Bảo tàng Vạn Lý Trường Thành mở cửa trở lại sau hơn 3 năm cải tạo

VHO - Sau hơn 3 năm cải tạo và nâng cấp, Bảo tàng Vạn Lý Trường Thành tại Bắc Kinh, Trung Quốc đã chính thức mở cửa trở lại, với không gian trưng bày được mở rộng, thiết kế kiến trúc hài hòa với cảnh quan và nhiều hoạt động giới thiệu giá trị lịch sử, văn hóa của công trình biểu tượng này.

Bảo tàng nằm dưới chân đoạn Trường Thành Badaling, thuộc quận Diên Khánh, gần ga tàu Badaling. Công trình được cải tạo theo hướng giảm thiểu tác động thị giác đến cảnh quan tự nhiên, đồng thời tăng diện tích phục vụ trưng bày và trải nghiệm của khách tham quan.

Kiến trúc sư trưởng Li Yinong cho biết thiết kế mới lấy cảm hứng từ những yếu tố đặc trưng của Vạn Lý Trường Thành như tường thành và đường nét sườn núi.

Các bức tường bên ngoài được thiết kế hài hòa với địa hình, tạo sự kết nối giữa công trình bảo tàng và cảnh quan di sản xung quanh.

Sau cải tạo, bảo tàng có tổng diện tích sàn khoảng 16.000m², gấp khoảng 4 lần cơ sở cũ, trong khi chiều cao công trình giảm từ 16m xuống còn 9m.

Theo kiến trúc sư Li Yinong, cách tiếp cận này vừa mở rộng không gian trưng bày vừa thể hiện sự tôn trọng đối với di tích lịch sử và môi trường tự nhiên.

Bảo tàng được mở cửa lần đầu năm 1994 và đóng cửa để cải tạo từ tháng 4.2022. Việc mở cửa trở lại được kỳ vọng tạo thêm điều kiện để công chúng tìm hiểu lịch sử hình thành, giá trị văn hóa và những nỗ lực bảo tồn Vạn Lý Trường Thành.

Theo ông Zhang Wenyong, phụ trách nội dung trưng bày của bảo tàng, ba phòng triển lãm chính tập trung giới thiệu lịch sử xây dựng Vạn Lý Trường Thành, vai trò của công trình trong việc kết nối các dân tộc và những nỗ lực bảo vệ, kế thừa di sản qua các thời kỳ.

Bảo tàng trưng bày hơn 700 di vật và hiện vật văn hóa, trong đó có 10 hiện vật được xếp hạng di tích văn hóa cấp quốc gia hạng nhất của Trung Quốc.

Các bộ sưu tập góp phần tái hiện quá trình xây dựng, sử dụng và bảo tồn Vạn Lý Trường Thành, đồng thời làm rõ vai trò của công trình trong lịch sử phát triển của đất nước.

Một trong những hiện vật đáng chú ý là khẩu pháo dài khoảng 1,7m được đúc dưới triều Minh (1368 - 1644).

Theo hướng dẫn viên Ling Jie, loại pháo này thường được bố trí tại các cửa ải trên Vạn Lý Trường Thành, sử dụng kết cấu kết hợp sắt bên trong và đồng bên ngoài nhằm cải thiện khả năng chịu nhiệt, giảm nguy cơ nổ khi hỏa hoạn.

Bên cạnh lịch sử xây dựng, bảo tàng dành riêng một không gian giới thiệu công tác bảo tồn Vạn Lý Trường Thành.

Các tư liệu do tình nguyện viên địa phương và nhà khảo cổ học lưu giữ được sử dụng để kể lại những câu chuyện về người dân sống dọc công trình, những người đã trực tiếp tham gia gìn giữ di sản.

Câu chuyện tại làng Shixia, gần khu vực Badaling, là một ví dụ. Tận dụng lợi thế về cảnh quan và giá trị lịch sử của Vạn Lý Trường Thành, ngôi làng phát triển dịch vụ lưu trú tại nhà dân và các hoạt động nông nghiệp kết hợp du lịch.

Khoảng 80% cư dân làng tham gia hoạt động tình nguyện bảo vệ Trường Thành, cho thấy vai trò của cộng đồng địa phương trong công tác bảo tồn.

Bảo tàng dự kiến thành lập trung tâm nghiên cứu bảo tồn Vạn Lý Trường Thành, trong đó có nhiệm vụ tìm hiểu các mô hình phát triển bền vững nhằm kết hợp bảo vệ di sản với quảng bá văn hóa và thúc đẩy sinh kế địa phương.

Vạn Lý Trường Thành được xây dựng qua nhiều giai đoạn lịch sử, từ thời Xuân Thu (770 - 476 trước Công nguyên) đến triều Minh.

Các đoạn thành còn lại có tổng chiều dài hơn 21.000km, trải dài qua 15 đơn vị hành chính cấp tỉnh của Trung Quốc. Năm 1987, công trình được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới.

Không chỉ là công trình phòng thủ có quy mô lớn, Vạn Lý Trường Thành còn được xem là biểu tượng văn hóa gắn với lịch sử và bản sắc Trung Quốc.

Công trình thường được liên hệ với những giá trị như tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước, sự kiên cường, ý chí vươn lên, tinh thần hòa bình, cởi mở và bao dung.

Trong không gian bảo tàng mới, bảy tác phẩm nghệ thuật được sáng tác riêng cho dự án góp phần thể hiện những cách tiếp cận đương đại đối với giá trị văn hóa của Vạn Lý Trường Thành.

Các tác phẩm kết hợp yếu tố truyền thống với ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, giúp khách tham quan tiếp cận di sản từ nhiều góc độ.

Theo Zou Feng, Trưởng khoa Nghệ thuật và Thiết kế thuộc Đại học Công nghệ Bắc Kinh, các tác phẩm hướng tới việc làm nổi bật ý nghĩa của Vạn Lý Trường Thành vượt ra ngoài chức năng quân sự ban đầu, qua đó thể hiện những giá trị tinh thần gắn với lịch sử và văn hóa Trung Quốc.

Tại sảnh chính, một tác phẩm điêu khắc bằng đá cẩm thạch trắng mô phỏng Vạn Lý Trường Thành được trình bày theo góc nhìn toàn cảnh 180 độ.

Thiết kế sảnh lấy cảm hứng từ quan niệm truyền thống Trung Quốc về “trời tròn, đất vuông”, kết hợp yếu tố kiến trúc và nghệ thuật nhằm truyền tải trí tuệ, sức sáng tạo và tinh thần cộng đồng.

Một điểm nhấn khác là không gian quan sát ở tầng hai, nơi du khách có thể nhìn ra các tháp canh và tháp báo hiệu thuộc đoạn Badaling.

Thông qua bức tường kính cao 7m kéo dài từ sàn đến trần, cảnh quan bên ngoài được đưa vào không gian trải nghiệm, tạo sự kết nối trực quan giữa hiện vật trong bảo tàng và di sản thực tế.

Theo kiến trúc sư Li Yinong, những bộ sưu tập trưng bày bên trong có giá trị riêng, nhưng cảnh quan Vạn Lý Trường Thành ngay phía sau tòa nhà cũng là một phần quan trọng của trải nghiệm tham quan. Bảo tàng mở cửa miễn phí cho công chúng và đóng cửa vào thứ Ba hằng tuần.

Việc đưa công trình vào hoạt động trở lại vừa bổ sung một điểm đến văn hóa, du lịch tại Bắc Kinh, vừa góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn di sản, kết nối nghiên cứu lịch sử với giáo dục và đời sống đương đại.