Qatar hướng tới trung tâm nghệ thuật mới của Trung Đông

VHO - Trung Đông đang thu hút sự quan tâm của giới nghệ thuật toàn cầu trước tham vọng thúc đẩy phát triển văn hóa sôi động, nổi bật là sự kiện Art Basel Qatar lần đầu diễn ra tại Doha (Qatar) vào tháng 2 năm nay.

Đa dạng hóa nền kinh tế

Theo trang SCMP, Qatar - một quốc gia vùng Vịnh giàu khí đốt - từ lâu đã thể hiện tầm ảnh hưởng đáng kể trên thế giới.

Quốc gia Hồi giáo này đóng vai trò ngoại giao quan trọng trên trường quốc tế, là trung gian hoà giải trong nhiều xung đột và tiến trình đàm phán hòa bình.

Kênh truyền hình Al Jazeera của Qatar đã tạo ảnh hưởng lớn trên phạm vi quốc tế thông qua hoạt động đưa tin, trong khi việc đăng cai các sự kiện thể thao tầm cỡ chẳng hạn như FIFA World Cup 2022 cũng giúp quốc gia này khẳng định vị thế toàn cầu.

Giờ đây, thủ đô Doha đang thúc đẩy tham vọng mới vào lộ trình chiến lược, trở thành trung tâm nghệ thuật hàng đầu của Trung Đông.

Trong tháng 2.2026, hội chợ nghệ thuật hàng đầu Art Basel lần đầu tiên được tổ chức tại Doha đã đưa thủ đô của Qatar trở thành thành phố đầu tiên ở Trung Đông đăng cai sự kiện nghệ thuật quốc tế danh giá này.

Hội chợ quy tụ hơn 85 phòng trưng bày nghệ thuật, và thu hút khoảng 17.000 lượt khách tham quan.

Trong thập niên qua, các quốc gia vùng Vịnh đã xây dựng nhiều bảo tàng quy mô lớn và khởi xướng những dự án hợp tác văn hóa mới như một công cụ quyền lực mềm, đồng thời nhằm đa dạng hóa nền kinh tế vốn phụ thuộc vào dầu mỏ và khí đốt.

Tại Doha, hệ thống Bảo tàng Qatar bao gồm Bảo tàng Quốc gia Qatar do Kiến trúc sư Jean Nouvel thiết kế và Bảo tàng Nghệ thuật Hồi giáo do Kiến trúc sư I. M. Pei thiết kế.

Các công trình này phát triển cùng với những biểu tượng văn hóa khác trong khu vực như Bảo tàng Louvre Abu Dhabi và Bảo tàng Guggenheim Abu Dhabi dự kiến mở cửa vào cuối năm nay.

Bên cạnh Hội chợ nghệ thuật Art Basel tại Qatar, Triển lãm nghệ thuật đương đại Diriyah tại Saudi Arabia mới đây cũng đã tạo điều kiện thu hút nhiều “ông lớn” của thị trường nghệ thuật đến đặt cược vào khu vực.

Dấu mốc đầu tư cho văn hoá

Theo SCMP, Chủ tịch hệ thống bảo tàng Qatar Sheikha Al Mayassa bint Hamad bin Khalifa Al Thani cho biết việc Art Basel đến gần với Qatar là dấu mốc kết tinh của hàng thập kỷ đầu tư cho văn hóa.

Quốc vương Qatar Tamim bin Hamad Al Thani bày tỏ mong muốn đưa hội chợ nghệ thuật Art Basel đến Doha nhằm hỗ trợ các tài năng nghệ thuật và giúp họ kết nối sâu hơn với ngành công nghiệp sáng tạo.

Theo Quốc vươngTamim bin Hamad Al Thani, một hội chợ nghệ thuật tầm cỡ quốc tế chính là mảnh ghép còn thiếu trong bức tranh lớn hơn. 

“Điều này giúp hoàn thiện một hệ sinh thái mà trong suốt 50 năm qua chúng tôi đã tập trung xây dựng, đặc biệt là cơ sở hạ tầng văn hóa. Vì vậy, khi hội chợ nghệ thuật Art Basel tìm kiếm một đối tác chiến lược ở Trung Đông, Qatar là lựa chọn tự nhiên”, Chủ tịch Sheikha Al Mayassa bint Hamad bin Khalifa Al Thani nói thêm.

Trong nhiều năm, hoàng gia Qatar được xem là một trong những nhà sưu tập nghệ thuật quyền lực nhất thế giới. Năm 2011, họ được cho là đã mua bức tranh The Card Players (1895) của họa sĩ Paul Cézanne với mức giá kỷ lục vào thời điểm đó, khoảng 250 triệu đô la Mỹ.

“Thị trường nghệ thuật đã liên tục phát triển. Chúng tôi đã xây dựng mối quan hệ với khu vực này hơn 15 năm”, Mathieu Paris - Giám đốc bán hàng toàn cầu của phòng trưng bày quốc tế White Cube  cho biết. 

Theo ông Mathieu Paris, rõ ràng không phải là bí mật khi hoàng gia Qatar đã tham gia rất sâu vào việc phát triển hệ sinh thái này. Điều thực sự ấn tượng là quy mô của các tổ chức mới, bảo tàng và các sáng kiến giáo dục đã xuất hiện trong khoảng thời gian đó.

Dưới sự chỉ đạo nghệ thuật của nghệ sĩ Ai Cập Wael Shawky, hội chợ nghệ thuật Art Basel tại Qatar đã nhận được phản hồi tích cực từ cả các phòng trưng bày tham gia lẫn các nhà sưu tầm.

“Tôi thích ý tưởng của hội chợ nghệ thuật này. Các gian trưng bày về cơ bản có cùng kích thước. Điều đó tạo cảm giác rất bình đẳng và đồng thời cũng rất tập trung,” Fabio Rossi, Giám đốc phòng trưng bày có trụ sở tại Hong Kong (Trung Quốc) Rossi & Rossi, cho biết. 

Tại hội chợ, những phòng trưng bày giới thiệu các tác phẩm gắn với chủ đề khu vực nhận được phản hồi đặc biệt tích cực.

Phòng trưng bày Tabari Artspace có trụ sở tại Dubai đã trưng bày hàng loạt tác phẩm của nghệ sĩ Palestine Hazem Harb, người thường khai thác kho tư liệu lịch sử Palestine trong sáng tác. Các tác phẩm có giá từ 16.000 đến 80.000 USD và hầu như tất cả đều đã được bán, ngoại trừ một tác phẩm.

Trong thời gian diễn ra Art Basel Qatar, quốc gia này đã tận dụng sự chú ý toàn cầu để kể câu chuyện của riêng mình thông qua hàng loạt triển lãm lớn được tổ chức khắp thành phố.