Tạo điều kiện hỗ trợ, thúc đẩy công nghiệp điện ảnh phát triển

VHO- Phát biểu kết luận tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách thảo luận về dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi) vào sáng qua 29.3, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật trên tinh thần chung là bổ sung các chính sách mới, đặc thù cần thiết để tạo điều kiện hỗ trợ, thúc đẩy ngành điện ảnh, công nghiệp điện ảnh phát triển.

Đánh giá cao dự thảo Luật, đại biểu Phạm Trọng Nghĩa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Xã hội của Quốc hội đề nghị, cần có những quy định về việc phát triển điện ảnh, công nghiệp điện ảnh cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Về việc thực hiện phương án hậu kiểm đối với việc phổ biến phim trên không gian mạng, đại biểu Nghĩa cho rằng, việc tiền kiểm hay hậu kiểm cần xuất phát từ bản chất của điện ảnh. Một tác phẩm điện ảnh đã được phát hành ra thì không thể thu lại từ tâm trí người xem, người tiếp nhận. Vì vậy, đại biểu đề nghị đánh giá kỹ hơn tác động và bổ sung thêm cơ chế xử lý sau hậu kiểm để Quốc hội xem xét, quyết định.

Về vấn đề này, báo cáo giải trình, tiếp thu do Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày nêu rõ, phương án “hậu kiểm” đối với phim phổ biến trên không gian mạng là xu hướng chung trên thế giới, đã được Chính phủ cân nhắc, đánh giá tác động, phù hợp với thực tế nước ta. Vì vậy, Ủy ban thống nhất trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2, được đa số đại biểu Quốc hội đồng tình. Do vậy, Thường trực Ủy ban tiếp thu ý kiến của đa số đại biểu Quốc hội, quy định thống nhất thực hiện “hậu kiểm” đối với phim phổ biến trên không gian mạng.

Góp ý cho dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Dương) đồng tình với dự thảo Luật về chính sách ưu đãi đối với tổ chức nước ngoài sử dụng dịch vụ sản xuất phim Việt Nam. “Trong báo cáo của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục cũng đã nêu rõ, việc ưu đãi nhằm thu hút các tổ chức nước ngoài đến Việt Nam quay phim sẽ góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, thúc đẩy phát triển điện ảnh, du lịch và dịch vụ liên quan... Vì thế, tôi đồng tình với việc bổ sung quy định này vào Luật”, đại biểu Nga nói.

Đồng tình với ý kiến của đại biểu Nga, đại biểu Trần Văn Lâm (Bắc Giang) cho rằng, quy định này thể hiện mong muốn thu hút các nhà làm phim nước ngoài đến Việt Nam để quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Đây là mong muốn chính đáng, phù hợp. Tuy nhiên, không nên đưa ra các quy định quá chặt chẽ, sẽ khó thu hút các nhà làm phim nước ngoài.

 Hội nghị đã ghi nhận nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm đóng góp cho dự án Luật Điện ảnh

Đề nghị giữ quy định về Quỹ hỗ trợ phát triển Điện ảnh

Về Quỹ hỗ trợ phát triển Điện ảnh, theo đại biểu Trần Văn Lâm (Bắc Giang), là thể hiện mong muốn văn hóa nói chung và điện ảnh nói riêng có được nguồn lực dồi dào để phát triển, tương xứng với các lĩnh vực kinh tế khác. “Dù trong giai đoạn này, Quỹ hỗ trợ phát triển Điện ảnh chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển độc lập nhưng nếu bỏ quy định này ra khỏi Luật thì chúng ta sẽ mất cơ hội tăng cường nguồn lực cho lĩnh vực văn hóa… Vì thế, tôi cho rằng nên giữ nguyên quy định về Quỹ hỗ trợ phát triển Điện ảnh trong dự thảo Luật để điện ảnh có tiềm năng tiếp cận được nhiều nguồn lực hơn nữa”, đại biểu Lâm đề nghị.

Liên quan đến chính sách của Nhà nước về phát triển điện ảnh, công nghiệp điện ảnh (Điều 5), nhiều ý kiến cho rằng, quy định chính sách đầu tư, hỗ trợ và ưu đãi của Nhà nước đối với hoạt động điện ảnh cần có chính sách đột phá hơn. Đại biểu Trần Thị Hoa Ry (Bạc Liêu) cho rằng, chưa thấy sự gắn kết và mối tương quan giữa điện ảnh và phát triển kinh tế, nếu trong dự thảo chưa làm rõ vấn đề này mà chỉ quy định chung chung thì rất khó để đi vào thực tiễn.

Đại biểu Nguyễn Thị Phú Hà (Hòa Bình) đánh giá các quy định về chính sách nhà nước đối với điện ảnh chủ yếu tập trung vào việc quản lý hành chính và các điều kiện phải thực hiện. Vì thế, cần bổ sung theo hướng khuyến khích thu hút các thành phần kinh tế tham gia vào hoạt động này. Đánh giá rằng đây là một dự án Luật phức tạp, chuyên môn sâu, tác động sâu rộng tới việc phát triển bản sắc văn hóa, con người Việt Nam trong dòng chảy số hóa, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Thừa Thiên Huế) cho rằng, cần phải luận giải mối quan hệ giữa điện ảnh - ngành nghệ thuật, với sự phát triển của công nghiệp điện ảnh - ngành kinh tế, mới có thể đưa ra được những chính sách phù hợp để thúc đẩy sự phát triển của Điện ảnh.

