Một mặt hàng của Trung Quốc đang ế ẩm bỗng “đổi vận” vì xung đột ở Iran

VHO - Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu hóa thạch quan trọng từ Trung Đông, đẩy giá dầu thô tăng lên tới 119 USD/thùng vào tuần trước.

Cú sốc dầu mỏ lịch sử và giá nhiên liệu tăng vọt đang củng cố thêm các lập luận ủng hộ xe điện. Theo CNN, các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang rất muốn tận dụng nhu cầu gia tăng này.

Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu hóa thạch quan trọng từ Trung Đông, đẩy giá dầu thô tăng lên tới 119 USD/thùng vào tuần trước. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về lạm phát gia tăng, thậm chí nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, sự hỗn loạn này lại tạo lợi thế cho ngành xe điện Trung Quốc. Dù là quốc gia sản xuất và xuất khẩu xe điện lớn nhất thế giới, các hãng xe Trung Quốc vẫn đang đối mặt với cạnh tranh giá khốc liệt và tăng trưởng chậm lại trong nước. Áp lực tìm kiếm thị trường mới vì thế ngày càng lớn.

Trong bối cảnh xe điện Trung Quốc ngày càng rẻ hơn, còn giá xăng lại tăng cao, các nhà phân tích cho rằng sự kết hợp này có thể thúc đẩy mạnh mẽ quá trình mở rộng ra toàn cầu, đặc biệt tại các quốc gia châu Á – nơi chịu ảnh hưởng nặng nề từ tình trạng thiếu nhiên liệu.

 Ông Tu Le, Giám đốc điều hành Sino Auto Insights, nhận định: “Các thương hiệu Trung Quốc có tiềm năng thâm nhập mạnh vào thị trường châu Á nhờ giá xăng dầu tăng cao. Tôi cho rằng họ sẽ tận dụng tối đa lợi thế này.”

Dù đầu tư vào năng lượng tái tạo tại châu Á đang gia tăng, cuộc xung đột kéo dài ba tuần ở Trung Đông cho thấy khu vực này vẫn phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu. Khoảng 60% nguồn cung dầu thô của châu Á đi qua eo biển Hormuz – nơi Iran đã siết chặt hoạt động vận chuyển.

Trong một báo cáo gần đây, Ember – tổ chức nghiên cứu năng lượng – gọi xe điện là “đòn bẩy lớn nhất để cắt giảm chi phí nhập khẩu”. Tổ chức này ước tính việc sử dụng xe điện trong năm ngoái đã giúp giảm 1,7 triệu thùng dầu tiêu thụ mỗi ngày trên toàn cầu, tương đương khoảng 70% lượng dầu Iran xuất khẩu dự kiến vào năm 2025.

Doanh nghiệp Trung Quốc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi

Tương tự như xung đột Ukraine từng thúc đẩy đầu tư vào năng lượng tái tạo ở châu Âu, các nhà phân tích cho rằng cuộc khủng hoảng dầu mỏ hiện nay có thể trở thành bước ngoặt đối với năng lượng sạch tại châu Á.

Ông Lauri Myllyvirta, nhà phân tích chính và đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch, cho biết: “Nếu giá chỉ tăng đột biến một lần trong bối cảnh lạm phát thấp, mọi người có thể bỏ qua. Nhưng khi cú sốc lặp lại, nó sẽ khiến người ta nhận ra giá nhiên liệu rất dễ biến động và việc sử dụng xe xăng khiến họ dễ bị tổn thương hơn.”

Tại Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu hơn 40% dầu từ Trung Đông – việc chuyển sang năng lượng tái tạo đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Với trữ lượng dầu lớn và là nhà sản xuất điện gió, điện mặt trời hàng đầu khu vực, Trung Quốc có khả năng chống chịu khủng hoảng năng lượng tốt hơn nhiều nước châu Á khác.

Theo ước tính của Myllyvirta, xe điện hiện chiếm khoảng 50% doanh số xe mới và 12% tổng số xe đăng ký tại Trung Quốc, giúp giảm gần 10% mức tiêu thụ dầu của nước này trong năm ngoái.

Ông cho rằng: “Từ góc nhìn của Trung Quốc, đây chính là kịch bản mà họ đã tính đến khi theo đuổi chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng.”

Ông Zhu Zhaoyi, Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Trung Đông thuộc Trường Kinh doanh HSBC (Đại học Bắc Kinh), nhận định cuộc khủng hoảng dầu mỏ có thể thúc đẩy tham vọng năng lượng sạch của Trung Quốc, bao gồm mục tiêu đạt đỉnh phát thải vào năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060.

Áp lực đối với ngành xe điện

Sự hỗ trợ của nhà nước đã giúp Trung Quốc trở thành quốc gia dẫn đầu về xe điện giá rẻ, nhưng cũng tạo ra cạnh tranh gay gắt trong nước. Nhiều hãng xe đang phải vật lộn trong tình trạng dư cung.

Theo AlixPartners, chỉ khoảng 15 trong số 129 thương hiệu xe điện tại Trung Quốc năm 2024 có khả năng tồn tại về mặt tài chính đến năm 2030. Nhu cầu trong nước được dự báo sẽ tiếp tục giảm khi chính phủ dần cắt giảm trợ cấp.

Giá dầu tăng gần đây có thể hỗ trợ phần nào cho ngành, nhưng các nhà sản xuất vẫn cần thị trường quốc tế để giải quyết tình trạng dư thừa công suất.

Ông Yichao Zhang, chuyên gia tư vấn tại AlixPartners, nhận định: “Giá dầu tăng có thể giúp mở rộng thị phần xe điện tại Trung Quốc, nhưng không thể tăng gấp đôi và cũng không thể giải quyết ngay lập tức vấn đề dư cung.”

Tại Mỹ, người tiêu dùng khó hưởng lợi từ nguồn cung dư thừa này do thuế quan cao gần như loại bỏ xe điện Trung Quốc khỏi thị trường nhằm bảo vệ các hãng nội địa, bao gồm Tesla. Đầu năm nay, Tổng thống Donald Trump tỏ ra cởi mở hơn với xe điện Trung Quốc, nhưng với điều kiện các hãng phải xây dựng nhà máy tại Mỹ.

Trong khi đó, tại châu Á, nhiều quốc gia đang tìm cách giảm tiêu thụ năng lượng khi nguồn dự trữ suy giảm. Một số nước như Thái Lan và Philippines đã khuyến khích làm việc tại nhà và hạn chế sử dụng điều hòa.

Ông Lam Pham, nhà phân tích năng lượng châu Á tại Ember, cho biết xe điện Trung Quốc có lợi thế lớn tại khu vực nhờ giá cạnh tranh, công nghệ pin tiên tiến và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh.

Ông nhận định: “Biến động giá nhiên liệu gia tăng cùng với chính sách hỗ trợ mạnh mẽ sẽ thúc đẩy thị trường xe điện châu Á tăng trưởng nhanh. Điều này có lợi cho toàn ngành, đặc biệt là các nhà sản xuất có khả năng mở rộng quy mô nhanh và cung cấp sản phẩm giá phải chăng.”