Bí ẩn tư thế ngồi của tượng đất nung: Dấu hiệu quyền lực thời Tần Thủy Hoàng

VHO - Một bức tượng đất nung với tư thế ngồi đặc biệt đã được trưng bày tại Bảo tàng Di tích Lăng mộ Tần Thủy Hoàng (Trung Quốc) trong nhiều năm, nhưng chỉ gần đây các nhà khảo cổ mới bắt đầu giải mã những ý nghĩa ẩn sau hiện vật này.

Trao đổi với Global Times, ông Trương Vệ Tinh (Zhang Weixing), nhà khảo cổ thuộc Trung tâm Nghiên cứu Hợp tác Khảo cổ học Con đường Tơ lụa và từng tham gia các cuộc khai quật tại Lăng mộ Tần Thủy Hoàng, cho biết tư thế ngồi cao của bức tượng là dấu hiệu thể hiện địa vị và quyền lực. Theo ông, cách thể hiện này có nét tương đồng với các tượng pharaoh trong nghệ thuật Ai Cập cổ đại.

Dù nhà Tần (221-206 TCN) và Ai Cập cổ đại tồn tại ở những thời kỳ khác nhau và không có mối liên hệ trực tiếp, cả hai nền văn minh đều sử dụng những biểu tượng thị giác tương tự để thể hiện quyền lực và vị thế của nhân vật được khắc họa.

Bức tượng được phát hiện tại hố chôn K9901, nằm ở phía Đông Nam quần thể lăng mộ Tần Thủy Hoàng. Hơn 30 tượng đất nung đã được khai quật tại đây. Khác với đội quân đất nung nổi tiếng, các tượng trong hố K9901 không mang hình dáng binh sĩ mà được cho là đại diện cho các loại hình nghệ thuật biểu diễn trong cung đình thời Tần.

Theo ông Trương, xét trong tổng thể quần thể tượng, bức tượng ngồi cao nhiều khả năng là nhân vật trung tâm. Vị trí nổi bật cùng tư thế quan sát các tượng khác cho thấy đây có thể là người có địa vị cao hơn hẳn những nhân vật xung quanh. Toàn bộ nhóm tượng được cho là tái hiện các hoạt động diễn ra trong đời sống hoàng gia và tầng lớp quý tộc thời Tần.

Các nhà nghiên cứu cho rằng nhiều tượng trong hố K9901 đại diện cho baixi (bách hí), thuật ngữ dùng để chỉ các loại hình nghệ thuật biểu diễn cổ đại như âm nhạc, múa và nhào lộn.

Những hoạt động này xuất hiện từ thời Xuân Thu - Chiến Quốc và phát triển mạnh dưới triều Tần, trở thành hình thức giải trí quan trọng trong cung đình.

Theo Nhân dân Nhật báo, để tạo nên các tác phẩm này, nghệ nhân thời Tần đã kết hợp nhiều kỹ thuật như nặn, đắp, chạm khắc, ghép nối và tô màu. Nhờ đó, các bức tượng không chỉ tái hiện chính xác hình dáng mà còn thể hiện được thần thái và cá tính riêng của từng nhân vật.

Ông Trương cho biết dù các tượng đất nung đã được phục dựng và trưng bày từ nhiều năm trước, giới nghiên cứu vẫn chưa hoàn toàn hiểu hết ý nghĩa của chúng.

Theo các nhà khảo cổ, việc nghiên cứu toàn bộ quần thể tượng thay vì từng hiện vật riêng lẻ sẽ giúp làm sáng tỏ hơn bức tranh về đời sống hoàng gia thời Tần, đồng thời cho thấy trình độ nghệ thuật và kỹ thuật chế tác điêu khắc đạt đến mức độ tinh xảo cách đây hơn 2.000 năm.