Hồi chuông cảnh báo khi Trái Đất vượt ngưỡng nóng

VHO - Một báo cáo khí hậu mới đây của Liên Hợp Quốc đã đưa ra cảnh báo Trái Đất có nguy cơ vượt ngưỡng nóng lên 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp trong vài năm tới. Diễn biến này đang làm dấy lên lo ngại về khả năng thực hiện mục tiêu khí hậu trọng tâm của Hiệp định Paris, trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu tiếp tục gia tăng.

Báo cáo về khí hậu của Liên Hợp Quốc gần đây đã công bố chắc chắn về khả năng Trái Đất sẽ vượt qua mục tiêu giới hạn 1,5°C của Hiệp định Khí hậu Paris trong vài năm tới.

Mặc dù các báo cáo trước đây cũng từng nhiều lần dự báo về khả năng này nhưng lần này đánh dấu lần đầu tiên báo cáo chính thức tuyên bố rằng khả năng Trái Đất vượt ngưỡng mục tiêu giới hạn 1,5 độ C là “sắp diễn ra và không thể tránh khỏi”.

Báo cáo cũng nêu rõ việc vượt ngưỡng mục tiêu này sẽ làm gia tăng nguy cơ xảy ra những biến đổi khí hậu không thể đảo ngược, bao gồm sự tan chảy của những tảng băng lớn, lượng carbon trong tầng đất đóng băng vĩnh cửu, sự lưu thông của đại dương và các hệ sinh thái san hô, cùng với những tác động tàn khốc của khí hậu đối với con người.

Báo cáo đã đề cập đến kịch bản có 50% khả năng đưa mức tăng nhiệt độ toàn cầu trở lại ngưỡng 1,5 độ C vào năm 2100. Theo kịch bản này, nhiệt độ cần đạt đỉnh khoảng 1,8 độ C vào năm 2050, sau đó phải loại bỏ lượng lớn CO2 khỏi khí quyển để đưa nhiệt độ xuống mức mục tiêu.

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres nhấn mạnh các cam kết cắt giảm khí thải gây nóng lên toàn cầu hiện còn cách xa mục tiêu của Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, khiến nhiệt độ Trái Đất có thể tăng 2,6 độ C vào cuối thế kỷ này.

Báo cáo đưa ra trước thềm Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP31), dự kiến sẽ diễn ra tại thành phố Antalya của Thổ Nhĩ Kỳ từ ngày 9-20.11.

Trước đó, Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) cũng nhiều lần cảnh báo khả năng đạt mục tiêu 1,5 độ C ngày càng mong manh khi lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính tiếp tục tăng và nhiệt độ toàn cầu không ngừng lập kỷ lục.

Giới khoa học cảnh báo cường độ và tần suất của các hiện tượng thời tiết cực đoan sẽ ngày càng tăng do tác động của phát thải hóa thạch. Đặc biệt, hiện tượng El Nino đang mạnh lên nhanh chóng ở Thái Bình Dương. Các mô hình dự báo gần đây cho thấy El Nino có khả năng mạnh hơn nhiều so với những tính toán trước đây.

El Nino chuyển biến phức tạp có thể khiến thời tiết cực đoan như lũ lụt, hạn hán, sóng nhiệt nghiêm trọng hơn. Năm 2026, hiện tượng El Nino đang tiến tới ngưỡng mạnh nhất trong 80 năm qua, với nhiều khả năng đạt cực đỉnh vào cuối năm.

Các nhà khoa học cảnh báo biến đổi khí hậu do con người gây ra đang làm gia tăng mức độ cực đoan của các đợt nắng nóng khi hiện tượng El Nino tiếp tục mạnh lên.

Trong năm nay, nhiều quốc gia trên thế giới đã chứng kiến sự khắc nghiệt của biến đổi khí hậu. Khắp các khu vực từ châu Á, châu Âu đến châu Mỹ, nhiều quốc gia đã oằn mình chống chọi các đợt nắng nóng kỷ lục hoặc mưa bão kéo dài trên diện rộng.

Biến đổi khí hậu đã gây thiệt hại ngày càng lớn đối với kinh tế các nước châu Âu, từ nông nghiệp, năng lượng đến tài chính công. Hàng loạt vụ cháy rừng bùng phát tại Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hy Lạp và Pháp. Nắng nóng kỷ lục tại châu Âu đã khiến hơn 50.000 người tử vong.

Không chỉ tại châu Âu, châu Á cũng đang trải qua một mùa hè đặc biệt khắc nghiệt. Nhiều quốc gia đã chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của nắng nóng cực đoan.

Nhiều khu vực tại Nam Á được dự báo sẽ chịu tác động mạnh hơn nữa khi El Nino tiếp tục phát triển trong những tháng cuối năm. Trong khi đó, nhiệt độ tại nhiều khu vực của Mỹ, Canada và Mexico cũng cao hơn mức trung bình nhiều năm.

Trước những thách thức đang đối mặt, biến đổi khí hậu giờ đây đã không còn là câu chuyện của môi trường, mà đã trở thành bài toán của phát triển, đầu tư và năng lực cạnh tranh. Đây cũng là thông điệp được nhiều tổ chức quốc tế liên tục nhắc đến.

Giờ đây, khả năng thích ứng của các nước không còn chỉ là một mục tiêu về môi trường, mà đang trở thành một lợi thế phát triển. Quốc gia nào chuẩn bị sớm hơn và xây dựng được nền kinh tế có sức chống chịu tốt hơn sẽ có nhiều cơ hội duy trì tăng trưởng trong bối cảnh rủi ro khí hậu sẽ dần trở thành “trạng thái bình thường mới”.

Vào tháng 11, COP31 sẽ tiếp bước cho hành trình quốc tế chung tay giải quyết bài toán về biến đổi khí hậu. Hội nghị sẽ thúc đẩy cơ hội tìm hướng thích ứng về khả năng đạt được mục tiêu giới hạn mức nóng trên toàn cầu ở 1,5°C, ngay cả sau khi nhiệt độ đã vượt ngưỡng này trong một khoảng thời gian.

Các biện pháp đưa ra được kỳ vọng sẽ thúc đẩy các nước hướng đến quá trình chuyển đổi nhanh chóng sang năng lượng sạch rõ ràng, đồng thời từng bước chấm dứt việc sản xuất và sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Dưới góc nhìn của các nhà quan sát, biến đổi khí hậu giờ đây đã được mô tả như một vấn đề “siêu nan giải” và không thể giải quyết nhanh chóng “một sớm một chiều”. Giải pháp sẽ nằm ở khả năng nhận thức được tính cấp bách của vấn đề, tăng cường hợp tác và thúc đẩy các hành động thiết thực hướng tới một tương lai khí hậu an toàn và bền vững.