Lắng nghe sự thật, củng cố niềm tin và khơi dậy khát vọng phát triển

VHO - Bài phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi đi một thông điệp xuyên suốt: đổi mới phải bắt đầu từ tinh thần cầu thị, được bảo đảm bằng trách nhiệm và được kiểm chứng bằng kết quả phục vụ Nhân dân. Từ phát triển lý luận, xây dựng Đảng đến trọng dụng nhân tài và mục tiêu tăng trưởng cao, điều quan trọng nhất là biến những quyết sách lớn thành chuyển biến thật trong cuộc sống.

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bế mạc Hội nghị Trung ương 4

Bế mạc Hội nghị Trung ương lần thứ Tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng

Trung ương họp về công tác cán bộ và cho chủ trương đổi tên Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương

Xây dựng “văn hóa thực thi” cho giai đoạn phát triển mới

Có những câu nói trong một bài phát biểu chính trị khiến người nghe suy nghĩ lâu hơn cả những con số và mục tiêu lớn. Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, có một câu đặc biệt gợi suy ngẫm: “Muốn tự sửa chữa, trước hết phải nghe được sự thật”. Ngắn gọn, giản dị, nhưng hàm chứa một yêu cầu rất sâu sắc đối với năng lực lãnh đạo, văn hóa cầm quyền và mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân.

Hội nghị lần này bàn và quyết định những vấn đề có ý nghĩa chiến lược: tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, định hướng phát triển đất nước 100 năm tiếp theo; tiếp tục xây dựng, chỉnh đốn Đảng; đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền; đổi mới công tác cán bộ và trọng dụng nhân tài; xác định nhiệm vụ phát triển năm 2027. Nhìn tổng thể, các quyết sách ấy gặp nhau ở một điểm: muốn đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, trước hết phải đổi mới cách nhận thức vấn đề, cách tổ chức hành động và cách đánh giá trách nhiệm. Mọi đổi mới cuối cùng đều phải hướng tới con người, vì con người và được Nhân dân thừa nhận bằng chính trải nghiệm của mình.

Lắng nghe sự thật để củng cố niềm tin của Nhân dân

Niềm tin là một nguồn lực đặc biệt của sự phát triển. Có những nguồn lực có thể đo bằng tiền, bằng đất đai hay công nghệ; nhưng niềm tin được tích lũy từ sự nhất quán giữa lời nói và việc làm, từ thái độ tôn trọng Nhân dân, từ khả năng nhận ra và sửa chữa những điều chưa đúng. Chính vì thế, yêu cầu “nghe được sự thật” trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước có ý nghĩa không chỉ đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, mà còn đối với toàn bộ hoạt động lãnh đạo, quản lý và truyền thông chính sách.

Nghe sự thật không phải việc dễ. Người đứng đầu phải đủ bản lĩnh để tiếp nhận ý kiến khác mình; tổ chức phải có cơ chế để tiếng nói thẳng thắn được trình bày một cách có trách nhiệm và được bảo vệ; cán bộ phải biết phân biệt giữa góp ý xây dựng với những biểu hiện lợi dụng, xuyên tạc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt vấn đề rất rõ: không để nể nang, né tránh khiến khuyết điểm kéo dài; không chỉ xử lý sai phạm mà còn phải khắc phục những sơ hở dẫn đến sai phạm. Đặc biệt, “Lắng nghe phải đi liền với trả lời, giải quyết”. Đây là sự chuyển đổi từ thái độ tiếp nhận sang trách nhiệm hành động.

Đặt trong bối cảnh không gian mạng đang thay đổi sâu sắc phương thức hình thành dư luận xã hội, yêu cầu ấy càng có tính thời sự. Một băn khoăn của người dân hôm nay có thể lan truyền rất nhanh; một khoảng trống thông tin dễ trở thành khoảng trống niềm tin. Nhưng không thể giải quyết mọi vấn đề tư tưởng chỉ bằng tăng số lượng thông điệp hay tốc độ phản hồi. Điều cần thiết hơn là thông tin chính xác, thái độ chân thành, khả năng đối thoại và kết quả xử lý vấn đề. Truyền thông chính sách tốt không phải chỉ nói cho người dân biết cơ quan quản lý đã làm gì, mà còn giải thích vì sao phải làm, lắng nghe chính sách tác động đến ai và điều chỉnh thế nào khi thực tiễn đặt ra yêu cầu mới.