Báo cáo giải trình, tiếp thu, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng cho biết, trên tinh thần cầu thị, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu, nghiên cứu các ý kiến đóng góp để chỉnh lý hoàn thiện dự thảo Luật.

“Như tinh thần chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, đây là bộ luật phải đảm bảo 2 mục tiêu: Vừa tạo điều kiện phát triển văn hóa nghệ thuật, đồng thời mở ra hướng phát triển của ngành công nghiệp văn hóa. Vì vậy, cơ quan soạn thảo phải cân đối mục tiêu chính này”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng nói và cho biết, trong quá trình soạn thảo Luật, cơ quan soạn thảo đã nghiên cứu 20 Luật của các quốc gia phát triển để xem xét xu thế chung, những vấn đề nào các quốc gia gặp phải để khi ra sân chơi lớn chúng ta không lạc hậu. “Chúng tôi đã nghiên cứu thực tiễn việc thực hiện Luật Điện ảnh trong thời gian qua, phát hiện những bất cập, hạn chế để đề xuất chính sách trình Quốc hội khi xem xét. Dù đã cố gắng hết sức, nhưng đây là bộ luật khó, chuyên sâu, phức tạp, nên chưa thể một lúc đáp ứng tất cả ý kiến của các đại biểu. Tinh thần là chúng tôi sẽ cố gắng tiếp thu tối đa và mong có sự chia sẻ, xem xét tùy theo cấp độ tiếp cận của đại biểu”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng bày tỏ.

Bộ trưởng cũng cho biết, góp ý với dự thảo Luật, các đại biểu tâp trung 5 nhóm vấn đề: “Thứ nhất, cần làm gì để có một chính sách phát triển điện ảnh tốt hơn. Chúng tôi nghiên cứu xu thế chung và xác định chính sách tài khóa là quan trọng nhất. Trong chính sách tài khóa, các quốc gia ưu tiên phát triển điện ảnh bằng công cụ thuế, trong đó có việc giảm thuế, miễn thuế, hỗ trợ thuế từ 18-25% như ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ. Chúng tôi hy vọng có được sự ưu đãi đó và mong khi Quốc hội thông qua thì phải xem xét, điều chỉnh một số bộ luật để tạo sự tương thích. Khi chúng tôi tiếp xúc, trao đổi với một số nhà làm phim quốc tế, họ mong muốn có được chính sách này”.

Vấn đề thứ hai là việc đầu tư cho trường quay quốc gia để tạo điều kiện cho Điện ảnh Việt Nam phát triển thì trong việc này đầu tư công của Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt. Vấn đề thứ ba, việc cung cấp dịch vụ sản xuất phim cho tổ chức, cá nhân nước ngoài, ý kiến của nhiều đại biểu cho rằng các đối tác nước ngoài chỉ nên gửi kịch bản tóm tắt. Tuy nhiên, Ban soạn thảo mong muốn được cung cấp kịch bản phim toàn diện, hoàn chỉnh để có thể kiểm soát được các vấn đề về an ninh, chính trị, quốc phòng, chủ quyền lãnh thổ. Thực tế cho thấy một số bộ phim, cảnh quay ở Việt Nam không có vấn đề gì nhưng sau khi phim công chiếu thì lại có chi tiết, hình ảnh vi phạm an ninh, chính trị…

Vấn đề thứ tư là về Quỹ hỗ trợ phát triển Điện ảnh, nhiều đại biểu cho rằng, không nên để quy định về Quỹ nhưng chúng ta có thể nhìn thấy các khoản thu cho Quỹ như nhượng quyền thương hiệu phim, sản phẩm đi theo khi phim ra đời, lợi nhuận gia tăng trong công nghiệp điện ảnh… Các quốc gia phát triển đều có Quỹ và việc quản lý tốt sẽ giúp cho Quỹ hiệu quả hơn. Về phương án hậu kiểm đối với phim trên không gian mạng, được đa số các ý kiến đồng tình, Bộ trưởng cho biết, trong quá trình thực hiện, Bộ sẽ phối hợp với Bộ Công an, Bộ TT&TT để việc kiểm duyệt phim được tốt hơn…

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục phối hợp chặt chẽ với Bộ VHTTDL, các cơ quan có liên quan nghiên cứu kỹ lưỡng các ý kiến đóng góp để tiếp thu đầy đủ, giải trình thấu đáo, thuyết phục và hoàn thiện dự thảo Luật trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV. 

Chúng tôi đã nghiên cứu thực tiễn việc thực hiện Luật Điện ảnh trong thời gian qua, phát hiện những bất cập, hạn chế để đề xuất chính sách trình Quốc hội khi xem xét. Dù đã cố gắng hết sức, nhưng đây là bộ luật khó, chuyên sâu, phức tạp, nên chưa thể một lúc đáp ứng tất cả ý kiến của các đại biểu. Tinh thần là chúng tôi sẽ cố gắng tiếp thu tối đa và mong có sự chia sẻ, xem xét tùy theo cấp độ tiếp cận của đại biểu… (Bộ trưởng NGUYỄN VĂN HÙNG)

THU SÂM; ảnh: TRẦN HUẤN