VinSpeed sẽ đưa công nghệ gì lên đường sắt tốc độ cao?

VHO - Hợp đồng tối đa 1 tỉ euro giữa VinSpeed và Siemens Mobility không chỉ có 10 đoàn tàu Velaro Novo. Gói cung cấp còn bao gồm hệ thống tín hiệu, điện khí hóa và thông tin liên lạc, trong đó đáng chú ý là công nghệ vận hành tàu tự động ATO tích hợp trên nền ETCS Level 2.

Ngày 22.9, VinSpeed và Siemens Mobility công bố ký hợp đồng “chìa khóa trao tay” trị giá tối đa 1 tỉ euro cho hai tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh và Bến Thành - Cần Giờ.

Theo Siemens Mobility, VinSpeed phụ trách phát triển dự án, xây dựng đường ray và các hạng mục dân dụng; Siemens đảm nhiệm vai trò đối tác công nghệ, cung cấp hệ thống đường sắt và chuyên môn kỹ thuật. Hợp đồng được triển khai theo từng giai đoạn.

Gói công nghệ gồm những gì?

Siemens Mobility sẽ cung cấp 10 đoàn tàu Velaro Novo cho hai tuyến. Tuyến Hà Nội - Quảng Ninh dài 121km, có 4 ga; tuyến Bến Thành - Cần Giờ dài 54km, có 2 ga. Tổng chiều dài hai tuyến theo thông số Siemens công bố là 175km.

Velaro Novo là dòng tàu điện động lực phân tán (EMU) mới của Siemens Mobility, có khả năng đạt tốc độ tối đa 350km/giờ. Mỗi đoàn tàu dài khoảng 200 m, gồm 7 toa và có sức chứa 760 hành khách.

Theo Siemens, thiết kế thân tàu rộng và cấu trúc “ống rỗng” giúp Velaro Novo tăng ít nhất 10% sức chứa hành khách so với các thế hệ trước. Mức tiêu thụ năng lượng cũng được hãng công bố thấp hơn khoảng 30% so với các thế hệ Velaro trước.

Nhưng đoàn tàu chỉ là một phần của gói cung cấp. Siemens còn đưa vào hợp đồng các hệ thống tín hiệu, điện khí hóa và thông tin liên lạc. Đây là các cấu phần gắn trực tiếp với khả năng vận hành của một tuyến đường sắt tốc độ cao, thay vì chỉ thay thế phương tiện vận tải.

Việc lựa chọn Velaro Novo cũng đã được xác định trong thỏa thuận chiến lược giữa VinSpeed và Siemens Mobility ký tháng 12.2025. Khi đó, hai bên thống nhất Siemens thiết kế, cung cấp và tích hợp đoàn tàu cùng các hệ thống tín hiệu, thông tin và cấp điện; đồng thời hợp tác về bảo trì và chuyển giao công nghệ, hướng tới mức độ nội địa hóa cao cho các dự án của VinSpeed.

ATO và ETCS Level 2 sẽ thay đổi cách chạy tàu thế nào?

Một trong những điểm công nghệ đáng chú ý nhất của hợp đồng là việc ATO được tích hợp trên nền ETCS Level 2.

ETCS Level 2 là hệ thống điều khiển và tín hiệu đường sắt châu Âu. Trong cấu hình này, thông tin điều khiển chạy tàu được truyền tới đoàn tàu thông qua hệ thống tín hiệu, tạo nền tảng cho việc giám sát tốc độ và chuyển động của tàu.

Trên nền ETCS Level 2, ATO (Automatic Train Operation - vận hành tàu tự động) hỗ trợ tự động hóa nhiều thao tác vận hành. Theo Siemens, hệ thống có thể điều khiển thông minh tốc độ, gia tốc và phanh, đồng thời tối ưu khoảng cách giữa các đoàn tàu. Mục tiêu là nâng cao độ chính xác vận hành và hiệu quả sử dụng năng lượng.

Điểm đáng chú ý là Siemens xác định việc triển khai ATO trên nền ETCS Level 2 trong dự án của VinSpeed sẽ là lần đầu tiên công nghệ này được áp dụng trên một mạng lưới đường sắt tốc độ cao quốc gia. Đây là tuyên bố của Siemens trong thông cáo công bố hợp đồng ngày 22.9.

Với hai tuyến của VinSpeed, công nghệ này được đặt trong một hệ thống đồng bộ gồm phương tiện, tín hiệu, điện khí hóa và thông tin liên lạc. Vì vậy, giá trị của hợp đồng không nằm riêng ở tốc độ tối đa 350km/giờ của đoàn tàu mà ở khả năng phối hợp giữa các hệ thống để tổ chức khai thác tuyến.

Việt Nam sẽ tiếp nhận công nghệ như thế nào?

Chuyển giao công nghệ là nội dung đã được VinSpeed và Siemens Mobility đặt ra từ trước khi ký hợp đồng mới.

Trong thỏa thuận chiến lược tháng 12.2025, Siemens cam kết thiết kế, cung cấp và tích hợp các hệ thống đường sắt then chốt; đồng thời phối hợp về bảo trì và chuyển giao công nghệ cho các dự án của VinSpeed, với mục tiêu đạt mức độ nội địa hóa cao nhất có thể.

Tại dự án Hà Nội - Quảng Ninh, Bộ Xây dựng cũng cho biết tuyến dự kiến sử dụng thế hệ tàu cao tốc mới cùng hệ thống thông tin, tín hiệu do Siemens Mobility cung cấp và từng bước chuyển giao công nghệ cho VinSpeed trong quá trình vận hành.

Tuyến Hà Nội - Quảng Ninh có chiều dài hơn 120km, đường đôi, khổ ray 1.435mm, điện khí hóa toàn tuyến, tốc độ tối đa 350km/giờ; riêng đoạn qua Hà Nội tối đa 120km/giờ. Dự án được khởi công ngày 12.4.2026, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028.

Như vậy, hợp đồng mới giữa VinSpeed và Siemens Mobility đánh dấu bước chuyển từ thỏa thuận chuyển giao công nghệ sang một gói triển khai cụ thể. Phần công nghệ được công bố hiện gồm đoàn tàu Velaro Novo cùng các hệ thống tín hiệu, điện khí hóa và thông tin liên lạc; trong đó ATO trên nền ETCS Level 2 là cấu phần đáng chú ý nhất về tự động hóa vận hành.