Từ góc độ công tác tuyên giáo, đây là gợi mở quan trọng để tiếp tục đổi mới theo tinh thần chủ động, sắc bén, thuyết phục và hiệu quả. Công tác tư tưởng không chỉ góp phần làm cho Nhân dân hiểu đường lối, chủ trương của Đảng, mà còn phải giúp các cơ quan lãnh đạo hiểu sâu hơn đời sống, tâm tư và những nguyện vọng chính đáng của Nhân dân. Tuyên truyền, vì thế, phải gắn với nắm bắt thực tiễn; bảo vệ nền tảng tư tưởng phải gắn với nâng cao sức thuyết phục từ sự thật, lẽ phải và kết quả phát triển. Khi người dân thấy tiếng nói của mình được tôn trọng, những kiến nghị được trả lời và những cam kết được thực hiện, niềm tin sẽ được củng cố bằng nền tảng vững chắc nhất: trải nghiệm thực tế.

Đổi mới phương thức lãnh đạo từ văn hóa trách nhiệm và hành động

Một điểm nổi bật khác trong bài phát biểu là tư duy đánh giá năng lực lãnh đạo không dừng ở việc ban hành chủ trương, nghị quyết. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu nâng cao chất lượng toàn bộ quá trình: từ phát hiện vấn đề, dự báo, lựa chọn phương án đến quyết định, thực hiện, kiểm tra và điều chỉnh. Đó là tư duy quản trị hiện đại, coi một quyết sách tốt không chỉ đúng về mục tiêu mà còn phải khả thi, có người chịu trách nhiệm, có nguồn lực thực hiện và có cơ chế để nhận ra những bất cập trong quá trình vận hành.

Đáng chú ý là yêu cầu khắc phục tình trạng bao biện, làm thay, xin ý kiến nhiều vòng đối với những việc đã thuộc thẩm quyền. Có những công việc không thiếu quy định nhưng vẫn chậm trễ vì thiếu quyết đoán; không thiếu cuộc họp nhưng vẫn thiếu một người dám chịu trách nhiệm đến cùng. Bởi vậy, đổi mới phương thức lãnh đạo trước hết phải trở thành đổi mới văn hóa làm việc: rõ việc, rõ quyền, rõ trách nhiệm; tôn trọng chuyên môn; giảm tầng nấc trung gian; không dùng trách nhiệm tập thể để che lấp trách nhiệm cá nhân. Chuyển đổi số cũng phải phục vụ tinh thần đó. Công nghệ chỉ có ý nghĩa khi giảm phiền hà, kết nối thông tin và giúp công việc thông suốt, chứ không phải tạo thêm một vòng thủ tục dưới hình thức mới.

Yêu cầu ấy đặc biệt thiết thực trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Giao thêm nhiệm vụ mà không trao đủ thẩm quyền, nhân lực và điều kiện thực hiện thì rất khó đòi hỏi cơ sở chủ động, sáng tạo. Bài phát biểu nhấn mạnh trách nhiệm không chỉ ở cấp thực hiện mà cả ở cấp giao việc khi công việc bị ách tắc. Từ đây có thể thấy một quan niệm rất tiến bộ: trách nhiệm phải được xác định theo toàn bộ chuỗi thực thi chính sách, chứ không thể chỉ dồn về nơi trực tiếp tiếp xúc với người dân.

Đổi mới hành động cũng cần có chiều sâu lý luận. Việc Trung ương thông qua những đề cương tổng kết lớn về lịch sử Đảng, Cương lĩnh và định hướng phát triển lâu dài không đơn thuần là nhìn lại quá khứ. Đó là dịp nhìn thẳng vào cả thành công lẫn hạn chế, rút ra quy luật, nhận diện vấn đề mới và chuẩn bị năng lực cho tương lai. Lý luận phải bắt nguồn từ thực tiễn Việt Nam, được làm giàu bằng tổng kết trung thực và tiếp thu có chọn lọc tri thức nhân loại. Một tầm nhìn trăm năm chỉ có sức sống khi được nuôi dưỡng bằng những việc làm cụ thể của ngày hôm nay.

Tinh thần đó còn thể hiện ở mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP năm 2027 từ 10% trở lên, song song với yêu cầu bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống Nhân dân. Đây cũng là điểm gặp giữa tư duy kinh tế và tư duy văn hóa: tăng trưởng phải được đo không chỉ bằng quy mô của cải, mà còn bằng chất lượng sống, phẩm giá con người, mức độ gắn kết cộng đồng và niềm tin vào tương lai. Văn hóa không đứng ngoài phát triển; văn hóa góp phần hình thành đạo đức công vụ, tinh thần sáng tạo, năng lực hợp tác và sức mạnh nội sinh để phát triển bền vững.

