50 năm tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968: Tầm cao nghệ thuật chiến tranh nhân dân

VH- Sáng ngày 29.12.2017 Bộ Quốc phòng, Ban Tuyên giáo Trung ương, Thành ủy TP.HCM tổ chức cuộc Hội thảo cấp Quốc gia: “Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 - bước ngoặt quyết định và bài học lịch sử” tại TP.HCM. Cuộc Hội thảo đã thu hút sự chú ý và tham gia của nhiều tướng lĩnh, những người đã là nhân chứng, từng chứng kiến, lãnh đạo chiến trường B2 và chiến trường địa bàn Sài Gòn - Gia Định, đã khẳng định về tầm vóc chiến lược của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 cách đây 50 năm.

 Nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Thiện Nhân và các đại biểu dự hội thảo

Ảnh: VOV

Quyết giành thế chủ động toàn diện trên các chiến trường miền Nam

Cuối tháng 12.1963, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 9 (Khóa III) ra Nghị quyết về phương hướng phát triển cách mạng miền Nam “Giành thắng lợi từng phần, đẩy lùi địch từng bước, tiến tới tổng công kích, tổng khởi nghĩa để đi đến toàn thắng”.

Để đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh xây dựng chủ lực trên chiến trường miền Nam, nhất là chiến trường trọng điểm B2, tháng 10.1963 Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương ra quyết định thành lập Quân ủy Miền, do đồng chí Nguyển Văn Linh làm Bí thư và sau đó Đại tướng Nguyển Chí Thanh kiêm Chính ủy, đồng chí Trần Độ làm Phó Chính ủy. Bộ chỉ huy Miền do đồng chí Trần Văn Trà làm Tư lệnh, cùng các đồng chí Đồng Văn Cống, Nguyễn Hữu Xuyến, Lê Trọng Tấn, Nguyễn Thị Định là Phó tư lệnh. Tiếp đó Trung ương điều thêm các tướng lĩnh, cán bộ cao cấp vào chiến trường B2 và tăng cường cho các cơ quan trực thuộc, các đơn vị chủ lực.

Cuối năm 1964, từ Chiến dịch Bình Giã, lần đầu tiên quân chủ lực ta tiêu diệt các đơn vị bộ binh Mỹ và cơ giới thuộc lực lượng tổng trù bị chiến lược của quân Mỹ. Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lê Duẩn nhận xét: “Với Ấp Bắc, Mỹ thấy không thể thắng ta, với Bình Giã Mỹ thấy thua ta”. Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng tư lệnh nhận xét: “Chiến thắng Bình Giã đánh dấu sự thất bại về cơ bản chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”.

Đầu năm 1965, thực hiện Kế hoạch X, khu Sài Gòn-Gia Định được chấn chỉnh lại và tổ chức thành 5 cánh. Mỗi cánh đều có các quận vùng ven và nội thành để thực hiện thuận lợi trong việc chỉ đạo hoạt động vũ trang và nổi dậy của quần chúng. Xây dựng 5 tiểu đoàn mũi nhọn đứng chân 5 hướng ở vùng ven đô có nhiệm vụ tiến vào nội thành phối hợp với lực lượng biệt động, các đội vũ trang các đoàn thể, các đội tự vệ đánh chiếm các mục tiêu trọng yếu, hỗ trợ cho quần chúng đứng lên nổi dậy.

Bộ chỉ huy Miền trong chỉ đạo Cục Tham mưu, giúp cho khu Sài Gòn-Gia Định tổ chức một trung tâm huấn luyện bí mật tại Căn cứ Miền (ở Lò Gò - Tây Ninh), rút một số cán bộ, chiến sĩ quen thuộc chiến trường nội đô và vùng ven Sài Gòn về huấn luyện để bổ sung cho các tiểu đoàn mũi nhọn, các đội biệt động, các đội vũ trang trong nội thành. Tháng 5.1965, Quân khu Sài Gòn-Gia Định thành lập Đoàn F100 biệt động gồm 9 đội biệt động, 3 đội đặc công biệt động ven đô. Bên cạnh lực lượng biệt động trực thuộc quân khu còn các đơn vị biệt động các cánh ở vùng ven, các đội tự vệ vũ trang, biệt động các ngành tại địa bàn đô thị Sài Gòn.

Chuẩn bị Kế hoạch X từ các bàn đạp ở địa bàn vùng ven, ta bí mật chuyển vũ khí vào cất giấu tại các cơ sở bí mật trong nội thành, kế cận các mục tiêu trọng yếu 100 súng các loại, 1 tấn thuốc nổ đã được bàn giao cho lực lượng biệt động.

