Khai quật chiếc tủ 2.000 năm tuổi, hé lộ bí mật đời sống phụ nữ Pompeii

VHO - Một chiếc tủ có niên đại khoảng 2.000 năm vừa được khai quật tại Pompeii, hé lộ những vật dụng quen thuộc trong đời sống của phụ nữ La Mã cổ đại.

Chiếc tủ đựng đồ dùng cá nhân của một phụ nữ ở thành phố cổ đại Pompeii vừa được các nhà khảo cổ học phục dựng. Những nghiên cứu mới đây đã giúp tái hiện nội thất của chiếc tủ được tìm thấy trong ngôi nhà IX 11, 7, còn gọi là nhà của Cornelius Maximus, nằm ở khu vực trung tâm thành phố từng bị núi lửa Vesuvius chôn vùi.

Qua những hiện vật được tìm thấy, các nhà nghiên cứu có thể hình dung phần nào cuộc sống của một phụ nữ Pompeii trước khi thành phố bị hủy diệt vào năm 79 sau Công nguyên.

Trong số đó có các dụng cụ trang điểm như nhíp, thìa trộn màu; lọ thủy tinh đựng dầu thơm; lư hương dùng để tạo hương thơm trong nhà và một chiếc đèn bằng đồng.

Ngoài ra, các nhà khảo cổ còn tìm thấy những quả cân bằng chì, có thể được sử dụng trong hoạt động buôn bán. Những hiện vật này được cất giữ trong một chiếc hộp gỗ nhỏ, hiện chỉ còn lại những dấu tích mờ nhạt.

Những vật dụng gắn với đời sống và ký ức

Trong chiếc tủ còn có nhiều bình, chậu làm bằng đồng, thủy tinh và gốm sứ. Đây là những vật dụng sinh hoạt thường ngày, nhưng có thể cũng mang ý nghĩa kỷ niệm đối với chủ nhân, chẳng hạn chiếc bình nhỏ thanh lịch được trang trí bằng họa tiết vảy thông.

Đáng chú ý là một chiếc vòng cổ gồm ít nhất 24 món đồ thu nhỏ, được làm từ gốm tráng men, xương, thủy tinh dẻo và pha lê. Các món đồ đều được đục lỗ để xâu thành vòng, mô phỏng hình ảnh các vị thần (có thể nhận diện được thần Bes và Mercury), bàn chân, bàn tay, quả thông và chùm nho.

Theo các chuyên gia, những chiếc vòng cổ như vậy đôi khi được xem là vật phẩm mang tính "ma thuật", được sử dụng trong các nghi lễ và bùa chú. Trên thực tế, chúng thuộc loại đồ vật được gọi là crepundia, có nghĩa đen là "lục lạc".

Đây là những chiếc vòng cổ gắn bùa hộ mệnh, thường được tặng cho trẻ em với mục đích bảo vệ, đồng thời giúp người lớn nhận biết vị trí của trẻ thông qua âm thanh phát ra khi chúng di chuyển.

Người trưởng thành cũng thường lưu giữ những món đồ này, thường đặt trong các hộp nhỏ hoặc, như trường hợp được phát hiện tại Pompeii, trong những chiếc túi vải bên trong tủ. Chúng dường như là những kỷ vật gợi nhớ về tuổi thơ, quãng đời mà nhiều người không còn lưu giữ được nhiều dấu tích.

Xã hội La Mã có mức độ di chuyển địa lý cao ở mọi tầng lớp, từ nô lệ đến những thương gia giàu có. Vì vậy, không ít người phải sống xa gia đình, cha mẹ và những nơi gắn bó với tuổi thơ.

Kho tiền xu nhỏ được cất giấu trong tủ

Một phát hiện đáng chú ý khác bên trong chiếc tủ là một kho tiền xu nhỏ gồm 38 đồng, tất cả đều bằng đồng. Số tiền này được cất trong một chiếc cistella, tức vật chứa nhỏ làm từ vật liệu thực vật theo kỹ thuật đan lát. Những dấu tích còn lại của vật chứa đã được phân tích sau khi được phát hiện trong quá trình khai quật.