Trọng dụng nhân tài để khơi dậy khát vọng phát triển đất nước

Nếu niềm tin là nền tảng tinh thần và văn hóa trách nhiệm là điều kiện thực thi, thì con người tài năng, có khát vọng cống hiến chính là một trong những động lực quyết định sức bật của đất nước. Vì vậy, những định hướng mới về cán bộ và nhân tài được nêu tại Hội nghị Trung ương 4 có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi quản lý nhân sự. Đây là bước chuyển trong cách nhìn về con người như chủ thể sáng tạo của phát triển.

Bài phát biểu đặt “trọng dụng” ở vị trí then chốt: phải tìm người theo yêu cầu nhiệm vụ, giao việc xứng tầm, trao quyền, bảo đảm nguồn lực và ghi nhận công bằng. Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định: “Trọng dụng không đồng nghĩa với bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo, quản lý”. Một câu nói rất đáng suy ngẫm. Không phải người giỏi nào cũng cần trở thành người quản lý; cũng không phải mọi đóng góp có giá trị đều diễn ra trong biên chế hay trong giờ hành chính. Một nhà khoa học có thể tạo bước đột phá từ công trình nghiên cứu; một nghệ sĩ có thể làm giàu bản sắc và hình ảnh quốc gia bằng tác phẩm; một chuyên gia công nghệ có thể giúp giải quyết vấn đề mà nhiều cơ quan đang trăn trở. Điều quan trọng là đặt đúng người vào đúng việc, tạo điều kiện để năng lực ấy được phát huy.

Nhìn lại lịch sử, cách đây 80 năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết bài Tìm người tài đức, thể hiện khát vọng tìm kiếm và quy tụ những con người có tài, có đức để phụng sự đất nước. Tinh thần ấy hôm nay cần được phát triển thành những cơ chế sử dụng nhân tài cởi mở, minh bạch và thực chất hơn. Thu hút đã khó, nhưng giữ được người giỏi bằng một môi trường tôn trọng chuyên môn, chấp nhận rủi ro nghiên cứu có kiểm soát và tạo cơ hội cống hiến lâu dài còn khó hơn. Chính sách đãi ngộ phải công bằng giữa người mới được thu hút và những người đang lặng lẽ đóng góp, để động lực phấn đấu không bị suy giảm trong chính đội ngũ hiện có.

Trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và công nghiệp văn hóa, cách tiếp cận này đặc biệt cần thiết. Sự sáng tạo không vận hành hoàn toàn theo những khuôn mẫu hành chính. Muốn có tác phẩm lớn, sản phẩm có sức cạnh tranh và những thương hiệu văn hóa mang tầm quốc tế, cần trân trọng cá tính sáng tạo, bảo đảm môi trường hoạt động lành mạnh, mở rộng kết nối giữa nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, văn nghệ sĩ và chuyên gia trong cũng như ngoài nước. Phát triển văn hóa, vì thế, vừa cần những chủ trương đúng, vừa cần những con người có khả năng biến giá trị văn hóa thành giá trị xã hội và giá trị kinh tế. Đây cũng là cách thiết thực góp phần hiện thực hóa những định hướng phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.

Điều đáng chú ý là ở phần kết bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước không chỉ nêu nhiệm vụ, mà đặt ra một chuẩn mực hành động: “Đã nhận việc phải làm, đã cam kết phải thực hiện, có tồn tại, khuyết điểm phải khắc phục, sửa chữa”. Tinh thần này cần được lan tỏa từ mỗi cán bộ, đảng viên đến từng cơ quan, tổ chức. Những quyết sách lớn sẽ có sức thuyết phục khi người dân thấy thủ tục bớt phiền hà, vấn đề được giải quyết nhanh hơn, người tài có thêm cơ hội cống hiến, những giá trị văn hóa được nâng niu và thành quả phát triển đến với ngày càng nhiều người.

Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV vì thế gợi lên một thông điệp có ý nghĩa lâu dài: đổi mới tư duy để đổi mới hành động; lắng nghe sự thật để củng cố niềm tin; trọng dụng con người để khơi dậy sức sáng tạo và khát vọng phát triển. Từ những quyết sách ở tầm chiến lược đến từng việc làm hằng ngày, thước đo cuối cùng vẫn là cuộc sống của Nhân dân và tương lai của đất nước. Đó cũng chính là nơi mọi đường lối, chính sách tìm thấy giá trị bền vững của mình.