Về thông tin báu vật Champa là đồ giả, Bảo tàng Lịch sử quốc gia chính thức lên tiếng
VHO - Trước những thông tin cho rằng nhiều hiện vật tại “Báu vật Champa- Dấu ấn thời gian” đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia là đồ giả, ông Nguyễn Văn Đoàn, Giám đốc Bảo tàng đã thông tin đến Báo Văn Hóa, chính thức lên tiếng về toàn bộ quá trình nghiên cứu, đánh giá, giám định và trưng bày, giới thiệu sưu tập này của nhà sưu tập Đào Danh Đức.
![Về thông tin báu vật Champa là đồ giả, Bảo tàng Lịch sử quốc gia chính thức lên tiếng - ảnh 1](https://static.baovanhoa.vn/zoom/1000/uploaded/nguyenthithutrang/2024_08_29/5_nvuq.jpg)
Ông Nguyễn Văn Đoàn cho biết, bộ sưu tập này của nhà sưu tập Đào Danh Đức đã được Bảo tàng tiếp xúc và nghiên cứu từ năm 2013. Từ đó đến nay, các cán bộ Bảo tàng luôn tìm tòi, đối sánh tư liệu, hiện vật đang lưu giữ tại các bảo tàng công lập và sưu tập tư nhân để có cái nhìn khách quan và thấu đáo hơn về sưu tập này.
Đặc biệt, trong quá trình đó, Bảo tàng đã tiếp xúc với nhiều nguồn tư liệu của các nhà nghiên cứu người Pháp công bố trong giai đoạn nửa đầu thế kỷ XX, cùng với việc khảo sát trực tiếp những sưu tập hiện vật đang lưu giữ tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí Minh và sưu tập Bảo vật Hoàng cung triều Nguyễn đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia để so sánh, đánh giá sự tương đồng của các sưu tập đó với sưu tập của ông Đào Danh Đức.
![Về thông tin báu vật Champa là đồ giả, Bảo tàng Lịch sử quốc gia chính thức lên tiếng - ảnh 2](https://static.baovanhoa.vn/zoom/1000/uploaded/nguyenthithutrang/2024_08_29/7_mtyv.jpg)
Đối với sưu tập hiện vật của ông Đào Danh Đức, Bảo tàng đã thành lập Nhóm nghiên cứu, giám định, đồng thời mời các chuyên gia có kinh nghiệm trong việc nghiên cứu, giám định cổ vật, như: PGS.TS. Ngô Văn Doanh - Chuyên gia đầu ngành về lĩnh vực nghiên cứu nghệ thuật và văn hoá Champa; TS. Phạm Quốc Quân, TS. Nguyễn Đình Chiến. Đây đều là những chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực giám định cổ vật.
“Trong quá trình giám định, các chuyên gia cũng như nhóm nghiên cứu, giám định của Bảo tàng đều nhận thấy những hiện vật trong sưu tập của Đào Danh Đức đều có lớp patin xỉn màu theo sự bào mòn của thời gian, cùng những dấu vết sứt, móp, thủng, rách… rất tự nhiên, thể hiện rõ nét sự chân xác của cổ vật”, ông Nguyễn Văn Đoàn khẳng định.
![Về thông tin báu vật Champa là đồ giả, Bảo tàng Lịch sử quốc gia chính thức lên tiếng - ảnh 3](https://static.baovanhoa.vn/zoom/1000/uploaded/nguyenthithutrang/2024_08_29/8_kllv.jpg)
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng rất quan tâm đến kỹ thuật chế tác, các dấu hiệu cho thấy rõ những hiện vật này đều được tạo tác bằng kỹ thuật gò, dát, dập, chạm và hàn ghép thủ công bằng nhựa thực vật.
Các hoạ tiết trang trí dày, nhỏ nhưng không rườm rối, rất tinh mĩ, phản ánh trình độ điêu luyện của người thợ kim hoàn đương thời. Khi so sánh với sưu tập đồ trang sức thời chúa Nguyễn (thế kỷ 17 - 18) hiện lưu giữ tại Bảo tàng cũng cho thấy nét tương đồng về kỹ thuật tạo tác kim hoàn.