Sự hiện diện của những đồng tiền cho thấy chủ nhân, hoặc những người từng sở hữu chiếc tủ trước đó đã không có cơ hội quay lại lấy những tài sản có giá trị, dù xét về mặt kinh tế hay tình cảm.

Nếu có mặt tại thành phố khi thảm họa xảy ra, hẳn họ đã tìm cách chạy trốn. Nếu may mắn sống sót, họ cũng không quay trở lại đào bới dưới sàn nhà để tìm kiếm đồ đạc, khác với một số người khác mà dấu vết tìm kiếm đã được phát hiện trong các cuộc khai quật gần đây.

Tuy nhiên, cũng có khả năng họ không thoát khỏi thảm họa và nằm trong số những người thiệt mạng mà không để lại người thừa kế, như nhà sử học Tacitus từng đề cập. Tài sản của những người này lẽ ra có thể được sử dụng để tái thiết Pompeii, nhưng kế hoạch đó cuối cùng đã không bao giờ được thực hiện.

Đó là những câu hỏi mà có lẽ sẽ mãi mãi không có lời giải đáp.

Những gì được biết về gia tộc Cornelius Maximus

Cuộc khai quật cũng giúp làm sáng tỏ một số khía cạnh về ngôi nhà nơi phát hiện chiếc tủ. Mặt tiền công trình, được cho là thuộc về một người tên Cornelius Maximus dựa trên những dòng chữ khắc hiện không còn nhìn thấy, đã được khai quật từ năm 1912.

Tuy nhiên, phải đến ngày nay, một phần các căn phòng phía sau mới được nghiên cứu, trong khuôn khổ dự án lớn nhằm phục hồi và cải thiện khả năng tiếp cận khu vực Insula dei Casti Amanti liền kề.

Dù hiểu biết về ngôi nhà vẫn còn hạn chế, các nhà nghiên cứu đã phát hiện một số chi tiết đáng chú ý. Trước hết, những bức tranh tường tinh xảo theo phong cách thứ tư trong căn phòng đặt chiếc tủ, được cho là thuộc về xưởng vẽ trên đường Via di Castricio, cho thấy chủ nhân ngôi nhà có mức sống nhất định. Điều này cũng phù hợp với vị trí trung tâm của công trình, hướng ra một trong những tuyến đường chính của thành phố cổ.

Mặt khác, vào thời điểm núi lửa phun trào, nhiều hạng mục xây dựng trong ngôi nhà vẫn đang được tiến hành, chắc chắn đã ảnh hưởng đáng kể đến điều kiện sinh hoạt của những người sống tại đây.

Một phát hiện khác là ít nhất hai bộ xương chuột bên trong một chiếc bình gốm đặt trên tầng lửng. Theo kết quả phân tích tại phòng thí nghiệm của Công viên Khảo cổ Pompeii, những mẫu vật này có thể thuộc loài Apodemus sylvaticus, còn gọi là chuột rừng.

Loài chuột này thường sống trong môi trường tự nhiên và các khu vườn, nhưng cũng có thể xâm nhập vào gác mái và khu vực chứa đồ trong nhà để tìm kiếm thức ăn.

Hai cá thể chuột được tìm thấy tại Pompeii chưa phát triển hoàn toàn, thể hiện qua tình trạng bộ xương gồm 117 mảnh nhỏ. Phát hiện này bổ sung thêm bằng chứng về sự hiện diện của loài gặm nhấm tại các địa điểm khác dưới chân núi lửa Vesuvius, như khu nhà ở thuộc biệt thự ngoại ô tại Civita Giuliana và hệ thống cống rãnh ở Herculaneum.

Qua đó, phát hiện cũng góp phần tái hiện một khía cạnh khác của đời sống đô thị thời La Mã, nơi con người phải chung sống và đối phó với cả những vị khách không mời mà đến.