Tháng 10.1967, Trung ương Cục chính thức nhận được Chỉ thị của Trung ương về tổng công kích tổng khởi nghĩa, cùng lúc Quân ủy và Bộ chỉ huy Miền bí mật triển khai kế hoạch thực hiện trên chiến trường B2. Cuối năm 1967, Trung ương Cục quyết định thành lập “Khu trọng điểm” gồm 6 phân khu, trong đó 5 phân khu hình thành 5 mũi tiến công hướng vào trung tâm Sài Gòn, Phân khu 6 là phân khu nội đô. Các đơn vị chủ lực được tăng cường, các tiểu đoàn mũi nhọn, các đơn vị đặc công, biệt động đặt dưới sự chỉ huy trực tiếp của các phân khu, đây là những lực lượng mạng mà Bộ chỉ huy Miền đã tập trung chuẩn bị cho Xuân Mậu Thân.

Kết quả to lớn và ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Xuân Mậu Thân 1968

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 diễn ra toàn miền Nam, là sự huy động toàn lực các cánh quân và các đơn vị chủ lực, biệt động, cùng sự phối hợp nổi dậy của quần chúng nhân dân. “Trong đợt 1, từ đêm 30 rạng ngày 31.1.1968 đến ngày 25.2.1968, quân và dân ta trên chiến trường miền Nam đã tiến công vào 4/6 thành phố, 37/44 thị xã, 64/242 xã, thị trấn, quận lỵ, đánh vào các cơ quan đầu não 4 Bộ tư lệnh quân khu - quân đoàn, 8/11 Bộ tư lệnh sư đoàn, 2 Bộ tư lệnh biệt khu trung đoàn, lữ đoàn, tiểu khu, 2 Bộ tư lệnh dã chiến của Mỹ. Quan trọng là nhiều mục tiêu chiến lược quan trọng của Mỹ-ngụy tại Sài Gòn đã bị tiến công đánh chiếm, như: Bộ Tổng tham mưu quân đội Việt Nam Cộng hòa; Biệt khu Thủ đô, Dinh Độc Lập, Đài Phát thanh, Sân bay Tân Sơn Nhất, đặc biệt là tòa Đại sứ quán Mỹ”...

Tiếp đến trong đợt 2, từ ngày 5.5 đến ngày 12.5.1968, quân và dân ta trên khắp chiến trường đã đồng loạt bắn phá và tiến công bằng bộ binh vào 31 thành phố và thị xã, 58 thị trấn và quận lỵ, đánh trúng 10 Bộ tư lệnh quân đoàn và sư đoàn, 30 sân bay, 20 căn cứ xuất phát hành quân và trung tâm huấn luyện của địch. Đợt 3 được tiến hành từ ngày 17.8 đến ngày 30.9.1968, quân và dân ta đã tiến công chủ yếu bằng pháo vào 27 thành phố và thị xã, 100 thị trấn, quận lỵ và chi khu quân sự, 47 sân bay, 3 tổng kho lớn, 6 Bộ tư lệnh sư đoàn Mỹ và quân đội Việt Nam Cộng hòa. Điểm đặc biệt là lần đầu tiên ta tiến công vào hầu khắp các đô thị, nơi tập trung lực lượng quân sự, chính trị chủ yếu của địch; đó là những bất ngờ lớn vào những ngày đầu Xuân Mậu Thân 1968 gây thiệt hại lớn cho địch.

Tại Khu Sài Gòn - Gia Định, các lực lượng biệt động và quân chủ lực được tập trung từ 5 cánh quân nhằm vào 5 mũi tiến công hướng vào trung tâm Sài Gòn, đã tập trung đánh thẳng vào các vị trí cực kỳ quan trọng: Dinh Độc lập, Tòa Đại sứ Mỹ, Tổng nha Cảnh sát, Bộ Tổng tham mưu ngụy, Đài Phát thanh Sài Gòn… cùng các vị trí, tuyến đường tại trung tâm thành phố.

