Để không ai bị bỏ lại ngoài sân

VHO - Có những khoảnh khắc tại Chuỗi Giải Para Natuh Pickleball Bắc Ninh 2026 khiến nhiều người lặng đi. Đó là khi một vận động viên khuyết tật chống nạng bước vào sân trong tiếng vỗ tay cổ vũ của khán giả.

Là khi những đôi tay siết chặt nhau sau một pha bóng, giữa một người bình thường và một người mang khiếm khuyết cơ thể. Hay đơn giản chỉ là nụ cười rất sáng của những con người vốn quen với ánh nhìn thương cảm, nay được đứng ở vị trí trung tâm của sự chú ý, được thi đấu, được ghi nhận và được đối xử bình đẳng như bất kỳ ai khác.

 Trong một xã hội mà người khuyết tật nhiều khi vẫn phải loay hoay tìm kiếm cơ hội hòa nhập, thể thao đã mở ra một cánh cửa khác. Nhưng từ một giải đấu giàu tính nhân văn như Para Natuh Pickleball Bắc Ninh 2026, cũng đặt ra câu hỏi lớn hơn là hành trình đi tìm sự công bằng cho thể thao người khuyết tật ở Việt Nam còn bao xa?

Những cái bắt tay vượt qua mặc cảm

Đây là giải đấu pickleball được tổ chức theo mô hình ghép cặp giữa người khuyết tật và người không khuyết tật. Không còn ranh giới giữa “người hỗ trợ” và “người được hỗ trợ”, trên sân đấu, họ trở thành đồng đội của nhau.

Đó không chỉ là một cách tổ chức mới lạ, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về sự bình đẳng và hòa nhập. 32 cặp vận động viên cùng bước vào sân với tinh thần sẻ chia, đồng hành, nơi thành tích không còn là đích đến duy nhất, mà giá trị lớn hơn nằm ở việc con người được kết nối với nhau bằng sự thấu hiểu.

Trong tiếng reo hò tại Nhà thi đấu thể thao 1, phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh, người ta dễ dàng cảm nhận được một bầu không khí khác biệt. Không có khoảng cách của sự thương hại. Không có ánh nhìn dè dặt dành cho những cơ thể khiếm khuyết. Chỉ có những pha bóng, những cái đập tay ăn ý và niềm vui rất thật.

Diễn giả, vận động viên Nguyễn Sơn Lâm hồ hởi chia sẻ rằng đây là một giải đấu rất nhân văn, bởi “các bạn yếu thế lại là những người trung tâm của sự chú ý và được thể hiện bản thân mình một cách bình đẳng với những người bạn khác”. Với anh, điều đặc biệt của pickleball nằm ở việc người khuyết tật và người lành lặn có thể cùng thi đấu trong một hệ thống luật chơi chung. Điều đó khiến những người yếu thế cảm thấy mình thực sự được hòa nhập, được khẳng định giá trị bản thân.

Có lẽ, với nhiều vận động viên khuyết tật, điều họ cần không phải là sự ưu ái, mà là cơ hội được bước ra ngoài những mặc cảm vô hình. Bởi phía sau những tấm huy chương hay những cuộc thi, người khuyết tật vẫn đang đối diện với rất nhiều rào cản trong cuộc sống thường ngày đó là khó khăn về việc làm, sinh kế, giao tiếp xã hội và cả sự tự ti đã đeo bám quá lâu.

Thể thao, trong trường hợp ấy, trở thành một liệu pháp tinh thần đặc biệt. Nó giúp họ tìm lại cảm giác mình có ích, có khả năng cống hiến và được công nhận. Không phải ngẫu nhiên mà Ban tổ chức Para Natuh Pickleball Bắc Ninh 2026 không chỉ dừng ở một giải đấu.

