham dự các lễ kỷ niệm trọng đại của các đối tác, đã trở thành kênh quan trọng thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương.

Qua đó, ngoại giao văn hóa tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối hữu hiệu trong tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin chính trị, làm sâu sắc quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam với các quốc gia, góp phần nâng cao hình ảnh, bản sắc và sức hấp dẫn của đất nước trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Trên bình diện đa phương, Việt Nam tiếp tục đạt nhiều thành quả quan trọng trong bối cảnh các thể chế đa phương gặp nhiều khó khăn, thách thức. Việt Nam tiếp tục thể hiện niềm tin, trách nhiệm và cam kết mạnh mẽ đối với chủ nghĩa đa phương, đề cao luật pháp quốc tế.

Việt Nam tham gia tích cực vào các trụ cột của các thể chế đa phương, nhất là ASEAN, Liên hợp quốc, APEC và các cơ chế tiểu vùng.

Tiếp tục tham gia có trách nhiệm vào các nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế trong ứng phó với thách thức chung như gìn giữ hòa bình, cứu hộ cứu nạn, giảm phát thải nhà kính, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực; chủ động đưa ra các sáng kiến phục vụ các lợi ích chung của cộng đồng quốc tế, khu vực.

Tham gia nhiều cơ chế lãnh đạo điều hành của quốc tế như Hội đồng Nhân quyền, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO).

Kết quả của đối ngoại đa phương cũng được phản ánh rõ qua việc tổ chức thành công các hội nghị tại Việt Nam như Diễn đàn Tương lai ASEAN, Hội nghị Thượng đỉnh P4G, Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, qua đó khẳng định vai trò, uy tín và năng lực dẫn dắt của Việt Nam. 

Trụ cột quan trọng trong nền ngoại giao toàn diện

Trong suốt nhiệm kỳ Đại hội XIII, ngoại giao văn hoá được triển khai đồng bộ, sáng tạo và ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành trụ cột quan trọng trong nền ngoại giao toàn diện, hiện đại của Việt Nam. 

Ngoại giao văn hóa kết hợp chặt chẽ với ngoại giao kinh tế và thông tin đối ngoại đã quảng bá sâu rộng hình ảnh đất nước, con người, văn hóa và thành tựu phát triển của Việt Nam ra thế giới. 

Thông qua việc quảng bá giá trị văn hoá, lịch sử, con người Việt Nam; tôn vinh các danh hiệu, di sản văn hoá được quốc tế công nhận; lồng ghép hiệu quả văn hoá trong các hoạt động đối ngoại cấp cao và đa phương, ngoại giao văn hoá đã góp phần tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin, làm sâu sắc quan hệ hữu nghị với các đối tác, qua đó nâng cao vị thế, uy tín và “sức mạnh mềm” của đất nước trên trường quốc tế.

Với nội dung, phương thức ngày càng được đổi mới, sáng tạo, công tác thông tin đối ngoại đã truyền tải kịp thời, đầy đủ và sâu rộng chủ trương, đường lối đối ngoại của Đảng, thành tựu phát triển và hội nhập quốc tế của đất nước đến bạn bè quốc tế. 

Bám sát Chiến lược Ngoại giao văn hoá đến năm 2030, Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò tích cực, trách nhiệm tại UNESCO và các cơ chế, diễn đàn hợp tác văn hoá quốc tế; vận động thành công UNESCO ghi danh nhiều di sản, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá tốt đẹp của dân tộc, đồng thời mở ra cơ hội huy động nguồn lực mới phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương. 

Chiến lược được triển khai bài bản, chuyên nghiệp với nhiều hoạt động phong phú, đa dạng và có chiều sâu như tổ chức thành công Đại lễ Phật đản Vesak Liên hợp quốc, các sự kiện giao lưu, gặp gỡ, Tuần lễ Việt Nam ở nước ngoài.

Năm 2025, với sự hỗ trợ và phối hợp tích cực của các địa phương cũng như doanh nghiệp, 8 công trình tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh tại nước ngoài, số lượng lớn nhất trong 15 năm qua, được hoàn tất. Xây dựng “Không gian Hồ Chí Minh” tiếp tục được các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài chú trọng, xác định là điểm nhấn quan trọng.

Thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, trong đó có vai trò nòng cốt của Bộ VHTTDL, Việt Nam đã nâng tổng số danh hiệu được UNESCO ghi danh lên 77, qua đó khẳng định rõ nét vị thế và sức lan tỏa của văn hoá Việt Nam trên trường quốc tế.

Sáng kiến "Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững" được UNESCO thông qua cũng là đóng góp quan trọng của Việt Nam, thúc đẩy gắn kết giữa văn hóa và phát triển.

Công tác thông tin đối ngoại ngày càng chủ động, không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh quốc gia mà còn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, lợi ích đất nước trong môi trường thông tin đa chiều, phức tạp.

Công tác bảo hộ công dân được triển khai kịp thời, hiệu quả tại các điểm nóng như Israel, Iran hay tình hình phức tạp tại Myanmar, Thái Lan, Campuchia, đưa hàng nghìn công dân về nước an toàn.

Công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài đạt những bước tiến quan trọng, khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước và tinh thần hướng về quê hương. Năm 2025, kiều hối đạt mức kỷ lục hơn 16 tỷ USD, là nguồn lực vật chất to lớn, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của đất nước. 

Công tác gìn giữ tiếng Việt, văn hóa dân tộc có nhiều chuyển biến tích cực với các lớp dạy tiếng Việt, chương trình Tủ sách Tiếng Việt, hoạt động văn hóa cộng đồng được lan tỏa ở các nước và nhiều khu vực.

Công tác kết nối, thu hút và phát huy nguồn lực trí thức, chuyên gia, doanh nhân kiều bào được mở rộng, tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục và y tế.

Nhìn chung, trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, ngoại giao văn hoá đã trở thành một trong ba trụ cột chính của nền ngoại giao toàn diện của Việt Nam bên cạnh ngoại giao kinh tế và ngoại giao chính trị.

Ba trụ cột này gắn bó, tác động lẫn nhau, góp phần thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Ngoại giao chính trị có vai trò định hướng, ngoại giao kinh tế là nền tảng vật chất, còn ngoại giao văn hoá là nền tảng tinh thần của hoạt động đối ngoại. 

Ngoại giao văn hoá để thúc đẩy cho thế giới hiểu biết hơn về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam, tăng cường xây dựng lòng tin với các quốc gia trên thế giới, đưa quan hệ giữa Việt Nam với các đối tác đi vào chiều sâu, ổn định và bền vững, qua đó nâng cao vị thế đất nước trên trường quốc tế, tạo điều kiện hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội.

Các hoạt động ngoại giao văn hoá cũng góp phần để Việt Nam tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại, làm phong phú và sâu sắc thêm những giá trị văn hóa truyền thống của đất nước.