Nâng dần tuổi nghỉ hưu là tất yếu

VH- Bộ LĐ,TB&XH đang lấy ý kiến sửa đổi Bộ luật Lao động, trong đó có nội dung tăng tuổi nghỉ hưu đối với người lao động. Báo Văn Hoá có cuộc trao đổi với TS Bùi Sỹ Lợi (ảnh), Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội về vấn đề này. Ông nói:

 - Hiện nay, Ban Cán sự Đảng Chính phủ đang giao cho Bộ LĐ,TB&XH chủ trì, xây dựng Đề án trình Bộ chính trị, Ban Bí thư tại Hội nghị Trung ương 7 về đổi mới, hoàn thiện chính sách BHXH. Trong quá trình xây dựng đề án này có nhiều nội dung, trong đó quan trọng tập trung mở rộng độ bao phủ của đối tượng tham gia BHXH và đảm bảo làm sao cho người về hưu có mức sống không thấp hơn mức nghèo hay nói cách khác là sàn của lương hưu. Một trong những giải pháp mà Bộ LĐ,TB&XH đề xuất trình là hai phương án tăng tuổi nghỉ hưu, trong đó phương án một là giữ nguyên độ tuổi như hiện nay, phương án hai là bắt đầu từ năm 2021 mỗi năm tuổi nghỉ hưu tăng thêm 6 tháng cho đến 62 tuổi đối với nam và 60 tuổi đối với nữ. Điều này cho thấy tuổi nghỉ hưu của nữ không bằng nam giới, nhưng không có sự quá chênh lệnh 5 năm như trước đây, đảm bảo sự bình đẳng giới.

Theo thống kê, tuổi thọ bình quân của cả nước ta là xấp xỉ 74 tuổi, nhưng tuổi sống khoẻ mạnh thì bình quân chỉ ở mức 62 tuổi. Như vậy tuổi khoẻ mạnh là 62 tuổi. Do đó nâng dần tuổi nghỉ hưu là điều tất yếu, là quy luật, xu thế của thế giới và mong muốn của một bộ phận người lao động không phải làm công việc nặng nhọc, độc hại cũng muốn tuổi nghỉ hưu cao hơn để được đóng BHXH, sau này có tiền lương hưu cao hơn.

Quan điểm của ông như thế nào về hai phương án tuổi nghỉ hưu mà Bộ LĐ,TB&XH đề xuất?

- Theo cá nhân tôi, phương án tăng độ tuổi nghỉ hưu ở nam là 62, nữ 60 là thích hợp vì đây là phương án đúng hơn, phù hợp xu thế và đảm bảo sự phát triển của đất nước theo kịp với thế giới. Nhưng phương án này có điểm bất lợi là cứ mỗi năm tuổi nghỉ hưu lại tăng 6 tháng thì gây khó khăn cho việc hạch toán, ngoài ra làm việc thêm 6 tháng như vậy thì liệu người lao động có chú tâm với công việc hay không. Hay là thực hiện phương án đến thời điểm nào đó thì nâng luôn lên một mức. Thứ hai là, chúng ta hiện nay có một số ngành lĩnh vực mà không thể nâng tuổi nghỉ hưu của nữ lên 60 như những ngành nặng nhọc độc hại, than hầm lò, các ngành nghệ thuật, dệt may, da giày, thủy sản…, thậm chí nghỉ hưu ở tuổi 55 như hiện nay đã khó.

Phải khẳng định rằng điều chỉnh tuổi nghỉ hưu là một trong những giải pháp để đảm bảo nguyên tắc đóng hưởng trong BHXH, góp phần bảo tồn quỹ hưu trí và tử tuất; đảm bảo nâng cao thu nhập về lương hưu của người nghỉ hưu.

 Theo phương án điều chỉnh, người lao động nữ sẽ nghỉ hưu ở tuổi 60

Có ý kiến cho rằng tăng tuổi nghỉ hưu là do áp lực về cân đối quỹ BHXH và từ ý kiến quốc tế?

