Nâng tầm đối ngoại địa phương, tăng cường nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển

VHO - Chiều 2.8, tại Hà Nội, Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 với chủ đề "Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển" chính thức khai mạc.

Chủ động thích ứng, đổi mới tư duy và hành động quyết liệt hơn

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực và trong nước đang có những chuyển biến nhanh và phức tạp, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế hiện đứng trước những yêu cầu mới cả về tư duy, cách tiếp cận và phương thức triển khai. 

Những biến động của cục diện quốc tế cũng mở ra nhiều cơ hội phát triển, đồng thời đặt ra những thách thức chưa từng có, đòi hỏi toàn hệ thống chính trị, trong đó có các địa phương và đội ngũ làm công tác đối ngoại, phải chủ động thích ứng, đổi mới tư duy và hành động quyết liệt hơn.

Bộ trưởng cũng cho rằng đất nước đã thực sự bước vào một giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu rất cụ thể, rất thực chất. Các mục tiêu phát triển hiện nay không còn mang tính định hướng chung mà đã trở thành những nhiệm vụ phải được hiện thực hóa bằng những kết quả cụ thể. 

Theo Bộ trưởng, công tác đối ngoại địa phương phải được tổ chức theo hướng chủ động hơn, chuyên nghiệp hơn và gắn chặt với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cơ chế phối hợp giữa các cơ quan Trung ương với địa phương, giữa Bộ Ngoại giao với các bộ, ngành và giữa các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài với các địa phương.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung cũng nhấn mạnh vai trò của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương trong lãnh đạo công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế; đề nghị các địa phương tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp với Bộ Ngoại giao và Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trên tinh thần thực chất, hiệu quả. 

Bên cạnh đó, các cơ quan đại diện cũng cần chủ động hơn trong việc hỗ trợ địa phương. Các địa phương cần tạo điều kiện để việc phối hợp được triển khai bài bản, có kế hoạch, có trọng tâm và phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ quan đại diện, qua đó phát huy tối đa vai trò cầu nối giữa địa phương với các đối tác quốc tế.

Cũng tại Hội nghị, Bộ trưởng đóng góp ý kiến vào ba nhóm nội dung lớn bao gồm: xác định rõ vị trí, vai trò của công tác đối ngoại trong chiến lược phát triển của từng địa phương; đề xuất các cách làm, phương thức tổ chức thực hiện hiệu quả; đồng thời kiến nghị các giải pháp về tổ chức bộ máy, cơ chế phối hợp, đào tạo nguồn nhân lực và hoàn thiện thể chế để nâng cao chất lượng công tác đối ngoại trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung kỳ vọng, các địa phương sẽ phản ánh thẳng thắn những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các quy định, cơ chế, chính sách hiện hành, từ đó giúp Bộ Ngoại giao tiếp tục hoàn thiện hệ thống hướng dẫn, tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế và tăng cường hỗ trợ các địa phương trong triển khai công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Bộ Ngoại giao cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu, quán triệt và cụ thể hóa những định hướng lớn trong các phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thành các chương trình hành động, tài liệu hướng dẫn và giải pháp cụ thể; góp phần đưa công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế thực sự trở thành một nguồn lực quan trọng phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.

Công tác đối ngoại địa phương đã được duy trì và từng bước điều chỉnh theo yêu cầu phát triển

Tại Hội nghị, trình bày báo cáo trung tâm về triển khai công tác đối ngoại địa phương từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn cho biết, công tác đối ngoại địa phương được duy trì trong điều kiện tình hình thế giới biến động và tổ chức bộ máy trong nước có nhiều thay đổi. Nhận thức về vai trò của đối ngoại đối với phát triển từng bước được nâng lên; nội dung hoạt động được mở rộng; phối hợp giữa Trung ương và địa phương có chuyển biến.

Theo Thứ trưởng Ngô Lê Văn, kết quả những chuyển biến chủ yếu trong thời gian qua như sau: 

Thứ nhất, công tác đối ngoại địa phương được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và củng cố quan hệ với các đối tác.

Thứ hai, ngoại giao phục vụ phát triển được coi trọng hơn, phạm vi huy động nguồn lực quốc tế từng bước được mở rộng. 

Thứ ba, công tác ngoại giao văn hóa, giáo dục, thông tin đối ngoại, lãnh sự và người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục được triển khai gắn với yêu cầu của địa phương.

Thứ tư, phối hợp giữa Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và địa phương được tăng cường; năng lực thực hiện từng bước được củng cố. 

Thứ năm, phối hợp và chia sẻ thông tin chưa thật sự liên tục. Việc xác định nhu cầu, chuẩn bị đề xuất, tìm kiếm đối tác, triển khai và đánh giá kết quả ở một số trường hợp còn tách rời; đầu mối và trách nhiệm theo dõi chưa rõ.

Thứ trưởng Ngô Lê Văn nêu ba bài học kinh nghiệm: 

Một là, sự lãnh đạo thường xuyên của cấp ủy, quản lý thống nhất của chính quyền và vai trò của cơ quan đầu mối là những yếu tố có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng công tác đối ngoại địa phương. 

Hai là, chất lượng chuẩn bị quyết định phần lớn hiệu quả hợp tác. Những địa phương xác định rõ nhu cầu, lựa chọn đúng ưu tiên và xây dựng được đề xuất cụ thể thường thuận lợi hơn trong kết nối đối tác và triển khai thỏa thuận.

Ba là, hiệu quả đối ngoại phụ thuộc vào sự phối hợp thường xuyên và theo dõi sau ký kết. Việc phân công rõ trách nhiệm, duy trì trao đổi và kịp thời xử lý vướng mắc giúp bảo đảm tính liên tục và nâng cao kết quả thực hiện.

Bước sang giai đoạn 2026 - 2028, Thứ trưởng Ngô Lê Văn cho biết, công tác đối ngoại địa phương tiếp tục bám sát đường lối đối ngoại của Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị và yêu cầu phát triển của đất nước; tập trung nâng cao chất lượng tham mưu, quản lý và triển khai hoạt động đối ngoại, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao vị thế của địa phương.

Thứ trưởng nêu rõ 4 định hướng nổi bật như sau: Nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đối ngoại của địa phương; Nâng cao hiệu quả các hoạt động hợp tác quốc tế; Tăng cường quản lý và phối hợp trong triển khai công tác đối ngoại; Củng cố tổ chức, nâng cao năng lực cán bộ và từng bước hiện đại hóa công tác đối ngoại địa phương.

Thứ trưởng Ngô Lê Văn khẳng định, từ Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21 đến nay, công tác đối ngoại địa phương đã được duy trì và từng bước điều chỉnh theo yêu cầu phát triển.

Kết quả đạt được tạo cơ sở để tiếp tục nâng cao chất lượng tham mưu, quản lý và tổ chức thực hiện; đồng thời, những hạn chế về lựa chọn ưu tiên, cụ thể hóa hợp tác, phối hợp, tổ chức bộ máy và năng lực cán bộ cần được tập trung khắc phục trong giai đoạn tới.