Cũng theo ông Đoàn: “Bên cạnh phương pháp giám định chuyên gia, chúng tôi cũng đã đề nghị chủ sưu tập cho phân tích thành phần hợp kim của từng hiện vật bằng phương pháp chụp Huỳnh quang tia X để xác định thành phần hợp kim”.
![Về thông tin báu vật Champa là đồ giả, Bảo tàng Lịch sử quốc gia chính thức lên tiếng - ảnh 4](https://static.baovanhoa.vn/zoom/1000/uploaded/nguyenthithutrang/2024_08_29/9_wptm.jpg)
Qua kết quả phân tích, các hiện vật bằng kim loại vàng đều có thông số tương đồng với 03 thành phần chính là vàng, bạc và đồng, trong đó vàng chiếm tỉ lệ từ 60 - 80%, bạc chiếm tỉ lệ từ 15 - 30%, đồng chiếm tỉ lệ 2 - 6%.
Đối với hiện vật bạc, qua phân tích nhận thấy gồm có 03 thành phần chính là bạc, đồng và kẽm, trong đó bạc chiếm tỉ lệ từ 80 - 90%, đồng chiếm tỉ lệ 5 - 10%, còn lại là kẽm.
“Tỉ lệ vàng, bạc của các hiện vật trong sưu tập Đào Danh Đức hoàn toàn tương đồng với những hiện vật cùng chất liệu được chúng tôi khai quật tại di tích tháp Cấm Mít (Đà Nẵng) và một số hiện vật Champa trong sưu tập hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng”, lãnh đạo Bảo tàng khẳng định.
![Về thông tin báu vật Champa là đồ giả, Bảo tàng Lịch sử quốc gia chính thức lên tiếng - ảnh 5](https://static.baovanhoa.vn/zoom/1000/uploaded/nguyenthithutrang/2024_08_29/10_zqve.jpg)
Ngoài ra, những viên đá được khảm và đính trên hiện vật cũng đã được tiến hành giám định và kết quả đều xác định đây là những viên đá tự nhiên, thuộc các loại đá thạch anh màu và saphire.
Từ kết quả giám định hiện trạng, kỹ thuật chế tác, đối sánh tư liệu và phân tích thành phần hợp kim và đá, đều xác định tính chân xác của sưu tập hiện vật này.
Về đề tài trang trí, qua so sánh, các chuyên gia nhận thấy các đề tài trang trí trên sưu tập này đều có sự tương đồng với các phong cách nghệ thuật nổi tiếng của nhiều giai đoạn phát triển trong lịch sử nghệ thuật Champa như phong cách Mỹ Sơn, Đồng Dương, Quá Giáng, Phong Lệ, Chánh Lộ, Tháp Mẫm, Dương Long…
Tuy nhiên, khi xác định niên đại, nhận thấy trang trí trên sưu tập này có sự kế thừa đậm nét các phong cách nghệ thuật trên nên bước đầu, các chuyên gia đặt sưu tập này trong một khung niên đại tương thích với bối cảnh lịch sử (thế kỷ 16-19).
![Về thông tin báu vật Champa là đồ giả, Bảo tàng Lịch sử quốc gia chính thức lên tiếng - ảnh 6](https://static.baovanhoa.vn/zoom/1000/uploaded/nguyenthithutrang/2024_08_29/z577470912452608c00351da585473ae6980c088dc8493_scfw.jpg)
Đây cũng là hiện tượng chúng ta thường thấy trong nền văn hóa Đông Sơn - Đại Việt, hay Óc Eo - Mạc Cửu…
“Do vậy, chúng tôi cho rằng sưu tập cổ vật của Đào Danh Đức nằm trong giai đoạn muộn của văn hoá Champa, thế kỷ 17 - 18, trước khi Champa được sáp nhập vào Đại Nam dưới triều vua Minh Mạng, thời Nguyễn, năm 1832”, ông Nguyễn Văn Đoàn thông tin với Báo Văn Hóa.
Ngày 28.8, Bảo tàng Lịch sử quốc gia phối hợp với Hội Di sản văn hóa Việt Nam và nhà sưu tập Đào Danh Đức tổ chức trưng bày chuyên đề Báu vật Champa - Dấu ấn thời gian.
Trưng bày gồm 2 phần: Tượng và linh vật tôn giáo; Đồ trang sức và vật dụng mang biểu tượng tôn giáo, quyền uy hoàng tộc.