Đổi mới truyền thông chính sách, nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật

VHO - Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội Tổ 14 (gồm Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh và Đồng Tháp) thảo luận cho ý kiến đối với: Dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Giáo dục pháp luật là vấn đề then chốt để người dân hiểu và chấp hành pháp luật

Góp ý dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), các đại biểu chỉ rõ những hạn chế thời gian qua như: Phương thức phổ biến tại một số nơi còn mang tính hình thức; Mô hình tủ sách pháp luật tại các xã hoạt động kém hiệu quả, sách vở ít và hầu như không có người đến đọc; Phương pháp tuyên truyền của cán bộ cần phải đổi mới, tránh việc đọc nguyên văn văn bản một cách khô khan...

Cho rằng phổ biến, giáo dục pháp luật là vấn đề then chốt để người dân hiểu và chấp hành pháp luật, các đại biểu đề nghị Nhà nước cần quan tâm phân bổ ngân sách thỏa đáng cho các xã vùng khó khăn để đảm bảo công tác phổ biến giáo dục pháp luật đạt hiệu quả thực chất.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Phượng, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp nhận thấy dự thảo luật lần này đã có nhiều điểm tích cực khi bổ sung các nội dung về truyền thông chính sách, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xã hội hóa và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể.

Đại biểu cũng đề nghị cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Thông tin pháp luật phải đảm bảo tính chính xác, dễ hiểu, dễ tiếp cận, đặc biệt là đối với những đối tượng chịu thiệt thòi trong xã hội.

Góp ý dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), đại biểu Lê Trung Quân, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp cho rằng cần làm rõ thêm nội hàm cũng như ý nghĩa của các khái niệm: "truyền thông chính sách", "phổ biến pháp luật" và "giáo dục pháp luật".

"Nếu chúng ta làm rõ được ngữ nghĩa và nội hàm của các thuật ngữ này ngay tại Điều 1, không chỉ giúp minh bạch về mặt câu chữ mà còn xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị tham gia.

Bởi lẽ, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách có sự tham gia của rất nhiều đơn vị khác nhau; việc phân định rõ ràng sẽ giúp quá trình triển khai không bị chồng lấn, đảm bảo tính sát sao và hiệu quả trên thực tế", đại biểu Lê Trung Quân phân tích.

Liên quan đến trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền của công dân trong việc tiếp cận nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật và chính sách tại Điều 2 dự thảo Luật, đại biểu Lê Trung Quân đề nghị cân nhắc bổ sung nguyên tắc: "Bảo đảm công dân được tiếp cận đầy đủ, chính xác, kịp thời và miễn phí đối với các thông tin pháp luật thiết yếu".

Theo đại biểu, việc bổ sung nguyên tắc này sẽ bảo đảm quyền lợi cho công dân, đặc biệt là quyền được tiếp cận miễn phí các nội dung pháp luật cơ bản và thiết yếu.

Đại biểu Lê Trung Quân cũng đề nghị về các hình thức phổ biến pháp luật cần có nguyên tắc lựa chọn hình thức phù hợp với điều kiện, đặc điểm độ tuổi, khu vực cư trú và đặc thù của từng nhóm đối tượng công dân.

Nêu đề xuất thay đổi phương pháp và cách tiếp cận để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho biết, pháp luật chỉ quy định ở mức nguyên tắc, hiệu quả thực thi vẫn phụ thuộc lớn vào các văn bản hướng dẫn chi tiết và đặc biệt là công tác tổ chức thực hiện.

Theo quy định hiện hành, trách nhiệm phổ biến, giáo dục pháp luật thuộc về tất cả các cơ quan, chủ thể có liên quan trong phạm vi quản lý của mình. Điều quan trọng nhất là trong quá trình triển khai, cần căn cứ vào từng đối tượng cụ thể để xây dựng nội dung và hình thức phù hợp.

Đối với đồng bào dân tộc thiểu số, việc tuyên truyền thông qua những người có uy tín thường mang lại hiệu quả cao hơn. Điều này cũng đòi hỏi sự tham gia giám sát và kiến nghị tích cực từ các đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân và Mặt trận Tổ quốc.

Đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ

Bày tỏ tán thành với việc ban hành Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp nhấn mạnh, Việt Nam là quốc gia luôn tuân thủ các hiệp định và hợp tác quốc tế về việc cấm phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, do đó việc luật hóa là hết sức cần thiết. Đại biểu cũng thống nhất với các quy định chuyên môn cụ thể được nêu tại dự thảo Luật.

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, đại biểu Phạm Văn Hòa nhất trí với việc sửa đổi để phù hợp với sắp xếp tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị.

Đại biểu cũng thống nhất việc Ban Chỉ huy Quân sự cấp xã cần có trụ sở, con dấu và tài khoản riêng để chủ động về tài chính và thuận lợi trong việc thực hiện nhiệm vụ, giảm tải áp lực quản lý cho cấp tỉnh. Đồng thời, đề nghị tăng cường các chế tài đủ sức răn đe đối với hành vi trốn khám nghĩa vụ quân sự, trốn thực hiện nghĩa vụ quân sự, khi sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh nhận thấy dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự hiện đang quy định hành vi trốn tránh đăng ký nghĩa vụ quân sự là "không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự" - cách viết này quá cụ thể và không bao hàm hết được các trường hợp thực tế.

Để đảm bảo tính thống nhất với Bộ luật Hình sự, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị cơ quan soạn thảo nên điều chỉnh cách diễn đạt cho đồng bộ với Điều 332 của Bộ luật Hình sự, đó là sử dụng cụm từ "không chấp hành đúng quy định của pháp luật về đăng ký nghĩa vụ quân sự". Việc này giúp đảm bảo sự thống nhất giữa các văn bản pháp luật và tạo cơ sở pháp lý vững chắc hơn để xử lý các vi phạm.

Đối với sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng không nhân dân, các đại biểu ủng hộ việc bổ sung quy định về lực lượng và phương tiện bay không người lái để đáp ứng yêu cầu thực tế.

Đồng thời, đề nghị nghiên cứu, cân nhắc quy định về điều kiện nghỉ hưu khi sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; nghiên cứu tăng độ tuổi nghỉ hưu của sĩ quan quân đội khi sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, bảo đảm phù hợp với Bộ luật Lao động hiện hành.

Tiếp thu các ý kiến đóng góp của các đại biểu, Đại tướng Nguyễn Tân Cương, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam cho biết, Bộ Quốc phòng sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với thực tiễn.

Đồng thời nhấn mạnh việc sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng lần này nhằm phù hợp với thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp.

Đại tướng Nguyễn Tân Cương cũng làm rõ một số nội dung được các ĐBQH quan tâm thảo luận tại tổ như: Đối với các hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự, Bộ Quốc phòng nhất trí cần xử lý nghiêm theo các quy định hiện hành của Luật Nghĩa vụ quân sự và Bộ luật Hình sự.

Về độ tuổi của sĩ quan quân đội, Đại tướng Nguyễn Tân Cương đề nghị các đại biểu xem xét tính đặc thù của ngành. Trước mắt, Bộ Quốc phòng đề nghị giữ nguyên quy định về độ tuổi và sẽ tiếp tục nghiên cứu thêm.

Về vấn đề con dấu và tài khoản riêng của Ban Chỉ huy Quân sự cấp xã, Đại tướng Nguyễn Tân Cương cho biết, nội dung này đã được đưa vào dự thảo Luật và nhận được sự đồng thuận cao.