Họ xây dựng cả một hệ sinh thái hoạt động xoay quanh tinh thần hòa nhập, từ cuộc thi “Ẩm thực hòa nhập”, các cuộc thi báo chí, nhiếp ảnh, cho tới chương trình “Sinh kế Para Natuh”, “Thấu hiểu - Hòa nhập” hay đào tạo pickleball dành cho người khuyết tật. Ở đó, thể thao được đặt ở trung tâm, nhưng mục tiêu cuối cùng không chỉ là thi đấu. Đó là hành trình giúp người khuyết tật bước ra cộng đồng bằng sự tự tin và lòng tự trọng.

Khoảng cách ngoài ánh đèn sân đấu

Nhưng cũng chính từ những hình ảnh đẹp ở Para Natuh, người ta càng nhìn rõ hơn khoảng cách mà thể thao người khuyết tật đang phải đối diện.

Trong nhiều năm qua, được sự quan tâm của các cấp, ngành, thể thao người khuyết tật Việt Nam vẫn tồn tại bằng sự bền bỉ của các vận động viên, huấn luyện viên và những người làm công tác phong trào. Họ mang về những tấm huy chương ở đấu trường khu vực, châu lục, thậm chí Paralympic, nhưng nguồn lực từ xã hội dành cho họ vẫn chưa tương xứng.

Không khó để nhận ra sự chênh lệch giữa thể thao thành tích cao dành cho người bình thường và thể thao người khuyết tật. Từ điều kiện tập luyện, chế độ dinh dưỡng, tiền thưởng, cơ hội tài trợ cho đến mức độ phủ sóng truyền thông, tất cả đều tồn tại khoảng cách.

Có những vận động viên khuyết tật từng giành huy chương quốc tế, nhưng cuộc sống sau ánh hào quang vẫn đầy chật vật. Có người phải vừa tập luyện vừa mưu sinh bằng những công việc giản đơn để duy trì cuộc sống. Có đội tuyển tập trong điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn. Và cũng có không ít giải đấu diễn ra lặng lẽ, gần như không nhận được sự chú ý của công chúng.

Trong bối cảnh ấy, những mô hình như Para Natuh càng trở nên đáng quý, bởi ít nhất, nó cho thấy một cách tiếp cận mới đó là không xem người khuyết tật là “đối tượng cần hỗ trợ”, mà là những chủ thể có giá trị, có khả năng truyền cảm hứng và đóng góp cho xã hội.

Chia sẻ tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư Natuh, Trưởng ban Tổ chức cho biết giải đấu hướng tới việc mở rộng “vòng tròn giá trị”, nơi mỗi con người, dù ở hoàn cảnh nào, cũng đều có giá trị riêng cần được phát hiện và nuôi dưỡng. Đó là tư duy đáng suy ngẫm. Bởi lâu nay, xã hội thường nói nhiều về lòng nhân ái dành cho người khuyết tật, nhưng đôi khi lại quên mất điều quan trọng nhất đó là họ cần cơ hội, chứ không chỉ cần sự cảm thông. Một cơ hội để được chơi thể thao như bao người khác. Một cơ hội để được xuất hiện trên truyền thông bằng câu chuyện nghị lực thay vì ánh nhìn thương hại. Một cơ hội để doanh nghiệp mạnh dạn đồng hành và đầu tư. Và một cơ hội để khán giả bước vào sân, cổ vũ cho họ bằng sự trân trọng thật sự.

Từ một giải pickleball ở Bắc Ninh, thông điệp ấy đã được lan tỏa theo cách rất tự nhiên. Khi một vận động viên khuyết tật và một người bình thường cùng đứng chung một phần sân, khoảng cách giữa họ dường như cũng biến mất.

Và có lẽ, ý nghĩa lớn nhất của thể thao hòa nhập không nằm ở chuyện ai thắng ai thua, mà nằm ở việc xã hội sẽ nhìn người khuyết tật bằng ánh mắt bình đẳng hơn, công bằng hơn và nhân văn hơn. Bởi suy cho cùng, công bằng không phải là tạo ra một sân đấu riêng biệt. Công bằng là khi mọi người đều có cơ hội bước vào sân đấu ấy, bằng sự tự tin và lòng kiêu hãnh của chính mình.