Từ ngày 1.7, phụ nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng

VHO - Luật Dân số và các văn bản hướng dẫn thi hành sẽ có hiệu lực từ ngày 1.7.2026, mang đến nhiều chính sách mới về hỗ trợ sinh con, chăm sóc người cao tuổi và nâng cao chất lượng dân số.

Từ ngày 1.7.2026, lao động nữ sinh con thứ hai sẽ được nghỉ thai sản 7 tháng, nhiều hơn 1 tháng so với quy định hiện hành. Lao động nam có vợ sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc, tăng gấp đôi so với trước. Đây là một trong những nội dung đáng chú ý được quy định tại Nghị định 168/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Dân số.

Thông tin được công bố tại hội nghị trực tiếp và trực tuyến toàn quốc do Bộ Y tế phối hợp với Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women tại Việt Nam) tổ chức ngày 19.6 nhằm quán triệt, phổ biến Luật Dân số cùng các văn bản hướng dẫn thi hành.

Bên cạnh việc điều chỉnh chế độ nghỉ thai sản, nghị định cũng mở rộng chính sách hỗ trợ tài chính đối với người sinh con. Mức hỗ trợ 2 triệu đồng/trường hợp được áp dụng cho nhiều nhóm đối tượng hơn trước, trong đó có phụ nữ sinh sống tại khu vực có mức sinh thấp và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Kinh phí do ngân sách địa phương bảo đảm, UBND cấp xã thực hiện chi trả.

Để nâng cao chất lượng dân số, chương trình sàng lọc trước sinh và sơ sinh tiếp tục được mở rộng theo lộ trình ưu tiên. Trong thời gian chờ cơ quan có thẩm quyền quyết định mức hỗ trợ chính thức, chi phí hỗ trợ tối đa được quy định là 900.000 đồng/trường hợp sàng lọc trước sinh và 600.000 đồng/trường hợp sàng lọc sơ sinh.

Nghị định cũng đưa ra các giải pháp ứng phó với quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh tại Việt Nam thông qua việc phát triển các mô hình chăm sóc người cao tuổi tại gia đình và cộng đồng. Các hình thức như câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi, điểm chăm sóc ban ngày tại cộng đồng cùng quy định về người chăm sóc người cao tuổi sẽ được triển khai rộng hơn trong thời gian tới.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế sau nhiều năm thực hiện chính sách kế hoạch hóa gia đình. Tuy nhiên, nước ta hiện đối mặt với nhiều thách thức mới như mức sinh giảm dưới ngưỡng thay thế, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài và tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh.

Theo ông Tuyên, những thay đổi này đòi hỏi chính sách dân số phải chuyển từ trọng tâm “dân số - kế hoạch hóa gia đình” sang cách tiếp cận “dân số và phát triển”, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Trên cơ sở đó, Luật Dân số đã được Quốc hội thông qua và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1.7.2026.

Liên quan đến tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng cho biết hiện tượng này xuất hiện tại Việt Nam từ năm 2006 và vẫn chưa được khắc phục. Nguyên nhân chủ yếu là việc lạm dụng các tiến bộ khoa học - công nghệ để lựa chọn giới tính thai nhi.

Luật Dân số tiếp tục nghiêm cấm hành vi lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Đồng thời, luật bổ sung quy định cấm thông báo hoặc tiết lộ giới tính thai nhi, ngoại trừ các trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định nhằm phục vụ công tác chẩn đoán và điều trị bệnh.

Theo ông Dũng, việc ban hành danh mục các bệnh được phép thông báo giới tính thai nhi sẽ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động tư vấn, chẩn đoán và can thiệp y tế đối với các bệnh di truyền liên kết giới tính, bất thường nhiễm sắc thể giới tính hoặc các rối loạn phát triển giới tính. Quy định này cũng góp phần ngăn chặn việc lợi dụng kết quả chẩn đoán để lựa chọn giới tính thai nhi.