Phong tục “trốn đèn lồng” trong hôn lễ truyền thống Trung Quốc

VHO - Tại một số vùng miền Bắc Trung Quốc, phụ nữ mới cưới được yêu cầu rời khỏi nhà chồng và tránh nhìn thấy đèn lồng trong Lễ hội Đèn lồng đầu năm, theo một phong tục dân gian lâu đời mang nhiều ý nghĩa văn hóa.

Phong tục "trốn đèn lồng"

Theo SCMP, tại Trung Quốc, đèn lồng từ lâu được xem là biểu tượng của ánh sáng, hy vọng và sự đoàn viên, đặc biệt trong Lễ hội Đèn lồng diễn ra vào ngày Rằm tháng Giêng âm lịch. Tuy nhiên, ở một số vùng miền phía Bắc, đèn lồng lại trở thành điều kiêng kỵ đối với phụ nữ mới kết hôn.

Theo một phong tục dân gian có tên gọi “duodeng” (tạm dịch: trốn tránh đèn lồng), cô dâu mới cưới được yêu cầu rời khỏi nhà chồng và tránh nhìn thấy đèn lồng của gia đình nhà trai trong lễ hội đèn lồng đầu tiên sau hôn lễ.

Trong thời gian này, họ có thể trở về nhà cha mẹ đẻ hoặc ở nhờ nhà hàng xóm, thậm chí nhà họ hàng bên ngoại.

Phong tục này chủ yếu tồn tại ở tỉnh Thiểm Tây, khu vực Đông Bắc Trung Quốc và một số vùng miền Bắc khác. Ở vài địa phương, nghi thức còn được yêu cầu tuân thủ liên tiếp trong ba năm sau khi kết hôn.

Nhiều cách lý giải về nguồn gốc

Nguồn gốc của tục “trốn đèn lồng” được giải thích theo nhiều cách khác nhau. Một giả thuyết cho rằng phong tục này bắt nguồn từ tập quán hôn nhân của người Mãn Châu thời kỳ đầu, theo đó cô dâu sau khi kết hôn vẫn sống cùng gia đình ruột thịt trong năm đầu tiên.

Theo thời gian, tập quán này dần được gắn với Lễ hội Đèn lồng và phát triển thành nghi thức kiêng kỵ mang tính biểu tượng.

Một cách lý giải khác cho rằng, trong văn hóa vùng đồng bằng Trung Bộ Trung Quốc, đèn lồng tượng trưng cho tổ tiên và huyết thống gia đình. Việc cô dâu mới tránh xa đèn lồng được xem là hành động “nhường chỗ” cho thế hệ tiếp theo, thể hiện sự tôn trọng trật tự dòng dõi.

Trong quan niệm dân gian, nếu cô dâu mới cưới ở lại nhà chồng trong suốt Lễ hội Đèn lồng, điều này có thể mang đến điềm xấu cho sức khỏe và vận may của gia đình nhà chồng.

Ở một số vùng, cô dâu mới cũng không được khuyến khích trở về nhà cha mẹ ruột trong dịp này. Theo quan niệm địa phương, việc nhìn thấy đèn lồng tại nhà cha mẹ có thể mang lại nghèo khó hoặc bất hạnh cho gia đình ruột thịt. Thay vào đó, nơi “trốn” phổ biến nhất thường là nhà người chú bên ngoại.

Trong thời gian kiêng cữ, cô dâu được yêu cầu mặc trang phục giản dị, tránh nhắc đến hôn nhân và hạn chế tham gia các sinh hoạt lễ hội.

Ở vùng Đông Bắc Trung Quốc, họ hàng bên mẹ thường đón cô dâu về trước khi trời tối, việc nhìn thấy đèn lồng, dù ở nhà chồng hay nhà cha mẹ đẻ, đều bị coi là điều cấm kỵ.

Phong tục trong đời sống hiện đại

Ngày nay, cùng với quá trình hiện đại hóa, một số gia đình đã điều chỉnh linh hoạt phong tục này. Thay vì ở nhờ nhà người thân, nhiều cặp vợ chồng lựa chọn đi du lịch ngắn ngày trong dịp Lễ hội Đèn lồng.

Ở vài địa phương, gia đình nhà chồng còn tặng cô dâu một chiếc đèn lồng nhỏ hình hoa, được gọi là đèn dẫn đường, trong thời gian kiêng cữ.

Hành động mang tính biểu tượng này thể hiện mong muốn sinh sôi con cháu và duy trì dòng dõi gia đình, đồng thời cho thấy cách các phong tục truyền thống đang được thích nghi với đời sống đương đại.