- Hoàn toàn không phải như vậy. Hiện tại, điều kiện lao động của chúng ta hiện nay chủ yếu là lao động thủ công, tai nạn, bệnh nghề nghiệp diễn ra nhiều. Tuy nhiên, trong tương lai, chúng ta tiến tới cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và điều kiện lao động thay đổi, nếu không nâng tuổi nghỉ hưu là bất hợp lý. Ngoài ra, việc nâng tuổi nghỉ hưu còn là sự đi trước đón đầu quá trình già hóa dân số, khi đó chúng ta thiếu nguồn lực lao động, không có nguồn lực phát triển kinh tế xã hội một cách bền vững. Chứ nâng tuổi nghỉ hưu không chỉ là giải quyết vấn đề nâng tiền lương hưu mà là yêu cầu phát triển. Nếu không chúng ta sẽ giống Hàn Quốc và Nhật Bản là thiếu lực lượng lao động.

Tuy nhiên hiện vẫn còn rất nhiều ý kiến phản đối việc tăng tuổi nghỉ hưu. Vậy theo ông làm thế nào để được sự đồng thuận của xã hội trong vấn đề này?

- Sở dĩ chúng ta chưa tạo được sự đồng thuận của xã hội bởi công tác tuyên truyền của chúng ta chưa hiệu quả. Lao động phản đối chuyện tăng tuổi nghỉ hưu là bởi bản thân họ chưa hiểu. Nhiều lao động làm cả đời vất vả nhưng về hưu nhận đồng lương thấp không đủ nuôi sống bản thân khi về già. Có điều này là bởi thời gian cống hiến của họ ít, mức đóng BHXH thấp. Muốn vậy, giờ anh phải cống hiến nhiều hơn, đóng BHXH ở mức cao hơn. Cần phải làm cho họ hiểu rõ vấn đề này, có vậy mới tạo được sự đồng thuận để nâng tuổi nghỉ hưu.

Hơn nữa nếu không có lộ trình thì sẽ có sự hụt hẫng, đột ngột, dẫn đến các phản ứng của người lao động giống như ở Đức đã diễn ra những cuộc biểu tình, phản ứng rầm rộ. Do đó tôi cho rằng, từ nay đến năm 2021 thì chúng ta bắt đầu lộ trình trong nhóm có trình độ chuyên môn kỹ thuật; sau đó là tới năm 2025 hoặc 2030, vượt qua giai đoạn này để chúng ta áp dụng việc tăng tuổi nghỉ hưu mỗi năm thêm 6 tháng cho đến nam 62 và nữ 60 tuổi, đồng thời vẫn giữ điều kiện người làm công việc độc hại, vùng sâu vùng xa, biên giới hải đảo… được nghỉ hưu sớm 5 năm nếu sức khỏe suy giảm và người lao động tự nguyện xin nghỉ.

​Nếu không có lộ trình thì sẽ có sự hụt hẫng, đột ngột, dẫn đến các phản ứng của người lao động. Do đó tôi cho rằng, từ nay đến năm 2021 thì chúng ta bắt đầu lộ trình trong nhóm có trình độ chuyên môn kỹ thuật; sau đó là tới năm 2025 hoặc 2030, vượt qua giai đoạn này để chúng ta áp dụng việc tăng tuổi nghỉ hưu mỗi năm thêm 6 tháng cho đến nam 62 và nữ 60 tuổi, đồng thời vẫn giữ điều kiện người làm công việc độc hại, vùng sâu vùng xa, biên giới hải đảo… được nghỉ hưu sớm 5 năm nếu sức khỏe suy giảm và người lao động tự nguyện xin nghỉ. (TS BÙI SỸ LỢI)

​ Nâng dần tuổi nghỉ hưu là điều tất yếu, là quy luật, xu thế của thế giới và mong muốn của một bộ phận người lao động không phải làm công việc nặng nhọc, độc hại cũng muốn tuổi nghỉ hưu cao hơn để được đóng BHXH, sau này có tiền lương hưu cao hơn.

Quỳnh Hoa (thực hiện)