Để đi vào thực tế chiến đấu từ đầu, đơn vị Nữ biệt động Sài Gòn - Gia Định đã được đồng chí Nguyễn Thái Sơn giao nhiệm vụ chuẩn bị để tham gia ngay vào Đợt I trong Tổng tấn công và nổi dạy Xuân Mậu Thân 1968, theo phương án tác chiến, như sau: phối hợp nội tuyến trong khu tứ giác Quang Trung, thực hiện đánh mở đường giải thoát cho lực lượng thanh niên bị địch bắt đi lính đang tập trung huấn luyện tại trại Nhập ngũ số 3, nhằm giảm tổn thất máu xương của quần chúng, giảm số lượng bổ sung Ngụy quân, qua đó vận động quần chúng thanh niên sẽ tự giác hướng về cách mạng.

Trong đợt I Tổng tấn công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, đơn vị Nữ biệt động Sài Gòn được giao tham gia chiến đấu 10 trận, và đã tiêu diệt 68 tên, có 24 giặc Mỹ, làm bị thương 7 tên, trong đó 6 tên giặc Mỹ.

Đối với một đơn vị khác của Biệt động Sài Gòn, đại tá, Anh hùng LLVTND Nguyễn Đức Hùng (Tư Chu), nguyên Tư lệnh Biệt động Sài Gòn (khi chưa mất) đã cho biết: Tất cả các đơn vị nhận lệnh và tập kích đúng ngày giờ; mọi cán bộ, chiến sĩ Biệt động Sài Gòn đã ém quân rất đúng vị trí. Điều chú ý là tất cả đều huy động được các xe ô tô (mang biển số quân đội Sài Gòn) đi về trung tâm thành phố.

Ngay đêm mùng 1 Tết Mậu Thân 1968, tất cả 16 chiến sĩ của Đội 5 đã đi trên 3 xe ô tô xuất kích từ hầm vũ khí của đồng chí Năm Lai (đường Nguyễn Đình Chiểu, cách Dinh chỉ 1 km) hướng về Dinh Độc Lập. Xe vừa chạy đến cổng Dinh phía đường Nguyễn Du (cổng phía nam Dinh Độc Lập) thì ông Bảy Hôn (chiến sĩ biệt động quê H.Củ Chi) ngồi trên xe đi tiên phong, trên hai tay dùng 2 khẩu súng hạ gục 2 lính gác cổng tại Dinh Độc Lập. Tiếp đó, một chiến sĩ biệt động chạy ngay xuống đặt quả nổ phá cổng to, chắc chắn, nhưng… buồn là quả nổ đã bị ẩm, không nổ. Một quả nổ khác được ném vào phía cổng rồi ô tô tăng tốc húc vào cổng chắc chắn này, nhưng cũng không phá được cổng phía nam của Dinh Độc Lập.

Lúc này trên nóc Dinh bọn địch bảo vệ Dinh Độc Lập lia đạn thẳng xuống như mưa. Vì khoảng cách quá gần, nhiều chiến sĩ trúng đạn, đồng chí Tô Hoài Thanh - Đội trưởng chỉ huy Đội 5 hi sinh. Bốn chiến sĩ biệt động khác được vào Dinh, họ chiếm trận địa bằng vũ khí B40, nhưng chỉ được khoảng 10 phút sau thì địch củng cố lực lượng và phản công rất quyết liệt với các chiến sĩ Đội 5-Biệt động Sài Gòn.

Rạng sáng mùng 3 Tết, 7 chiến sĩ biệt động bám được theo đường ống nước đột nhập vào nhà dân, trốn từ căn gác gỗ thoát ra ngoài. Như vậy, cùng với trận đánh vào Tòa Đại sứ Mỹ, Bộ Tổng tham mưu Việt Nam Cộng hòa,… trận đánh vào Dinh Độc Lập ngay đêm mùng một Tết đã làm cho Phủ Tổng thống ngụy Sài Gòn những phen kinh hoàng. Đây là sự khắc họa đầy anh dũng, hy sinh, quả cảm tự hào mà các chiến sĩ Biệt động Sài Gòn đã tham gia vào 2 đợt Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Sau Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Tổng thống Mỹ phải ra lệnh ngừng ném bom hoàn toàn tại miền Bắc, đi vào tiến hành cuộc đàm phán Paris về Việt Nam, sau 5 năm cuộc đàm phán Paris đi tới Hiệp định Paris đã được ký kết ngày 27.1.1973, mở ra giai đoạn phát triển mới của Cách mạng miền Nam. và đó là chiến thắng có tầm chiến lược, mang ý nghĩa to lớn mà trong bài “Thơ chúc Tết năm 1969” Bác Hồ đã dự báo thật chính xác từ những ngày đầu Xuân 1968: “Vì độc lập, vì tự do - Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”.  

THS PHẠM BÁ NHIỄU